در آستانه روز خبرنگار، خبرگزاری جمهوری اسلامی در گفتوگویی با «زهره مسکنی»، نویسنده و فعال حوزه ادبیات و کتاب، به بررسی جایگاه روزنامهنگاری ادبی، چالشهای پیش روی خبرنگاران این حوزه، ضرورت بازتعریف قالبهای خبری متناسب با ذائقه و نیاز نسل جدید و همچنین برخی بحرانهای خاموش ادبیات در رسانهها پرداخته است.
در این گفتوگو، مسکنی از نقش رسانهها در دیدهشدن آثار ارزشمند اما کمترشناختهشده، فاصله میان تولیدات ادبی و شیوههای بازنمایی آنها در رسانهها و ضرورت توجه جدیتر به ادبیات در فضای خبری سخن میگوید. مشروح این گفت و گو در ذیل آمده است.
ایرنا: به نظر شما خبرگزاریها و خبرنگاران حوزه کتاب تا چه حد توانستهاند در معرفی آثار ارزشمندِ کمتردیدهشده نقش ایفا کنند؟
مسکنی: بهگمانم رسانههای کتاب هر وقت کشف کردهاند، درخشان بودهاند؛ یعنی وقتی کتابی را که بودجه و هیاهو ندارد به چشم مخاطب آوردهاند، کار ارزندهای انجام دادهاند اما راستش هنوز خیلی جاها به جای کشف، دنبالهرو موجها و اسامی گذشته هستیم. مرز معرفی حرفهای با تبلیغ از جایی معلوم میشود که متن جرأت ارزیابی داشته باشد؛ هم قوتها را بگوید و هم ضعفها را به مخاطب معرفی کند. معرفی حرفهای به کتاب ارزش میدهد، اما تبلیغ محض فقط شعار میدهد اگر متن شبیه بروشور باشد و هیچ معیار و سنجشی در آن نباشد، دیگر معرفی نیست. شفافیت در حوزۀ فرهنگ و هنر و ادبیات و کتاب مثل سایر حوزههای خبر مهم است؛ چون اعتماد، سرمایۀ اصلی یک رسانه است.
ایرنا: یک خبرنگار یا فعال ادبی چگونه میتواند میان رابطه دوستانه خود با اهالی قلم و تعهد حرفهای به مخاطب و ارائه نقد بیطرفانه، تعادل برقرار کند؟
مسکنی: خبرنگار ادبی در یک میدان کوچک و صمیمی اتفاق میافتد و طبیعی است که دوستیها شکل بگیرد اما من همیشه فکر میکنم وفاداری، اول باید به مخاطب باشد نه به حلقۀ رفاقت. تعادل از اینجا میآید که نقد را شخصی نکنیم و به زبان، ساختار، روایت، ترجمه و جایگاه اثر بپردازیم. میشود محترمانه نوشت و همزمان صریح هم بود؛ نقد منصفانه لزوماً تند و تحقیرکننده نیست یا باید شفاف گفت یا کار را به فرد دیگری سپرد.
ایرنا: با توجه به تغییر فرمتهای رسانهای از مکتوب به چندرسانهای مانند پادکستها، شبکههای اجتماعی و ویدئوکستها، …
