به گزارش خبرنگار ایرنا ، رسانه در استان قزوین، مانند بسیاری از نقاط کشور، در سه دهه گذشته مسیر پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته؛ مسیری که از روزنامهنگاری مسوولیتمحور و مطالبهگر آغاز شد اما بهتدریج تحت تاثیر فشارهای اقتصادی، مناسبات اداری، کمتوجهی به نقد و گسترش نگاههای مصرفی به رسانه از بخش هویت حرفهای خود فاصله گرفت و امروز بسیاری از اهالی رسانه بر این باورند که اگر قرار باشد خبر فقط منتشر شود، بدون آنکه راستیآزمایی، تحلیل، تبیین و راهحلسازی در کنارش باشد، رسانه بهجای مرجعیت به سرعت به حاشیه رانده خواهد شد.
از سوی دیگر، تجربههای اجتماعی اخیر از حوادث تلخ تا بحرانهای افکار عمومی، نشان داده که مخاطب امروز بیش از هر زمان دیگر به رسانهای اعتماد میکند که دقیق، اخلاقمدار، مستقل و تحلیلگر باشد، در چنین شرایطی، نقش خبرنگار تنها انتقال خبر نیست بلکه او باید راوی درست، ناظر امین، منتقد منصف و در عین حال امیدآفرین باشد و آنچه در ادامه میآید، گزارشی است از دیدگاه چند چهره رسانهای و مدیریتی قزوین درباره وضعیت امروز رسانه، چالشها، مسوولیتها و راههای بازگشت به اعتماد عمومی.
عبدالعظیم موسوی: رسانهای که از نقد فاصله بگیرد، به دکانداری نزدیک میشود
عبدالعظیم موسوی، مدیرمسوول روزنامه ولایت قزوین، از نخستین کسانی است که نسبت به تغییر ماهیت رسانه در سالهای پس از انقلاب هشدار داده و معتقد است که روزنامهنگاری نوین در ابتدای انقلاب با روحیه مسوولیتپذیری و مطالبهگری آغاز شد؛ دورهای که خبرنگاری، بیش از آنکه شغل باشد، نوعی تعهد اجتماعی تلقی میشد.
وی ادامه داد: در آن زمان رسانه میکوشید نقش نظارتی خود را حفظ کند و نسبت به تصمیمهای اداری و اجتماعی بیتفاوت نباشد، در سالهای اخیر، بهویژه بهواسطه تضعیف نقد سازنده و تبدیل بخشی از رسانهها و دفاتر خبری به روابط عمومی دستگاههای دولتی، مرجعیت رسانه کاهش یافته است.
موسوی با انتقاد از رواج حمایتهای مالی و هدیهای، تاکید کرد: رسانهای که از نقد فاصله بگیرد، به دکانداری نزدیک میشود؛ گزارهای که بهخوبی نشان میدهد از نگاه او، بحران اصلی رسانه نه فقط کمبود امکانات، بلکه کمرنگ شدن وجدان حرفهای است.
رحیم سرکار: رسانه، زیستن برای ماندگاری فرهنگ و قلم است
رحیم سرکار، از پیشکسوتان رسانهای استان قزوین نیز با نگاهی عمیق به تاریخچه این حرفه، یادآور خاطرات تلخ و سختیهای بیشماری است که خبرنگاران در طول سالیان متمادی متحمل شدهاند تا بتوانند صدای مردم را به گوش مسوولان و جهانیان برسانند و با اشاره به جایگاه ویژهای که قزوین به عنوان یکی از قطبهای رسانهای کشور با داشتن بیش از ۷۰ رسانه دارد، بر اهمیت و سنگینی این رسالت تاکید کرد.
