وحید چاووش: حقیقت اربعین را باید در دل آدم‌ها جست‌وجو کرد

ایران آنلاین:

  به گزارش پایگاه خبری موزه سینمای ایران، چهل‌ونهمین نشست «شب‌های مستند» شامگاه سه‌شنبه، ۲۷ مردادماه، با نمایش ویژه مستند «رویای سیاه»؛ بخشی از تاریخ نفت و وقایع مرتبط با آن از زبان محمدعلی موحد، ادیب و مولانا پژوه برجسته، به کارگردانی ارد عطارپور، برگزار شد. این برنامه با همکاری انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند، مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی و فیلمخانه ملی ایران در سالن فردوس موزه سینمای ایران برگزار شد و اجرای نشست را فخرالدین سیدی، فیلمساز، بر عهده داشت.

در ابتدای نشست، ارد عطارپور درباره روند تحقیقات و فرآیند فیلم‌برداری مستند «رویای سیاه» عنوان کرد: فیلم‌برداری مستند «رویای سیاه» حدود ۱۱ سال پیش آغاز شد و شش سال طول کشید تا فرآیند ساخت اثر خاتمه یافت. استاد محمدعلی موحد ادیب و مولانا پژوه برجسته محبت کردند و ما را پذیرفتند. این فیلم حاصل جلسات متعددی بود که خدمت ایشان رسیدیم و ایشان درباره ماجرای نفت و آنچه که پیش از ملی شدن نفت، در زمان مصدق و بعد آن رخ داده بود، صحبت کردند. حدود سه سال زمان صرف جمع‌آوری منابع صوتی، تصویری و مطبوعاتی شد. این فیلم از آنجا که مبتنی بر آرشیو بود، پیدا کردن برخی از این تصاویر آرشیوی خیلی دشوار بود. پیدا کردن صداهای علی رزم‌آرا و حسین مکی خیلی دشوار بود و جزو فوتیج های گمشده‌ای بود که ما با تلاش زیاد توانستیم پیدا تا در این فیلم استفاده کنیم که ماحصل آن را اینجا دیدیم.

در ادامه، محمدعلی موحد ادیب و مولانا پژوه برجسته در سخنان کوتاهی گفت: خیلی دلم می‌خواست چند کلمه‌ای در پایان مطالب شما صحبت می‌کردم ولی متاسفم که وضع خوبی ندارم. خدا، ان‌شاءالله موفقتان کند. خیلی ممنون.

ناصر زرافشان وکیل، نویسنده و فعال اجتماعی که در این نشست به عنوان تماشاگر حضور داشت، درباره حضور استاد محمدعلی موحد با ۱۰۴ سال سن در نشست خاطرنشان کرد: واقعا نیرو به آدم می‌دهد که استاد محمدعلی موحد با ۱۰۴ سال سن در این نشست حاضر شد. این‌گونه من که در آستانه ۸۱ سالگی هستم، حس می‌کنم هنوز ۲۰ سال دیگر باید کار کنم و الآن که بلند می‌شوم و به خانه می‌روم، فکر کنم که ۴ ساعت دیگر باید فعالیت کنم وقتی دکتر موحد را با این روحیه می‌بینم.

این نویسنده راجع به قضاوت بی‌رحمانه تاریخ اظهار داشت: تاریخ، داور بی‌رحم و منصفی است. امروز بسیاری از آنچه که حتی در جریان فیلم دیدیم و بسیاری از ابهاماتی که درباره جریان‌ها و آدم‌های مختلف درگیر در ملی شدن نفت دیدیم، با آنچه که آرشیو و مطبوعات آن روز می‌گفت، دیگر کاملا روشن شده است. از نظر من، در جاهایی که ابهام و تاریکی در این فیلم بود، اولا با قرار دادن جنبش ملی کردن نفت ایران در جایگاه طبیعی و واقعی اش و ثانیه با مراجعه به مدارکی که حدود ۳ سال پیش رو شده است، تکلیف خیلی از مسائل روشن می‌شود. امروز کسی مثل حسین اعلا، احمد قوام و نمایندگان مجلس هفدهم همچون ذوالفقاری از زنجان، فئودالهای شیراز و مازندران و اینکه چه می‌کردند و چرا مصدق مجبور شد به مردم مراجعه کند تا مجلس را منحل کند؟ سر این موضوع، بحث‌های مفصلی صورت گرفته و امروز، تکلیف آن مشخص است.

