نسخه پاکستانی برای تجارت ۱۰ میلیارد دلاری با ایران؛ از نقشه راه تا رفع موانع پرداخت

به گزارش جماران، رضا نصری حقوقدان بین الملل نوشت:

در پاسخ به اعلام جنگ اقتصادی ترامپ

این اعلامیه اقدامی علیه ایران نیست؛ ادعای صلاحیت قضایی بر سراسر جهان است و مخاطب واقعی آن، هر دولت دارای حاکمیت در جهان است. ایران صرفاً بهانه و موردِ آن است. مطالبه‌ای که بر اساس آن هیچ کشوری نباید به بانک‌ها، شرکت‌ها، فرودگاه‌ها یا ثبت‌های کشتی‌رانی خود اجازه دهد با کشور دیگری وارد تجارت قانونی شوند، متوجه همه کشورهای دیگر است. هدف، خودِ حاکمیت است.

یک دولت می‌تواند اتباع و قلمرو خود را اداره کند. اما نمی‌تواند به یک شرکت خارجی که در خارج از قلمرو آن دولت و مطابق قوانین دولت متبوع خود فعالیت می‌کند، دستور دهد تجارت قانونی خود با کشور ثالث را قطع کند. به طریق اولی، نمی‌تواند تعیین کند که چه چیزی از فرودگاه‌های یک کشور دیگر عبور کند.

تحریم‌های ثانویه با اثر فراسرزمینی از این دست، هیچ مبنایی در حقوق بین‌الملل ندارند. این اقدامات با اصل برابری حاکمیتی دولت‌ها، مندرج در ماده ۲(۱) منشور ملل متحد، و نیز با منع عرفی مداخله که دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه نیکاراگوئه آن را تأیید کرده است، تعارض دارند. اعمال فشار اقتصادی با هدف وادار کردن دولت دیگر به تغییر تصمیمات حاکمیتی خود، اقدامی غیرقانونی است. این یک اختلاف حقوقی حاشیه‌ای نیست. اتحادیه اروپا، کانادا و مکزیک دقیقاً برای خنثی کردن چنین دستوراتی، قوانین مسدودکننده وضع کرده‌اند. غیرقانونی بودن این اقدامات در قالب قانون‌گذاری نیز مورد مقابله قرار گرفته است.

مطالبه کنونی همچنین نظم تجارت آزاد را که خود واشنگتن بنا کرده بود، ویران می‌کند. دستور دادن به کشورهای ثالث برای متوقف کردن تجارت قانونی، در کنار محاصره دریایی بنادر یک کشور، اقدامی که در «تعریف تجاوز» مجمع عمومی صراحتاً در زمره اعمال تجاوزکارانه شناخته شده است، به منزله مجازات جمعی از طریق ابزارهای مالی است و واجد وصف جنایت علیه بشریت نیز است.

این همان جنگ تعرفه‌ای است که با ابزارهای دیگری ادامه یافته است؛ همان ابزاری که پیش‌تر علیه دوستان و دشمنان، از کانادا و اتحادیه اروپا گرفته تا گرینلند و پاناما، به کار گرفته شده و اکنون با این خیال خام که تنگه هرمز «قلمرو ایالات متحده» است، مزین شده است. یک باور واحد در تمام این اقدامات جریان دارد: اینکه حاکمیت هر کشور دیگری موقتی است، به اذن دیگران وابسته است و در لحظه‌ای که آن کشور از اجرای یک دستور سر باز زند، قابل سلب است. امروز اهرم فشار ایران است. این منطق هیچ نقطه توقف طبیعی ندارد.

بنابراین، مماشات مرگبارترین پاسخ است. 

 تا امروز چه دستاوردی داشته است. یک دولت مستقل در میانه مذاکرات مورد حمله قرار گرفت. آتش‌بسی که به امضا رسیده بود، ظرف چند هفته نقض شد. شهرهای آن کشور در حملاتی هدف قرار گرفتند که شمار فزاینده‌ای از حقوقدانان آنها را جنایت جنگی می‌دانند، و سپس همان حملات به اهرمی برای اعمال فشار در پای میز مذاکره تبدیل شد. موجودیت تمدنی آن کشور، از جمله اماکن فرهنگی آن، به نابودی تهدید شد. اکنون دامنه این اجبار به همه دیگران نیز گسترش یافته است.