وی در تعریف مفهوم خبر، با نگاهی فراتر از انتقال ساده اطلاعات، اظهار کرد: خبر یعنی آگاهیرسانی به مردم از طریق تحلیل خبری، نه صرفا بازگو کردن بیانیهها و سخنان مسوولان، آنچه به نفع ملت و طبقات فرودست جامعه است، باید محور اصلی رسانه باشد؛ هرچند که حرکت در مسیر رسانه تعهدآور، مسیری جانفرسا میباشدکه با چالشها و فسادهای بسیاری، نیازمند تلاش مضاعف برای حفظ اصالت است.
سرکار با رویکردی فلسفی به ماهیت حرفه خود اشاره و تاکید کرد: آنچه در نهایت باقی میماند، فرهنگ، قلم و سخن است؛ ما باید برای ماندگاری اینها زیست کنیم و از مردم میخواهیم که حرفهای ناگفته خود را با مطبوعات در میان بگذارند تا با گسترش باب گفتوگو، تمام صداها شنیده شود و دنیا شاهد بازتاب حقیقت باشد.
محمد درافشان: سرعت مهم نیست، دقت و تحلیل مهم است
محمد درافشان، سرپرست روزنامه ایران در استان قزوین با اشاره به نقش رسانه در بازسازی اعتماد و افکار عمومی به خبرنگار ایرنا گفت: در دنیای امروز که خبر با سرعتی سرسامآور منتشر میشود، ارزش رسانه دیگر در اول بودن خلاصه نمیشود بلکه در درست بودن، دقیق بودن و ارایه تحلیل درست معنا پیدا میکند.
وی ادامه داد: مخاطب امروز به رسانهای وفادار میماند که پس از انتشار خبر، بتواند آن را دوباره بررسی، بازنشر دقیق و سپس تحلیل کند، برای مثال قتل خانوادگی که چند هفته گذشته در قزوین اتفاق افتاد، بسیاری از رسانهها فقط خبر را مخابره کردند، اما کمتر رسانهای سراغ تحلیل ابعاد اجتماعی، روانی و رسانهای آن رفت.
درافشان تاکید کرد: رسالت اصلی رسانه آن است که هم شایعه را خنثی کند و هم به مردم نشان دهد که صرف انتشار خبر کافی نیست و همچنین نقد و امیدآفرینی در تضاد با هم نیستند، به شرط آنکه رسانه در کنار نقد، راهحل و پیشنهاد هم ارایه کند.
زهرا عبداللهی: قزوین با کمبود خبرنگار حرفهای و آموزشدیده مواجه است
زهرا عبداللهی، فعال رسانهای استان قزوین، با اشاره به تغییرات گسترده در فضای رسانهای امروز، گفت: این روزها دیگر تنها با مساله سرعت انتشار خبر یا حتی کپیکردن آن روبرو نیستیم؛ شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و بهویژه هوش مصنوعی باعث شدهاند ماهیت مشکلات رسانهای تغییر کند، حالا ممکن است هوش مصنوعی در پیادهسازی یا تولید خبر، اطلاعاتی به آن اضافه کند که اصلا گفته نشده و همین مساله گاهی موجب سوءتفاهم و نارضایتی میشود.
وی با انتقاد از ورود بدون ارزیابی افراد به عرصه رسانه، افزود: امروز عنوان خبرنگار برای افراد بسیار گسترده شده است؛ از کسانی که در رسانههای مجوزدار فعالیت میکنند تا افرادی که حتی برای آگهیگرفتن هم در این حوزه کار میکنند اما برای ورود به این فضا، فقط مدارکی مانند مدرک تحصیلی و گواهی سوءپیشینه کافی نیست؛ باید بررسی شود که آیا فرد واقعا دانش، توانایی و شایستگی لازم برای فعالیت رسانهای را دارد یا نه، متاسفانه نتیجه این وضعیت، تولید انبوه خبرهای کپیشده، متنهای آماده و گاهی حتی عدم انتشار خبر است.
