شهید علی صمدیان سوم آبانماه سال ۱۳۳۹ در شهرستان بیرجند دیده به جهان گشود. فرزند نخست خانواده بود و در خانهای ساده و زحمتکش رشد کرد؛ خانوادهای که پدر، خود طعم سختیهای زندگی را از کودکی چشیده بود و با تلاش فراوان، چرخ زندگی را میگرداند.
علی از همان سالهای کودکی راهی مکتبخانه شد تا قرآن بیاموزد، اما مکتبخانه برای او فقط محل یادگیری آیات الهی نبود بلکه آغاز مسیری بود که بعدها تمام زندگیاش را با ایمان و معنویت پیوند زد. انس با قرآن، حضور در مسجد و ارتباط با اهل ایمان، پایههای شخصیتی او را از همان دوران کودکی شکل داد.
اهالی محل او را نوجوانی مؤدب و خوشرفتار میدانستند؛ پسری که با دوستانش با احترام برخورد میکرد و همین رفتار باعث شده بود در میان بچههای کوچه و همسنوسالهایش به «مرد اخلاق» شهرت یابد.
نوجوانی که مسجد و مدرسه را با هم ساخت
علی در سال ۱۳۴۵ وارد مدرسه پرویز بیرجند شد؛ مدرسهای که بعدها به نام شهید چمران تغییر نام یافت. دوران ابتدایی را در همین مدرسه گذراند و در سال ۱۳۵۰ به پایان رساند. او کودکی آرام و کمحرف بود، اما پشت این سکوت، ذهنی خلاق و روحیهای جستوجوگر داشت. معلمانش از درسخواندن، نظم و ادب او رضایت داشتند و خانواده نیز همواره از رفتار و شخصیتش خشنود بودند.
در کنار مدرسه، مسجد بخش مهمی از زندگی علی بود. او از نوجوانان ثابت جلسات قرآن به شمار میرفت، صدای خوشی داشت و گاهی مداحی میکرد. با این حال، علاقهاش به شعر جلوه دیگری از شخصیت او بود. شعر میسرود، شعر میخواند و حتی گاهی در سادهترین فرصتها، مانند زمانی که در اتوبوس نشسته بود، ابیاتی را روی بلیت مینوشت.
این روحیه لطیف و شاعرانه، در کنار باورهای عمیق مذهبی، از او شخصیتی ساخته بود که اندیشه را با عمل و احساس را با مسئولیت پیوند زده بود.
روزهایی که نوجوان بیرجندی، مبارزه را انتخاب کرد
علی پس از پایان دوره ابتدایی، تحصیلات خود را ادامه داد و در سال ۱۳۵۱ وارد دوره راهنمایی مدرسه فرزان بیرجند شد. پس از آن در سال ۱۳۵۴ به هنرستان کوروش، که بعدها به نام هنرستان امام خمینی(ره) شناخته شد، رفت و رشته اتومکانیک را انتخاب کرد.
سالهای نوجوانی او با روزهای پرالتهاب انقلاب اسلامی همزمان شد؛ روزهایی که علی دیگر تنها یک دانشآموز نبود، بلکه جوانی بود که خود را در برابر اتفاقات جامعه مسئول میدانست.
او در پخش اعلامیهها و تصاویر حضرت امام خمینی(ره)، حضور در تجمعات و حرکتهای انقلابی نقش داشت. همین فعالیتها باعث شد ساواک او را زیر نظر بگیرد و چندین بار مورد تعقیب و بازداشت قرار دهد.
مادرش، بیبی اقدس سیاری، سالها بعد از آن روزها روایت کرده بود که علی هیچگاه درباره فعالیتهایش سخن نمیگفت و اهل بازگو کردن کارهای خود نبود. یک روز با لباسهای پاره و خاکآلود به خانه بازگشت؛ نشانههای درگیری روی لباسهایش دیده میشد، اما حاضر نشد درباره آنچه بر او گذشته توضیحی بدهد.
محمود جلایری، دوست و همرزم دوران کودکی علی، نیز از یکی از همین روزها خاطرهای دارد؛ زمانی که برای تهیه اعلامیههای حضرت امام خمینی(ره) به مشهد رفته بودند و پس از بازگشت توسط نیروهای ساواک دستگیر شدند. با وجود فشارها و شکنجهها، حاضر نشدند از باورهای خود دست بکشند و علی همچنان بر مسیر انتخابی خود استوار ماند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، علی صمدیان مسیر خدمت را ادامه داد. ابتدا وارد کمیته انقلاب اسلامی شد و سپس به سپاه پاسداران پیوست؛ جایی که مسئولیت فعالیتهای فرهنگی و عقیدتی را بر عهده گرفت.