او افزود: اگر ماجرای ملی کردن نفت آنگونه که بعضی می‌گویند دعوای شاه و مصدق نیست. به هيچ‌وجه. دعوای داخلی در ایران بر سر اینکه آیا شاه حق دارد نخست‌وزیر را عزل کند یا نه، نیست. جای طبیعی جنبش ملی کردن نفت که اگر آنجا قرار داده شود، ماهیت آن به درستی شناخته می‌شود، مبارزه عمومی مستعمرات، نیمه مستعمرات و کشورهای وابسته‌ای است که بعد از جنگ جهانی دوم، یک موج وسیع برای به دست‌آوردن منابع ملی خودشان به راه انداختند و ایران، اولین آن بود.

عطارپور، درباره نظرش درباره درک و دریافت واقعیت به شکل تمام و کمال اظهار داشت: من فکر می‌کنم که هرگز نمی‌توان واقعیت را تمام و کمال درک کرد یا دریافت. همیشه به آینده موکول می‌کنم؛ آینده‌ای که حدی برای آن متصور نیستم چون هزاران وجه برای هر واقعه‌ای وجود دارد که تاریخ به تدریج اینها رو رونمایی می‌کند و به تدریج متوجه می‌شوید آنچه که به قطعیت می‌پنداشتید، ممکن است الآن جای شک و شبهه داشته باشد. این شکلی است که ممکن است بعضی از قهرمانان ملی یک کشور در یک دوره خاص، در دوره دیگری مورد تردید قرار بگیرند.

من هيچ‌وقت فکر نمی‌کنم که تمام واقعیت در دستان من است و سعی کردم این را در فیلم منتقل کنم که همه واقعیت در دست من نیست و روی هيچکدام از موارد مطرح‌شده در فیلم نظر قطعی ندارم بلکه حتی وقتی راوی ما، شخص محترم و مسلطی مثل استاد محمدعلی موحد است و می‌گويد که آن‌ها برای همین کوتا کردند که این قرارداد نفت را ببندند، بلافاصله صحبت مهدی بازرگان عضو هیئت خلع ید و از مخالفان حکومت وقت پخش می‌شود که از بد نبودن قرارداد کنسرسیوم نفت و از بهتر بودن از قرارداد مورد نظر مصدق سخن می‌گوید. این گفته بازرگان مربوط به سال ۱۳۵۸ است و من حتی این را هم از فیلم حذف نکردم. من هر فیلمی که می‌سازم، هرگز فکر نمی‌کنم تمام آنچه که به دست آوردم، تمام واقعیتی است که می‌توان درک کرد و زمان، خیلی اعتقادات، باورها و داوری‌ها را تغییر می‌دهد.

این مستندساز در سخنان پایانی، درباره‌ نگاه خودش به محمد مصدق و سیاست‌های او گفت: اینکه یک رویکرد نه سیخ بسوزد و نه کباب در پیش می‌گرفت، مسئله‌ای نسبی است و نمی‌توان گفت چه می‌شد. شاید عده‌ای فکر می‌کردند که همان قرارداد ۶۰/۴۰ یا ۵۰/۵۰ یا هر عدد دیگری می‌توانست باشد. قبل از این اتفاقات، قرارداد گس گلشاییان بسته شد که در آن اعدادی ذکر شده بود که در آن سهم ایران کمتر بود بنابراین مجلس مخالفت کرد و در دوره رزم‌آرا هم مذاکرات با کشته شدن رزم‌آرا به نتیجه نرسید بعد هم که نوبت مصدق بود. اینکه مصدق به برخی اصول پایبند بود، قابل انکار نیست. مثلا اینکه آیا ما حق داشتیم نفت را ملی کنیم وقتی پالایشگاه‌ها و خطوط نفتی ساخته دست انگلیسی‌ها و تجهیز بنادر ایران به دست آن‌ها صورت گرفته است؟ مصدق در جواب می‌گفت که خسارت می‌دهیم و در مقاطع مختلف هم این حرف را تکرار کرده است.