در سال ۱۹۳۸، به قدرت‌های اروپایی در ازای پذیرش یک امتیاز دیگر، وعده «صلح برای زمانه ما» داده شد. آن امتیاز تنها اشتهایی را تقویت کرد که قرار بود با آن فروکش کند. هر دولتی که این فرمان را اجرا کند، در حال خریدن معافیت نیست. آن دولت در واقع تأیید می‌کند که بانک‌ها و فرودگاه‌های خودش در اختیار واشنگتن است تا برای فعالیت آنها مجوز صادر کند؛ و در عین حال، خود را یک گام دیگر به ابتدای صفِ بعدی نزدیک‌تر می‌کند.

به گزارش جماران، متن کامل پیام بدین شرح است: 

بسم الله الرحمن الرحیم

برادر ارجمند سردار سرتیپ پاسدار سید مجید ابن‌الرضا

سرپرست محترم وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

سلام علیکم

سی و یکم مردادماه، روز صنعت دفاعی، تجلیگاه شکوه قدرت بومی و بازدارنده ایران مقتدر در برابر تحریم‌های ظالمانه و صف‌بندی استکبار کودک کش است. این روز، یادآور مجاهدت‌های خستگی‌ناپذیر جهادگران، متخصصان و کارکنان مؤمن وزارت دفاع، به ویژه شهدای والامقامی است که با اتکا به ایمان و دانش، بازدارندگی دفاعی کشور را به اوج بالندگی رسانده‌اند.

صنعت دفاعی به عنوان رکنی بی‌بدیل از «قدرت ملی»، نقشی محوری در تحکیم امنیت و عزت ایران اسلامی دارد. آنچه در سال‌های اخیر در این وزارتخانه رقم خورده، فراتر از تولید تجهیزات نظامی، یک «انقلاب صنعتی دفاعی بازدارنده» است؛ تحولی راهبردی که طراحی، مدیریت فناوری، اقتصاد دفاع، زنجیره دانش‌بنیان و الگوی تولید هوشمند و تضمین گر موفقیت میدان ، را دربرگرفته و پاسخی هوشمندانه به پیچیدگی‌های جنگ‌های امروز و آینده محسوب می‌شود.

بی‌گمان، این بالندگی شکوهمند مرهون خلق باور و اراده خوداتکایی توسط معمار کبیر انقلاب، امام خمینی (ره)، و هدایت‌های حکیمانه امام شهید انقلاب ( قدس سره الشریف) است که با ترسیم افق‌های قدرت بازدارنده و تأکید بر خودکفایی علمی، زمینه‌ساز ظهور ظرفیت‌های عظیم دفاعی و تهاجمی در حوزه نظامی کشور شدند و امروز ثمره آن در عرصه‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و در میدان دفاع مقدس دوم و سوم برابر جنگ تحمیلی آمریکایی-صهیونی ؛ آشکارا عزت‌آفریده است.

اینجانب با گرامیداشت یاد ، نام و مجاهدت‌های شهدای حوزه صنعت دفاعی کشور، به ویژه شهیدان والامقام نصیرزاده، فخری‌زاده و نامجو، تأکید می‌کنم : نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با آمادگی همه‌جانبه هوشمند و روزآمد در تمامی عرصه‌های زمینی، دریایی، هوایی، پدافندی، فضایی و سایبری، هرگونه خطای محاسباتی و تهدیدات متعارف و نوین دشمنان را با پاسخ های انقلابی، کوبنده، پشیمان‌ کننده و ویرانگر مواجه خواهند ساخت.

فرارسیدن این روز فرخنده را به جنابعالی و آحاد مسئولان ، متخصصان و کارکنان غیور وزارت دفاع تبریک گفته و توفیق روزافزون همگان را در سایه عنایات سرورمان حضرت ولیعصر (عج) و رهنمودهای مقام عظمای ولایت و رهبری و فرماندهی کل قوا حضرت آیت‌الله امام سید مجتبی حسینی خامنه‌ای (مدظله‌العالی ) از درگاه خداوند متعال مسئلت می‌نمایم.

