به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، در نشست نقد و بررسی کتاب «صرف فعل مجهول» محمد فاضلی جامعهشناس، فیاض زاهد پژوهشگر و تاریخدان، روزنامهنگار و پژوهشگر، محمود فرجامی روزنامهنگار، مترجم و نویسنده سخنرانی کردند و محسن برهانی حقوقدان، عباس عبدی روزنامهنگار، نوید کلهرودی پژوهشگر، موسی اکرمی نویسنده و پژوهشگر، عمادالدین باقی پژوهشگر و تاریخدان، سعید شریعتی فعال سیاسی، هادی حیدری کارتونیست و روزنامهنگار و دیگر پژوهشگران و فعالان رسانه حضور داشتند.
سهند ایرانمهر با اشاره به اینکه در ذهن برخی رمان نوشتن کاری عبث و بیهوده است، گفت: بخشی از جامعه ما به عمق و اهمیت برخی از مسائل از جمله رمان پی نبردهاند. رمان سراغ خود انسان میرود و در درون انسانها اثر میکند. همه انسانها در درون خود دردها و رنجهایی دارند. در کتاب «مکاشفههای زیرزمینی» درباره صحبتهایی که مردم در مترو با یکدیگر دارند، نوشتم.
این نویسنده با اشاره به اینکه در رمان «صرف فعل مجهول» تناقضهای انسانها را نمایش داده است، ادامه داد: اینها از دردهای مشترک است و در این زمان فردی که درد دارد دیگر برای دردش تنها نیست. محمد فاضلی جامعهشناس
در رمان «صرف فعل مجهول» حذف عاملیت موجب حذف مسئولیت میشود
محمد فاضلی با اشاره به عنوان کتاب «صرف فعل مجهول» گفت: همانطور که از عنوان کتاب مشخص است، این اثر روایت جامعهای است که آدمهای آن حس میکنند پیش از آنکه فاعل زندگی باشند، قلم از آنها گرفته شده است و در رمان «فاعل» مشخص نیست. در طول رمان کاملا روشن است که انسانها درگیر خودسانسوری هستند، اما اینکه چه چیزی باعث سانسور شده، گم شده است.
این جامعهشناس ادامه داد: در روند کلی میبینیم که نویسنده میخواهد بنویسد، نمیتواند، پیرزن میخواهد به پسرش نامه بنویسد، اما کسی آنها را مچاله میکند و به دور میاندازد و در نهایت نویسنده جایی گریزی میزند.
به گفته او، در رمان حذف عاملیت موجب حذف مسئولیت میشود، در جامعهای عاملیت حذف شده، جامعهای که پُر از حرفهای نگفته است، آدمها احساس میکنند کسی آنها را نمیبیند، درباره آنها نمینویسد و در نهایت شخصیت زن رشد میکند و از حالت قبلی بیرون میآید و «نویسا» و همچنین از زیر دست نویسنده مرد خارج میشود. زن از «موضوع روایت» به «نویسنده روایت» تبدیل میشود.
فاضلی در بررسی شخصیتپردازی رمان «صرف فعل مجهول» توضیح داد: در شخصیتهای داستان میبینید که تلاش میکنند تا بر «زبان» تسلط پیدا کنند و در پایان مشخص نیست که نویسنده آنها را مینویسد یا آنها داستان را مینویسند.
این جامعهشناس ادامه داد: به گمان من مجموعهای که کتاب را میسازد، ردپای تجربههای شخصی نویسنده و همزمان بخشی از جامعه ایران برای اینکه عاملیت خود را پس بگیرند، نشان میدهد.
نمیتوانیم به هم اعتماد کنیم
فیاض زاهد در بررسی رمان «صرف فعل مجهول» آن را سختخوان اعلام کرد و ادامه داد: جدا از اینکه نویسنده فکور و اهل چالش است، خواندن رمان سخت بود، در رمان سهند ایرانمهر میبینیم که پویش آمدوشدها در ایران چه سرانجامی دارد؟ ما همانطور که سیطره زبانی را حفظ کردیم، سیطره نژادی را هم در سراسر ایران حفظ کردیم.
این پژوهشگر با اشاره به اینکه «صرف فعل مجهول» سومین رمان سهند ایرانمهر است، ادامه داد: جامعه ما هم، درگیر سردرگمی مطرح شده در رمان است. دیگر به هم رحم نمیکنیم. بزرگترین خطری که ما را تهدید میکند این است که نمیتوانیم به هم اعتماد کنیم این مسالهای است که باید میان ما مردم حل شود. محمود فرجامی روزنامهنگار
رمان در ایران با طنز متولد میشود
محمود فرجامی روزنامهنگار در بررسی کتاب «گزارش آخرین تابستان» دیگر کتاب نوشته شده توسط سهند ایرانمهر گفت: در رمان بحث شخصیتپردازی مطرح است، نوشتن رمان، اقدامی دشوار است، در کل نوشتن اقدام دشواری است. یکبار تلاش کردم رمانهای طنز فارسی را فهرست کنم و متوجه شدم از ابتدا تا به امروز به ۵۰ رمان نمیرسند.
این روزنامهنگار با اشاره به جایگاه طنز در ادبیات ایران بیان کرد: از ابتدا نقش طنز در همه ژانرهای ادبی معلوم بوده است. ژانر رمان در ایران با طنز متولد میشود، نمایشنامهها کُمدی هستند و ژانر داستان کوتاه، طنزآمیز است و طنز به عنوان عامل انتقادی یک مساله و دغدغهای را که خوانندگان دارند، مطرح میکند.
او با بیان اینکه نویسنده در کتاب «گزارش آخرین تابستان» درباره چیزی که ندیده و تجربه نکرده است، نمینویسد، گفت: نویسنده درباره زندگی که زیسته و تجربه کرده است مینویسد، نکته این است که آیا نویسنده توانسته این مسائل را به حالت قابل باور بنویسد؟ میتوان گفت در میان نویسندگان ایران، فقط هوشنگ مرادیکرمانی چیزی را که زیسته است، به شکل کامل مینویسد.