از نظر من، مصدق یک سیاستمدار معتدل بود و در مواقعی ناچار به اخذ تصمیمات رادیکال می‌شد چون تحت فشار اجتماعی و سیاسی بود. امروز، ما خیلی راحت می‌توانیم درباره او قضاوت کنیم در حالی که او در شرایط بسیار دشواری بود.

انتهای پیام/

ایران آنلاین:

   محسن طوسی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: کاخ جهان‌نما مربوط به دوره قاجار است و تمام اسناد، کتاب‌ها و تصاویر تاریخی آن نشان‌دهنده چگونگی ساختار و چالش‌های این بناست. در واقع، بخشی از ساختمان صاحبقرانیه، همان بنای تاریخی جهان‌نماست که در دوره‌های مختلف دچار اصلاحات، تغییرات در بدنه و کف‌سازی شده است.

وی با بیان اینکه هدف ما کاوش عرصه نیست بلکه تمرکز بر استحکام‌بخشی به بخش‌هایی مانند شیب شیروانی و اقدامات موضعی برای تثبیت سازه‌هاست، تصریح کرد: در حین آماده‌سازی کارگاه، نیاز به خاکبرداری تحت عنوان «پیگردی» بود که با نظارت مستقیم پژوهشگران پژوهشکده باستان‌شناسی و استفاده از ظرفیت‌های علمی این مرکز انجام شد تا هیچ آسیبی به لایه‌های زیرین وارد نشود.

سرپرست اداره‌کل حفظ، احیا و مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی با انتقاد از برخی نگاه‌های غیرتخصصی به پروژه‌های مرمتی، تاکید کرد: برخی دوستان علاقه دارند موضوعات را ژورنالیستی کنند، ما با توجه به اسناد و مستندات تاریخی، می‌دانستیم این ساختمان تاریخی در این محوطه وجود دارد.

طوسی تصریح کرد: تمام آثار فرهنگی و تاریخی دارای لایه‌های زمانی متعددی هستند و تغییرات دوره‌ای در آنها از جمله محوطه‌سازی، جابه‌جایی یا بازسازی (اورهال) امری معمول است. ما با اشراف کامل بر اسناد و مستندات، اقدامات حفاظتی را با احتیاط و دقت بالا مشابه پروژه‌هایی نظیر «کمرزرین» اصفهان پیش می‌بریم.

  بازشناسی بخشی از پله‌های تاریخی محوطه کاخ جهان نما

سرپرست اداره‌کل حفظ، احیا و مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی درباره یافته‌های اخیر در جبهه جنوبی کاخ جهان‌نما گفت: اکنون بخشی از پله‌های تاریخی قسمت جبهه جنوبی مقابل کاخ جهان نما بازشناسی شده است که در عکس‌های قدیمی نیز به وضوح دیده می‌شد. در معماری دوره قاجار، ساخت پله در شیب‌های تند محوطه برای مدیریت شیب و جلوگیری از حرکت سازه و همچنین ساماندهی منظر باغ مرسوم بوده است.

طوسی درباره سنت‌های معماری در گذشته توضیح داد: معماران با ایجاد این پله‌ها، علاوه بر اصلاح شیب، از آنها برای تنظیم منظر با استفاده از گلدان‌ها استفاده می‌کردند. همچنین این پله‌ها بخشی از سیستم مدیریت آب بودند؛ به‌گونه‌ای که آب از قسمت‌های بالادست وارد کانال‌های مخصوص شده و از میان مجموعه عبور می‌کرد تا به فواره‌های حوض‌ها برسد؛ الگویی مشابه آنچه در کاخ جهان‌نما و باغ شازده ماهان برای شکل‌دهی به منظر دیده می‌شود.