رئیس ستادکل نیروهای مسلح

سرلشکر پاسدار خلبان علی عبداللهی

روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت: آمریکا هفته‌هاست که از امارات متحده عربی می‌خواهد فشار اقتصادی خود بر ایران را افزایش دهد. امارات روز سه‌شنبه اعلام کرد که فعالیت‌های مالی و تجاری خود با ایران را متوقف کرده است.

در حالی که امارات روز چهارشنبه تعلیق تمام فعالیت‌های تجاری، مبادلات و تراکنش‌های مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی اعلام کرد، اقدامی بی‌سابقه که فصل جدیدی را در روابط اقتصادی می‌گشاید، سوالاتی را درباره میزان آسیب احتمالی به اقتصاد ایران و برعکس، آنچه دبی از تشدید محدودیت‌ها بر شبکه تجاری و مالی که دهه‌ها با آن در ارتباط بوده است، از دست خواهد داد، مطرح کرده است.

این تصمیم امارات پس از آن اتخاذ شد که وزارت دفاع این کشور مدعی شناسایی دو موشک بالستیک شلیک شده از ایران شد به ادعای این وزارتخانه، کشتیرانی دریایی را هدف قرار داده و در خلیج فارس فرود آمده بودند. این در حالی است که تهران پرتاب آنها را تکذیب کرد.

در این باره اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه ادعای امارات متحده عربی مبنی بر پرتاب موشک از سوی ایران به سوی این کشور را کاملا مردود دانست و با ابراز تاسف از اتهام‌زنی به جمهوری اسلامی ایران، این رفتار را خلاف اصل حسن همجواری و مخل تلاش‌های جاری برای تقویت اعتماد بین کشورهای منطقه و جلوگیری از تشدید ناامنی در منطقه دانست.

سخنگوی وزارت امور خارجه از همه طرف‌های منطقه‌ای درخواست کرد با در نظرگرفتن پیچیدگی‌های موجود به دلیل شرارت‌های ادامه‌دار آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه صلح و امنیت منطقه، به‌ویژه سابقه عملیات‌های متعدد پرچم دروغین، از اتهام‌زنی‌ بی‌اساس علیه جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند.

این اقدام امارات در حالی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا تهدید کرده هر کشوری که به ایران «کمک‌رسانی» کند، با «عواقب اقتصادی عظیم» مواجه خواهد شد.

هدف آمریکا از این فشارها، قطع کانال‌های مالی و تجاری ایران است که دبی به عنوان یکی از مهمترین مراکز آن محسوب می‌شود. امارات در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۰ درصد از واردات ایران حدود ۲۱ میلیارد دلار را تامین می‌کرد و شبکه‌های پنهانی برای دور زدن تحریم‌ها در این کشور فعال هستند.

با این حال، امارات نگران تاثیر منفی این سیاست بر اقتصاد خود به ویژه بخش گردشگری و تجارت و همچنین احتمال تلافی‌جویی نظامی ایران به دلیل میزبانی از پایگاه‌ها و تاسیسات نظامی واشنگتن است. مقامات اماراتی ترجیح می‌دهند گام‌به‌گام پیش بروند و در عین حال، کانال‌هایی برای گفت‌وگو با تهران حفظ کنند تا در صورت ناموفق بودن فشار آمریکا، ابزار دیپلماتیک در اختیار داشته باشند. کارشناسان معتقدند که قطع کامل این مسیرهای مالی دشوار است و نظارت بر تمام فعالیت‌های پنهان در هفت امارت، کاری محدود و پیچیده خواهد بود.

روابط تجاری ایران و امارات ریشه‌ای دیرینه دارد و حتی پیش از تاسیس کشور امارات در سال ۱۹۷۱ شکل گرفته بود. پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، موج جدیدی از تجار و متخصصان ایرانی به دبی مهاجرت کردند و این شهر به یکی از مهمترین مراکز تجاری و مالی ایران تبدیل شد.

اهمیت این رابطه فراتر از تجارت دوجانبه کالا بین ایران و امارات بوده است؛ امارات مهمترین بازار صادرات مازوت ایران نیز به شمار می‌رفت. داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد ایران روزانه حدود ۲۵۶ هزار بشکه مازوت صادر می‌کرد که حدود ۷۰ درصد آن به امارات می‌رفت.

