اختلاف‌نظر در مورد علت قطعی برق گسترده در آسیای مرکزی

در تاجیکستان، برق در شهر دوشنبه حدود ساعت ۳ بعدازظهر(به وقت محلی) و در بسیاری از شهرها و مناطق دیگر قطع شد. اواخر همان روز، وزارت انرژی و منابع آب این کشور اعلام کرد که یک گروه کاری برای تعیین علت تشکیل داده است.

این وزارتخانه همچنین گزارش‌های مربوط به حادثه در نیروگاه برق آبی نورک را تکذیب کرد.

شرکت بهره‌برداری شبکه برق قزاقستان (KEGOC) در گزارش اولیه خود، خاموشی را به وضعیت اضطراری در نیروگاه برق آبی توکتوگول قرقیزستان نسبت می‌داد.

این شرکت توضیح داد: به دلیل خاموشی اضطراری دو واحد برق آبی با ظرفیت ترکیبی ۶۰۰ مگاوات در نیروگاه برق آبی توکتوگول در جمهوری قرقیزستان، افزایش ناگهانی برق در خط ترانزیت شمال-جنوب رخ داد که باعث اضافه بار و قطع آن توسط سیستم‌های حفاظت اضطراری شد در نتیجه، منطقه جنوبی قزاقستان از سیستم برق یکپارچه کشور جدا شد.

در مقابل مقامات انرژی قرقیزستان روایت متفاوتی ارائه دادند، آنها اعلام کردند که ساعت ۳:۳۴ بعدازظهر (به وقت محلی) یک قطعی برق خارجی در یک خط انتقال ولتاژ بالا که شمال و جنوب قزاقستان را به هم متصل می‌کرد، رخ داد.

این اختلال، شبکه برق آسیای مرکزی را به بخش‌های جداگانه تقسیم کرد و باعث شد قرقیزستان به طور موقت به صورت مستقل کار کند، در حالی که حفاظت خودکار از تجهیزات محافظت می‌کرد.

هر دو روایت، وابستگی متقابل سیستم برق آسیای مرکزی (CAPS) را نشان می‌دهد. شبکه دوران شوروی، سیستم‌های برق منطقه را از طریق مرزهایی که در آن زمان داخلی بودند، به هم متصل می‌کرد.

این بخشی از یک توافق منطقه‌ای آب و انرژی بود که در آن، انرژی برق‌آبی آزاد شده از جمهوری‌های بالادست، آبیاری پایین‌دست را پشتیبانی می‌کرد.

تبادلات برق فرامرزی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی کاهش یافت. در سال ۱۹۹۹، دولت‌های قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان یک توافق‌نامه عملیات موازی امضا کردند، ترکمنستان در سال ۲۰۰۳ از CAPS جدا شد، در حالی که تاجیکستان در دسامبر ۲۰۰۹ از شبکه برق ازبکستان جدا شد.

تاجیکستان و ازبکستان در مارس ۲۰۱۸ یک توافقنامه تجارت برق امضا کردند، بخش جنوب غربی شبکه برق تاجیکستان در ژوئن ۲۰۲۴ دوباره به CAPS متصل شد، اما اتصال شمالی هنوز در ژوئیه ۲۰۲۶ در دست توسعه بود و ترکمنستان همچنان خارج از این سیستم است.

ژاکیپ خیروشف، رئیس شورای عمومی وزارت انرژی قزاقستان، در ارزیابی منتشر شده در ۱۶ اوت، این حادثه را آزمایشی جدی برای سیستم برق جنوب این کشور خواند.

وی گفت که اقدامات حفاظتی اضطراری، اختلال را مهار کرد و امکان برقراری مجدد برق را به صورت مرحله‌ای فراهم نمود.

هر چند محدودیت‌های برق در قزاقستان تا ساعت ۵ بعدازظهر روز گذشته( به وقت محلی) برداشته شد، اما قزاقستان و قرقیزستان همچنان بر سر اینکه مشکل از کجا شروع شده، اختلاف نظر دارند.