  حفاظت از اسناد و لایه‌های تاریخی

سرپرست اداره‌کل حفظ، احیا و مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی تاکید کرد: بخشی از کاخ جهان نما در زیرزمین است که از آنها نگهداری و حفاظت می شود. در دوره پهلوی نیز ساماندهی و محوطه‌سازی در پیرامون این اثر انجام شده که گزارش و مستندات آن موجود است. ما همواره با احتیاط عمل کرده‌ایم؛ حتی در گذشته نیز نحوه کاشت درختان و حجم خاکریزی بر روی آثار، به‌گونه‌ای تنظیم شده بود که هیچ آسیبی به لایه‌های تاریخی وارد نشود. تمام اسناد و مدارک مربوط به زیرزمین‌ها و لایه‌های زیرین نیز به‌طور دقیق نگهداری و حفاظت می‌شوند.

طوسی با بیان اینکه طرح بهسازی و احیای محوطه‌سازی دوره قاجار در جبهه جنوبی در مرحله تصویب در شورای راهبردی قرار دارد، گفت: پس از پایان عملیات استحکام‌بخشی توسط پیمانکار و ساماندهی دوباره محیط، لایه‌های تاریخی و محوطه تاریخی کاخ جهان‌نما برای نمایش عمومی بازگشایی می‌شود.

وی افزود: مجموعه تاریخی و فرهنگی نیاوران بخشی از عرصه تحت حفاظت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است که براساس اسناد تاریخی دارای سردرهای مختلف، ساختمان متعدد، بخشی از حرمسرا و بخش های اقامتی است.

  انتشار «طرح مرمت کاخ صاحبقرانیه» در قالب کتاب

سرپرست اداره‌کل حفظ، احیا و مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی تاکید کرد: اکنون عملیات نقشه‌برداری و مستندسازی دقیق این مکان در جریان است و گزارش نهایی این اقدامات پژوهشی و اجرایی، در قالب کتاب «طرح مرمت کاخ صاحبقرانیه» منتشر می‌شود تا تمام جزییات علمی این پروژه در اختیار متخصصان و علاقه‌مندان قرار گیرد.

انتهای پیام/

به گزارش تابناک به نقل از ایرنا؛ شب گذشته، عرصه میدان شهدای مشهد میزبان «محفل اربعین» بود؛ برنامه‌ای که با حضور میزبانان برنامه «محفل» و قاریان بین‌المللی برگزار شد تا یاد رهبر شهید انقلاب را با تلاوت قرآن گرامی بدارد. انتخاب این قالب برای مراسم اربعین، فقط یک انتخاب مناسبتی نیست. مشهد، سال‌ها پیش از آنکه نام رهبر شهید با عالی‌ترین جایگاه نظام اسلامی گره بخورد، شاهد بخشی از زندگی قرآنی او بوده است؛ جلسات قرآنی، ارتباط با قاریان و توجهی که بعد‌ها در سطح ملی به گسترش فرهنگ قرآن تبدیل شد.

برای فهم اینکه چرا امروز قرآن می‌تواند زبان یک مراسم اربعین باشد، باید به یک سؤال ساده برگشت: قرآن در زندگی رهبر شهید چه جایگاهی داشت که امروز جامعه قرآنی، یاد او را با آیات الهی روایت می‌کند؟

پاسخ را می‌توان در مجموعه‌ای از رفتارها، توصیه‌ها و سیاست‌هایی دید که یک ویژگی مشترک دارند: قرآن نباید فقط خوانده شود؛ باید وارد زندگی شود.

قرآن باید از روی رحل، وارد زندگی مردم شود

در توصیه‌های رهبر شهید انقلاب، بار‌ها بر استمرار ارتباط با قرآن تأکید شده بود؛ ارتباطی که قرار نبود به ماه رمضان، محافل قرآنی یا مناسبت‌های مذهبی محدود بماند. ایشان بر تلاوت روزانه قرآن تأکید داشتند و حتی خواندن چند آیه یا یک صفحه در روز را راهی برای حفظ این ارتباط می‌دانستند.