طرح ترامپ برای فشار به اقتصاد ایران شکست می‌خورد

تلاش رئیس‌جمهور آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران تا سرحد تسلیم، به شدت به مهار یکی از بزرگترین شریان‌های حیاتی اقتصادی این کشور بستگی دارد: دبی.

امارات متحده عربی اواخر روز سه‌شنبه اعلام کرد که تراکنش‌های مالی و اقتصادی با ایران را به حالت تعلیق درآورده است که به طور بالقوه دسترسی تهران به یک منبع بزرگ واردات و یک راه پشتی مالی به جهان را تهدید می‌کند.

این اقدام پس از هفته‌ها تحریک دولت ترامپ در امارات برای مقابله با شبکه‌های مالی ایران که در این کشور فعالیت می‌کنند، صورت می‌گیرد. همچنین به گفته افراد مطلع، ایالات متحده در طول جنگ علیه‌ ایران، امارات را نیز تشویق کرده است که اقدامات سخت‌تری علیه نهادهای تحریم‌شده ایرانی و سایر شبکه‌هایی که به طور پنهانی در امارات فعالیت می‌کنند، انجام دهد.

اجرای تهدید اقتصادی علیه ایران دشوار خواهد بود. احکام تحریمی آمریکا در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که درآمدهای نفتی، معاملات ارزی و پرداخت‌های مربوط به نهادهای ایرانی، مدت‌هاست که از طریق شرکت‌های صوری و صرافی‌های دبی انجام می‌شود، اغلب بدون اینکه نام ایرانی در تراکنش دیده شود.

قطع ارتباط با ایران همچنین مستلزم آن است که مقامات اماراتی بسیار تهاجمی‌تر با فعالیت‌های مبهم مالی و تجاری برخورد کنند که این امر خود می‌تواند به نقش دبی به عنوان یک مرکز جهانی آزاد برای تجارت، سرمایه و صادرات مجدد آسیب بزند.

«مکس میزلش» مقام سابق تحریم‌های آمریکا که اکنون پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌هاست، گفت: «وقتی به دور زدن تحریم‌های ایران و توانایی ایران برای کسب درآمد از فروش غیرقانونی نفت نگاه می‌کنید، دبی یک مرکز اصلی برای جریان‌های مالی غیرقانونی است. اقدام امارات علیه تجارت مستقیم و فعالیت‌های مالی مهم است، اما واقعیت این است که حجم زیادی از فعالیت‌های غیرمستقیم از طریق بانک‌های دبی جریان دارد که از عملیات بانکداری سایه و تأمین مالی غیرقانونی ایران حمایت می‌کند.»

به گفته افراد مطلع، مقامات اماراتی جدیدترین اقدامات را به عنوان بخشی از یک تشدید تدریجی می‌بینند، نه یک قطع کامل روابط با تهران. انتظار می‌رود امارات گام‌به‌گام پیش برود، با محدودیت‌های جدید بر محموله‌های کالایی آغاز کند و به طور بالقوه به سرکوب گسترده‌تری علیه نهادهای مرتبط با ایران این وضعیت را گسترش دهد.

قانونگذاران اماراتی نگرانند که راهبرد واشنگتن برای وارد کردن فشار اقتصادی عمیق‌تر به ایران، بتواند به بخشی از اقتصاد کشورهای حوزه خلیج فارس که به گردشگری و تجارت متکی است، آسیب بزند و در نهایت تلافی‌جویی نظامی بیشتری از سوی ایران را برانگیزد. مقامات اماراتی همچنین می‌خواهند برخی کانال‌ها با تهران را باز نگه دارند تا در صورت شکست کارزار فشار ترامپ، گزینه دیپلماتیک را در اختیار داشته باشند.

برای سخت‌تر کردن فشار بر ایران، آمریکا به مشارکت امارات نیاز دارد. امارات درست در آن سوی خلیج فارس قرار دارد و پیوندهای عمیق تجاری، تاریخی و فرهنگی با همسایه بزرگتر خود دارد، حتی اگر دو دولت اغلب با یکدیگر در تضاد بوده‌اند.

انتهای پیام