برای علی، کار فرهنگی تنها یک مسئولیت اداری نبود؛ او باور داشت باید نسل جوان را با ارزشهای انقلاب، فرهنگ ایثار و روحیه مسئولیتپذیری آشنا کرد. بسیاری از شبها تا دیرهنگام در سپاه مشغول فعالیت بود و بخشی از امور مجموعه را حتی پس از پایان ساعت اداری در منزل پیگیری میکرد.
احمد حاجیزاده از همرزمان شهید درباره روحیه کاری او گفته است که علی گاهی تا اذان صبح برای انجام امور فرهنگی و برگزاری برنامههای مرتبط با شهدا فعالیت میکرد و هیچگاه از خستگی سخن نمیگفت. او معتقد بود کاری که برای رضای خدا و در مسیر خدمت انجام میشود، خستگی ندارد و به همین دلیل با وجود حجم زیاد مسئولیتها، همیشه با آرامش و انگیزه به وظایفش عمل میکرد.
علی برای دیده شدن کار نمیکرد و آنچه برایش اهمیت داشت، انجام وظیفه بود. بسیاری از کارهای فرهنگی و اجرایی سپاه را پس از پایان ساعت اداری نیز دنبال میکرد و تا زمانی که مطمئن نمیشد کاری به سرانجام رسیده، آن را رها نمیکرد.
محمود جلایری، همرزم و پسرخاله شهید صمدیان، از روحیه مسئولیتپذیری او روایت میکند که علی هیچگاه با کسی تندی نمیکرد و در برخورد با مسائل دشوار، با صبر و بردباری تصمیم میگرفت. امکان نداشت از مشکلات شانه خالی کند یا در برابر کارهای سخت عقبنشینی کند؛ به همین دلیل در کارهای جمعی، بسیاری دوست داشتند او هدایتگر و همراهشان باشد.
او خود را مدیون انقلاب میدانست و باور عمیقی به خدمت در مسیر آرمانهای انقلاب داشت؛ اعتقادی که از روزهای مبارزه با رژیم پهلوی تا سنگرهای دفاع مقدس، همراه همیشگی او بود.
دانشجویی که جبهه را برگزید
علی صمدیان در کنار فعالیتهای انقلابی و مسئولیتهای فرهنگی، تحصیل را نیز دنبال میکرد. او پس از پایان دوره متوسطه، تحصیل در رشته کاردانی مکانیک را آغاز کرد، اما شرایط انقلاب و پس از آن آغاز جنگ تحمیلی، مسیر زندگیاش را تغییر داد.
او بعدها در دانشگاه فنی و حرفهای مشهد نیز به تحصیل پرداخت و در میان دانشجویان، به عنوان فردی ممتاز، متین و اخلاقمدار شناخته میشد. دوستانش او را نه فقط به دلیل توانایی علمی، بلکه به واسطه رفتار انسانی، تواضع و مسئولیتپذیریاش تحسین میکردند.
با آغاز جنگ تحمیلی، علی تصمیمی بزرگ گرفت که نشان میداد برای او جبهه تنها یک مکان نظامی نبود، بلکه صحنهای برای انجام تکلیف و دفاع از ارزشهایی بود که به آنها باور داشت. او تحصیل را رها کرد و راهی جبهه شد تا در کنار رزمندگان، سهم خود را در دفاع از کشور ادا کند.
رزمندهای که شهادت را آرزو میکرد
شهادت برای علی صمدیان اتفاقی دور از ذهن نبود؛ آرزویی بود که سالها با آن زندگی کرده بود. هرگاه پیکر شهیدی از جبهه بازمیگشت، با حسرت میگفت: «خوشا به سعادت اینها!»
او هنگام اعزام به جبهه، پیشانیبند یا اباعبدالله الحسین(ع) را میبست و با سخنرانیهای پرشور، روحیه رزمندگان را تقویت میکرد. آرامش خاصی داشت و هیچگاه نگرانی از حضور در میدان نبرد در چهرهاش دیده نمیشد.
برادرش حسن صمدیان که سالها در کنار او در جبهه حضور داشت، از یکی از روزهای سخت نبرد خاطرهای دارد؛ زمانی که در عملیاتی پیش از کربلای یک، ترکش به کمر علی اصابت کرده بود. هنگام بازگشت از عملیات، او را پشت خاکریز دید که دستش را روی کمر گذاشته بود. وقتی از او خواست برای مداوا به اورژانس بروند، قبول نکرد و ترجیح داد درد خود را پنهان کند تا دیگران به کارشان برسند.
