آشوراده در غرب بندرترکمن و در منتهیالیه شرقی شبه جزیره میانکاله قرار گرفته است. این جزیره روزگاری محل زندگی دهها خانوار بود و به دلیل قرار گرفتن در محدوده پناهگاه حیات وحش میانکاله و ذخیرهگاه زیست کره یونسکو، از ارزشمندترین زیست بومهای کشور به شمار میرود.
هر سال هزاران پرنده مهاجر از سیبری و مناطق شمالی جهان، زمستان را در تالابها و آبگیرهای پیرامون آشوراده سپری میکنند که حضور گونههای نادر پرندگان، چشماندازهای ساحلی، پوشش گیاهی خاص، نزدیکی به خلیج گرگان و قرار گرفتن در مسیر گردشگری بندرترکمن، این منطقه را به یکی از کمنظیرترین ظرفیتهای طبیعت گردی ایران تبدیل کرده است.
کارشناسان گردشگری سالهاست معتقدند اگر این ظرفیت به شکلی اصولی و بر پایه استانداردهای جهانی مدیریت شود، آشوراده میتواند به یکی از مهمترین مقاصد اکوتوریسم کشور تبدیل شود که علاوه بر جذب گردشگران داخلی و خارجی، زمینه ایجاد صدها فرصت شغلی، رونق صنایع دستی ترکمن، توسعه اقامتگاههای بوم گردی، افزایش درآمد جوامع محلی و رونق اقتصاد غرب گلستان را فراهم میکند.
با وجود چنین ظرفیتی، اجرای طرح گردشگری آشوراده از دهههای گذشته همواره با فراز و فرودهای فراوان همراه بوده است و اختلاف نظر میان دستگاههای اجرایی، سازمان حفاظت محیط زیست، سرمایهگذاران و نهادهای مختلف موجب شد این طرح بارها متوقف، اصلاح و بازنگری شود و درنتیجه یکی از قدیمیترین مطالبات مردم گلستان به نتیجه نرسد.
در طول این سالها ابعاد طرح نیز بارها تغییر کرد. آنچه در ابتدا با وسعتی چند صد هکتاری مطرح شده بود، پس از مطالعات کارشناسی و اعمال ملاحظات محیط زیستی، به محدودهای ۲۲ هکتاری کاهش یافت تا کمترین مداخله در طبیعت منطقه صورت گیرد. همچنین ساخت سازههای سبک، حذف هرگونه ساخت و ساز سنگین، انتقال اقامت شبانه به بافت روستای آشوراده و محدود شدن فعالیتها به گردشگری طبیعی از جمله مهمترین اصلاحاتی بود که برای تامین نظر کارشناسان محیط زیست در طرح اعمال شد.
با وجود این اصلاحات، پرونده آشوراده همچنان سالها در پیچ و خم اداری باقی ماند و هر بار امید مردم گلستان برای آغاز اجرای آن به تعویق افتاد تا اینکه با آغاز فعالیت دولت چهاردهم، تعیین تکلیف این پروژه بار دیگر در اولویت مدیریت ارشد استان قرار گرفت.
مدیریت استان از نخستین ماههای آغاز به کار دولت، پیگیری مستمر پرونده آشوراده را در دستور کار قرار داد و با برگزاری نشستهای تخصصی، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، مذاکره با سرمایهگذار و رفع موانع حقوقی، سرانجام زمینه ورود این طرح به مرحله اجرا را فراهم کرد.
اکنون پس از سالها انتظار، آشوراده بیش از هر زمان دیگری به تحقق رویایی نزدیک شده که نسلهای مختلف مردم گلستان آن را مطالبه کردهاند؛ رویایی که موفقیت آن نه تنها به اجرای پروژه، بلکه به حفظ کامل ارزشهای طبیعی این جزیره وابسته است تا توسعه و حفاظت، دوشادوش یکدیگر پیش بروند.
از سه دهه کش و قوس تا گرهگشایی دولت چهاردهم
طرح گردشگری آشوراده از همان روزهای نخست، موافقان و مخالفان جدی داشت. موافقان، این جزیره را موتور محرک توسعه گردشگری و اقتصاد غرب گلستان میدانستند و معتقد بودند بهرهبرداری اصولی از ظرفیتهای طبیعی آن میتواند جایگاه استان را در صنعت گردشگری کشور ارتقا دهد و در مقابل، فعالان و کارشناسان محیط زیست هشدار میدادند هرگونه مداخله غیراصولی در این زیست بوم حساس، خسارتهای جبرانناپذیری برای ذخیرهگاه زیست کره میانکاله و خلیج گرگان به همراه خواهد داشت.