اما این نگاه به قرآن، در توصیه‌های ایشان به قاریان نیز وجه دیگری پیدا می‌کند؛ جایی که اثرگذاری تلاوت بر مخاطب بیش از صرف زیبایی اجرا مورد توجه قرار می‌گیرد. در دیدار سال ۱۴۰۱ با قاریان قرآن، رهبر شهید ۱۴ توصیه درباره تلاوت مطرح کردند؛ از ضرورت پیشروی و تکامل قاری و مهندسی تلاوت پیش از اجرا، تا انتخاب لحن متناسب با مضمون آیات و توجه به کیفیت القای آن به مستمع.

در میان این توصیه‌ها، بر یک نکته بیش از همه تأکید شده بود: تلاوت نباید به یک هنر صرف تبدیل شود. ایشان تصریح کردند که «هنر تلاوت باید در خدمت ذکر و دعوت باشد» و قاری باید به‌گونه‌ای بخواند که مستمع متذکر شود و به یاد خدا و قیامت بیفتد. همچنین تأکید داشتند: «وقتی شما قرآن می‌خوانید ایمان مستمعتان بایستی افزایش پیدا کند.»

مجموعه این ۱۴ توصیه، تصویری روشن از انتظاری که ایشان از تلاوت داشت ارائه می‌دهد؛ قاری فقط نباید خوب بخواند، بلکه باید بتواند قرآن را به دل و ذهن مخاطب برساند.

وقتی اهل قرآن از انس رهبر شهید با قرآن می‌گویند

برای شناخت نسبت رهبر شهید انقلاب با قرآن، روایت کسانی که سال‌ها در محافل قرآنی و دیدار‌های جامعه قرآنی با ایشان همراه بوده‌اند، تصویر روشن‌تری ارائه می‌کند؛ روایتی که از یک علاقه شخصی فراتر می‌رود و از حضور قرآن در اندیشه و سبک زندگی ایشان حکایت دارد.

محمدمهدی بحرالعلوم، استاد حفظ قرآن و دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن کریم، می‌گوید: «این ارتباط به سال‌های پیش از انقلاب بازمی‌گردد؛ زمانی که رهبر شهید در مشهد جلسات قرآن برگزار می‌کردند. این اهتمام پس از انقلاب نیز ادامه یافت؛ از حضور در مسابقات قرآن تا دیدار‌های سالانه با قاریان، حافظان و فعالان قرآنی.»

به گفته بحرالعلوم، ایشان حفظ و قرائت را فعالیتی جدا از زندگی نمی‌دانستند، بلکه خود بر اساس قرآن زندگی می‌کردند و دیگران را نیز به چنین سبکی دعوت می‌کردند.

آیت‌الله احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، نیز تأکید می‌کند که قرآن در زندگی رهبر شهید فقط در حد تلاوت نبود؛ آیات قرآن در سخنرانی‌ها، مواضع و جهت‌گیری‌های فکری و اجتماعی او حضور داشت. مروی همچنین گسترش فرهنگ قرآنی و تربیت نسل جدیدی از قاریان و حافظان را از آثار این اهتمام می‌داند.

سیدعلی سرابی، قائم‌مقام شورای عالی قرآن، نیز مهم‌ترین مطالبه قرآنی رهبر شهید را ساخت جامعه‌ای مأنوس و عامل به قرآن می‌داند؛ جامعه‌ای که قرآن را نه فقط بخواند، بلکه آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود به کار بگیرد. از نگاه او، همین هویت قرآنی بود که رهبر شهید را برای بسیاری از جوانان جهان اسلام، فراتر از یک رهبر سیاسی و به عنوان شخصیتی تربیت‌یافته در مکتب قرآن معرفی کرد.

محفل اربعین؛ روایتی قرآنی از یک رهبر قرآنی / محفل اربعین؛ به یاد قرآنی‌ترین رهبر جهان اسلام

«زندگی با آیه‌ها»؛ تحقق یک خواست قرآنی رهبر شهید

اینکه قرآن فقط خوانده شود، پایان این مسیر نیست؛ مسئله اصلی، ماندن آیات در ذهن و رسیدن آنها به موقعیت‌های واقعی زندگی است؛ اینکه انسان در مواجهه با مسائل مختلف، بتواند آیه‌ای از قرآن را به یاد بیاورد و با معنای آن ارتباط برقرار کند. حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، می‌گوید این همان دغدغه‌ای بود که رهبر شهید انقلاب بار‌ها بر آن تأکید داشتند؛ اینکه مفاهیم قرآن به مسلمات ذهنی جامعه تبدیل شود و مردم برای مسائل مختلف زندگی، به آیات قرآن رجوع کنند.