بزرگترین آرزوی علی شهادت بود. در نامهها و گفتوگوهایش بارها از دوستانش خواسته بود برای رسیدن به این مقام برایش دعا کنند؛ آرزویی که سرانجام به حقیقت پیوست.
وقتی فرمان امام، مسیر زندگیاش را تغییر داد
یکی از ماندگارترین خاطرات خانواده صمدیان به روزهای عملیات کربلای یک بازمیگردد؛ روزهایی که علی در آستانه سفری معنوی قرار داشت، اما تقدیر برای او راه دیگری رقم زده بود.
خانواده برای سفر حج آماده شده بودند و قرار بود علی نیز همراه آنان راهی خانه خدا شود، اما همزمان با این سفر، فرمان حضرت امام خمینی(ره) برای آزادسازی مهران صادر شد. علی که خود را سرباز ولایت میدانست، میان سفر حج و حضور در جبهه، انتخابی کرد که عمق باور و تعهد او را نشان میداد.
مادر شهید در خاطراتش گفته بود که علی وقتی پیام امام را شنید، از رفتن به مکه منصرف شد و گفت لبیک به فرمان امام امت از زیارت خانه خدا واجبتر است.
او راهی جبهه شد؛ جبههای که برای علی تنها میدان نبرد نبود، بلکه فرصتی برای انجام تکلیف و رسیدن به آرزویی بود که سالها در دل داشت.
قبری که پیش از شهادت نشان داد
علی صمدیان مدتی پیش از شهادتش، گویی پایان مسیر خود را حس کرده بود. مادرش روایت کرده است که یک روز همراه یکی از دوستانش به گلزار شهدای بیرجند رفت. در آنجا کنار قبری خالی ایستاد، وارد قبر شد و گفت: «این قبر اندازه من است، من را اینجا دفن خواهند کرد.»
این جمله شاید در آن روز تنها یک حرف ساده به نظر میرسید، اما پس از شهادتش معنای دیگری پیدا کرد. بدون آنکه خانواده از این ماجرا اطلاع داشته باشند، پیکر علی در همان محلی ( قطعه یک گلزار شهدای بیرجند) به خاک سپرده شد که خودش پیشبینی کرده بود.
آخرین قدمها در خاک مهران
سرانجام روز موعود فرا رسید. علی صمدیان که سالها در مسیر مبارزه، خدمت و جهاد قدم برداشته بود، در ۱۱ تیرماه سال ۱۳۶۵ در عملیات کربلای یک و منطقه مهران، به آرزوی دیرینهاش رسید.
پس از آزادسازی مهران، نیروهای ایرانی مأمور پاکسازی منطقه و شناسایی سنگرهای باقیمانده دشمن شدند. در جریان همین عملیات، یکی از نیروهای دشمن که در سنگری مخفی شده بود، از پشت علی را هدف رگبار قرار داد و او را به شهادت رساند.
علی در حالی به شهادت رسید که پیش از آن بارها از خدا خواسته بود پایان راهش شهادت باشد؛ همانگونه که در تمام زندگی کوتاهش، انتخابهایش را بر پایه ایمان، مسئولیت و خدمت بنا کرده بود.
میراث یک زندگی ۲۶ ساله
علی صمدیان در ۲۶ سالگی رفت، اما زندگی کوتاهش سرشار از فصلهایی بود که هر کدام بخشی از شخصیت او را روایت میکند؛ کودکی که با قرآن بزرگ شد، نوجوانی که در روزهای انقلاب ایستاد، دانشجویی که علم را با تعهد همراه کرد، پاسداری که فرهنگ و ایمان را ترویج داد و رزمندهای که آسایش دنیا را با حضور در جبهه معامله کرد.
او در بخشی از وصیتنامهاش خطاب به مردم نوشته است: «ای امت حزبالله، بدانید تنها ریسمان محکم، پیوند با ولایت فقیه است. دل به دنیا نبندید که خانه دل را خراب میکند. خانه دل را با ذکر خدا آباد کنید و مهیا شوید برای یاری اسلام در جبههها که این دیار عاشق میطلبد.»
امروز مزار شهید علی صمدیان در قطعه یک گلزار شهدای بیرجند، یادآور جوانی است که از زندگی ساده و روزمره آغاز کرد، اما با انتخاب راه ایمان و ایثار، نام خود را در تاریخ دفاع مقدس ماندگار ساخت؛ جوانی که برای مردم شهرش تنها یک شهید نیست، بلکه نمادی از اخلاق، اخلاص و مسئولیتپذیری است