همین اختلاف دیدگاهها موجب شد طرح بارها بازنگری شود. وسعت اجرای آن کاهش یافت، نوع سازهها تغییر کرد، بخش زیادی از تاسیسات حذف شد و اجرای پروژه منوط به رعایت سختگیرانهترین ضوابط محیط زیستی شد، اما با وجود این اصلاحات نیز پرونده آشوراده همچنان میان دستگاههای مختلف در رفت و آمد بود و هر بار آغاز عملیات اجرایی به زمانی دیگر موکول میشد.
طولانی شدن این روند، بارها واکنش مسئولان استان را در پی داشت. بسیاری از آنان معتقد بودند توسعه گردشگری و حفاظت از محیط زیست دو هدف متضاد نیستند و میتوان با اجرای دقیق ضوابط فنی، هر دو را محقق کرد.
با آغاز فعالیت دولت چهاردهم، تعیین تکلیف این پروژه قدیمی به یکی از اولویتهای مدیریت ارشد گلستان تبدیل شد. استاندار گلستان از نخستین ماههای مسئولیت خود، نشستهای متعددی با دستگاههای اجرایی، سازمانهای مرتبط و سرمایهگذار بخش خصوصی برگزار کرد تا موانع باقیمانده برطرف شود.
علیاصغر طهماسبی بارها تاکید کرد که توسعه گردشگری آشوراده یکی از مطالبات دیرینه مردم گلستان است و نباید این فرصت بیش از این از استان گرفته شود.
وی در یکی از نشستهای بررسی روند اجرای طرح گفت: پس از تشکیل استان گلستان، توسعه گردشگری آشوراده یکی از مهمترین مطالبات مردم و مدیران استان بوده، اما در سالهای گذشته به دلایل مختلف و نبود هماهنگی لازم میان دستگاهها، این موضوع به نتیجه نرسید.
استاندار گلستان همچنین با رد برخی شائبهها درباره وضعیت حقوقی پروژه تصریح کرد: هیچ مشکلی برای واگذاری عرصه ۲۲ هکتاری به سرمایهگذار وجود ندارد و تمام مراحل قانونی اجرای طرح طی شده است.
طهماسبی در عین حال بر حفظ محیط زیست تاکید ویژهای داشت و گفت: اجرای طرح گردشگری آشوراده با رعایت کامل ضوابط زیست محیطی انجام خواهد شد و هم سازمان حفاظت محیط زیست و هم مجموعه مدیریتی استان نسبت به این موضوع حساسیت ویژه دارند.
به گفته وی، سرمایهگذار بخش خصوصی نیز آمادگی خود را برای اجرای کامل طرح بر اساس ضوابط مصوب اعلام کرده و تمام فعالیتها زیر نظر دستگاههای مسئول انجام خواهد شد.
استاندار گلستان در تازهترین اظهارات خود نیز از صدور موافقت اصولی طرح گردشگری آشوراده و واگذاری عرصه اجرای آن به سرمایهگذار خبر داد و اعلام کرد عملیات اجرایی این پروژه در هفته دولت امسال آغاز خواهد شد.
در کنار مدیریت اجرایی استان، نماینده ولی فقیه در گلستان نیز طی ماههای گذشته بارها خواستار تعیین تکلیف این پروژه شد.
آیتالله سیدکاظم نورمفیدی با اشاره به سابقه طولانی این طرح گفته بود: موانع اجرای طرح گردشگری آشوراده موجب هرج و مرج در کشور میشود.
وی همچنین تاکید کرده بود: صحیح نیست طرحی که مصوبه رئیس جمهور را دارد، به دلیل برخی موانع اجرایی متوقف بماند.
نماینده ولی فقیه در گلستان با ابراز امیدواری نسبت به حل اختلافها، از دستگاههای مسئول خواسته بود هرچه سریعتر مسیر اجرای پروژه را هموار کنند تا مردم استان پس از سالها انتظار، شاهد بهرهبرداری از این ظرفیت ملی باشند.
اظهارات آیتالله نورمفیدی در کنار پیگیریهای مستمر استاندار، سبب شد روند بررسی پرونده با سرعت بیشتری دنبال شود و در نهایت با هماهنگی میان دستگاههای مسئول، صدور موافقت اصولی و واگذاری عرصه به سرمایهگذار، مهمترین مانع پیش روی اجرای طرح برطرف شود.
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، مهمترین تفاوت رویکرد دولت چهاردهم با سالهای گذشته، تلاش برای ایجاد اجماع میان توسعه و حفاظت از محیط زیست بود و به جای تقابل، بر اجرای پروژه در چارچوب ضوابط قانونی و نظارت مستمر دستگاههای تخصصی تاکید دارد.
به این ترتیب، پروژهای که نزدیک به سه دهه در پیچ و خم اختلافهای کارشناسی، اداری و حقوقی متوقف مانده بود، امروز به نقطهای رسیده که قرار است نخستین گام اجرایی آن در هفته دولت برداشته شود که بسیاری آن را آغاز فصل تازهای در تاریخ توسعه گردشگری گلستان میدانند.