در امتداد همین دغدغه، نهضت مردمی «زندگی با آیه‌ها» شکل گرفت؛ حرکتی که بنا داشت قرآن را از محدوده تلاوت فراتر ببرد و به متن زندگی مردم بیاورد. قمی تأکید می‌کند که این حرکت، صرفاً یک برنامه برای بیشتر خواندن قرآن نبود، بلکه قرار بود جامعه با قرآن زندگی کند؛ هدفی که مورد تشویق و تحسین رهبر شهید قرار گرفت و ایشان از خادمان این عرصه حمایت و تقدیر کردند.

به گفته رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، اصل این حرکت به عنایت رهبر شهید بازمی‌گردد و ایشان از شکل‌گیری آن خرسند بودند. به گفته قمی نهضت ملی زندگی با ایه‌ها اکنون بیش از ۴۰ میلیون نفر را مخاطب خود کرده است؛ گستره‌ای که نشان می‌دهد یک حرکت قرآنی، وقتی با زبان زندگی مردم و با تکیه بر ظرفیت‌های مردمی پیش برود، می‌تواند از مرز محافل رسمی عبور کند و به بخش‌های مختلف جامعه برسد.

برای اولین بار در جهان اسلام؛ انتشار تلاوت اعجازانگیز قرآن کریم

توسعه دیپلماسی قرآنی از طریق معرفی و ترویج فرهنگ قرآن کریم به عنوان محور وحدت امت اسلامی از جمله مطالبات و منویات رهبر شهید انقلاب بود؛ مطالبه‌ای که در سال ۱۴۰۳ در حکم انتصاب سفیر قرآنی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد تأکید قرار گرفت.

حاصل این رویکرد، یکی از کم‌سابقه‌ترین پروژه‌های تلاوت قرآن در جهان اسلام است؛ دو سال کار مداوم برای ضبط کامل قرآن کریم، از «فاتحةالکتاب» تا «الناس». در این پروژه، تمام آیات قرآن به‌صورت استودیویی و به شیوه تحقیق ضبط شده و برای نخستین‌بار دوره کامل آن به‌صورت تصویری نیز تولید شده است.

ویژگی دیگر اثر، استفاده از مقامات مختلف قرآنی در بخش‌های گوناگون تلاوت است؛ به‌گونه‌ای که مخاطب در شنیدن کل قرآن، با مجموعه‌ای متنوع از ظرفیت‌های موسیقایی تلاوت نیز روبه‌رو می‌شود. این اثر قرار است تمام قرآن را با یک روایت صوتی و تصویری واحد در اختیار مخاطب قرار دهد و قطعات آن به‌تدریج در بستر‌های مختلف منتشر خواهد شد.

این پرونده سرانجام جمعه ۲۳ مردادماه بسته شد؛ روزی که شاکرنژاد در پیامی نوشت:

«امروز ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ مهم‌ترین پرونده عمرم بسته شد. یک دوره کامل تلاوت استودیویی قرآن کریم از «فاتحةالکتاب» تا «الناس» سجده شکر بر خداوندی که این توفیق را ارزانی داشت...

امیدوارم این مجموعه شایسته گوشه چشم پیامبر اکرم و خاندان پاک آن حضرت باشد؛ و تشکر از خانواده محفل که همراه این مسیر بودند.

همچنین لازم می‌دانم از کسی که حتی تا آخرین روز‌های عمر شوق بزرگی برای من و همه اهالی قرآن این مرز و بوم بود یاد کنم «شهید آیت‌الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای» برای ایشان بالاترین درجات بهشت و همنشینی با بهترین بندگان را آرزو می‌کنم.

ان‌شاءالله مقبول قرآن کریم و موجب رضایت امام زمان عجل‌الله تعالی فرجه الشریف واقع شود.»