عبداللهی همچنین با تاکید بر ضرورت تربیت خبرنگاران تخصصی، اظهار کرد: قزوین با کمبود خبرنگار حرفهای و آموزشدیده مواجه است، بسیاری از نیروهای تازهوارد حاضر نیستند مسیر یادگیری را طی کنند و میخواهند یکشبه راه چندساله را بروند، هوش مصنوعی میتواند ابزار کمککننده باشد، اما نه جایگزین آموزش و تجربه، خبرنگار باید اول اصول را یاد بگیرد، بعد از ابزارهای نوین استفاده کند، متاسفانه حتی برخی از خبرنگاران در نهایت ترجیح میدهند وارد روابط عمومی ادارات شوند، نه اینکه مسیر خبرنگاری حرفهای را ادامه دهند.
مهرانگیز غیاثی: اخلاق حرفهای مرز بقای رسانهها است
مهرانگیز غیاثی، پیشکسوت رسانهای استان قزوین نیز از زاویهای دیگر به موضوع نگاه میکند، وی در خصوص تمایز رسانه به خبرنگار ایرنا میگوید: دسترسی به منابع خبری و سرعت روایت، دیگر مزیت انحصاری هیچ رسانهای نیست؛ چرا که امروز تقریبا همه رسانهها و حتی کاربران عادی به اطلاعات دسترسی دارند، در چنین وضعی، آنچه رسانه حرفهای را از دیگران متمایز میکند، پایبندی به اخلاق حرفهای، بیطرفی و دقت در روایت است.
غیاثی ادامه می دهد: در عصر بمباران اطلاعاتی، مخاطب بیش از هر چیز به رسانهای اعتماد میکند که بتواند وقایع را درست، بیتعصب و بهموقع روایت کند، رسانهای که تحلیل درست ارایه میدهد و در چارچوب اخلاقی حرکت میکند در ذهن مخاطب باقی میماند، مرجعیت رسانه، دیگر با سرعت صرف بهدست نمیآید بلکه با اعتمادسازی پایدار و وفاداری به حقیقت تثبیت میشود.
منصور بخشی: جریانسازی خبری در رسانههای قزوین ضعیف است
منصور بخشی، مدیرمسوول خبرگزاری فارس با اشاره به وضعیت رسانهها در استان، خاطرنشان کرد: در شرایط بحرانی و امنیتی، از جمله در مقاطع جنگ و بحران، رسانههای استانی عموما عملکرد قابل قبولی داشتهاند و در آن فضاها مساله خاصی ایجاد نکردهاند اما اگر بخواهیم از منظر حرفهای و رسانهای به این حوزه نگاه کنیم، وضعیت موجود چندان رضایتبخش نیست و با استانداردهای مطلوب فاصله دارد.
وی با بیان اینکه یکی از مشکلات اصلی رسانههای استان، نبود آموزش کافی و کمبود خبرنگاران تخصصی است، افزود: در بسیاری از موارد، جریانسازی خبری و پیگیری حرفهای موضوعات در رسانهها ضعیف است و کمتر رسانهای دیده میشود که یک سوژه را تا رسیدن به نتیجه نهایی دنبال کند، بخشی از رسانهها نیز عملا بیشتر شبیه واحدهای روابطعمومی عمل میکنند تا رسانههای مستقل و حرفهای.
بخشی در ادامه تاکید کرد: برای بهبود این وضعیت، باید بر آموزش نیروهای رسانهای، تقویت اقتصاد رسانه، ایجاد ضوابط روشن برای ورود به این عرصه و نظارت جدیتر نهادهای مسوول تمرکز شود.
به گفته این مسوول، تا زمانی که برای رسانهها ساختار حرفهای، حمایت اقتصادی و معیارهای مشخص تعریف نشود، نمیتوان انتظار داشت فضای رسانهای استان به سطح مطلوب برسد.
محمدرضا جباری: خبرنگاری رسالتی سنگین اجتماعی است
محمدرضا جباری، مسوول خبرگزاری برنا قزوین، خبرنگاری را نه یک شغل معمولی بلکه رسالتی سنگین اجتماعی دانست و یادآور شد: خبرنگار بایستی چشم، زبان و گوش مردم باشد؛ یعنی هم روشنگری کند، هم نواقص را بگوید و هم به جامعه در فهم بهتر مسایل کمک کند، خبرنگاری زمانی معنا پیدا میکند که در خدمت آگاهیبخشی و مطالبهگری عمومی باشد.
وی همچنین ۲ چالش اصلی را پیش روی حرفه خبرنگاری میبیند؛ نخست، نبود ضابطه روشن برای ورود افراد به این حرفه که باعث شده گاهی افراد غیرمتخصص وارد عرصه شوند و دوم، باور نداشتن دولتها و حاکمیت به رسانه آزاد، متخصص و شجاع.
جباری تاکید کرد: تا زمانی که رسانه فقط هنگام تعریف و تمجید از عملکرد دستگاهها پذیرفته میشود اما به محض طرح ضعفها با محدودیت روبرو میگردد، خبرنگاری دیگر نمیتواند نقش واقعی خود را ایفا کند، از این رو، شکلگیری رسانهای مستقل، تخصصی و مردممحور یک ضرورت در دنیای امروز محسوب میشود.
علی هوشمند: رسانه در روزهای سخت، سنگر آگاهی و انسجام ملی است
علی هوشمند، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی قزوین در خصوص جایگاه رسانه به خبرنگار ایرنا، اظهار کرد: روز خبرنگار، فرصتی ارزشمند برای پاسداشت تلاشهای صادقانه و مجاهدانه اصحاب رسانه و قدردانی از قلمهایی است که در مسیر آگاهیبخشی، مطالبهگری، امیدآفرینی و صیانت از حقیقت گام برمیدارند، بی شک، رسانهها در بزنگاههای تاریخی میتوانند به سنگر آرامش، انسجام و آگاهی تبدیل شوند، رسالتی که با آگاهی، شجاعت و تعهد گره خورده و خبرنگار را به یکی از مهمترین حلقههای پیوند میان مردم و مسوولان تبدیل کرده است
وی همچنین عملکرد خبرنگاران قزوین را در مواجهه با حوادث اخیر کشور از جمله جنگ تحمیلی، مسوولانه و حرفهای توصیف کرد و مقابله با شایعات و روایت صحیح وقایع را از جلوههای این مسوولیتپذیری دانسته است.
هوشمند تاکید کرد:رسانه مطلوب، رسانهای است که در کنار مردم بایستد، حقیقت را مسوولانه بازگو کند و اجازه ندهد روایتهای نادرست افکار عمومی را منحرف کنند، این نگاه، رسانه را نه ابزاری تبلیغاتی، بلکه بخشی از زیرساخت فرهنگی و اجتماعی استان معرفی میکند.
کلام آخر:
آنچه از مجموع دیدگاههای مطرحشده درباره رسانه در قزوین برمیآید، یک هشدار و یک امید همزمان است، هشدار این است که اگر رسانه از نقد، تحلیل و مسوولیتپذیری فاصله بگیرد بهتدریج به حاشیه رانده میشود و حتی ممکن است به ابزار روابط عمومی و منفعتطلبی تبدیل شود.
امید اما در آنجاست که هنوز هم بسیاری از پیشکسوتان و فعالان رسانهای استان باور دارند رسانه میتواند دوباره مرجع اعتماد عمومی شود؛ به شرط آنکه دقت، اخلاق، شجاعت، تحلیل و تعهد را جایگزین شتابزدگی و مصلحتسنجیهای فرساینده کند.
در نهایت، قزوین امروز بیش از هر زمان دیگر به رسانههایی نیاز دارد که فقط خبر را منتشر نکنند بلکه خبر را بفهمانند، تحلیل کنند، شایعه را خنثی سازند و راه حل پیش پای جامعه بگذارند، چنین رسانهای میتواند هم صدای مردم باشد و هم شریک توسعه استان.
