سکوت رسانه در ازدحام صداهای زودگذر+فیلم

اراک - ایرنا - در روزی که برای بزرگداشت خبرنگار نام‌گذاری شده برای گفت‌وگو با خبرنگاران استان مرکزی از مسیری می‌گذرم که تابلوهای درخشان فروشگاه‌ها و تبلیغات پرزرق‌وبرق، چهره‌اش را تسخیر کرده‌اند، فضایی که دفاتر رسانه‌ها نه در رقابت با این هیاهو، بلکه در سکوتی آگاهانه ایستاده‌اند، همین تضاد، پیش از آغاز هر مصاحبه، حقیقتی روشن را پیش چشم می‌گذارد اینکه رسانه‌ رسمی امروز نه فریاد می‌زند و نه در پی دیده‌شدن است، بلکه در پناه همین بی‌ادعایی، بار سنگین اعتماد عمومی را حمل می‌کند.

به گزارش ایرنا، در میانه‌ خیابان‌های شلوغ اراک، جایی که نور تابلوهای فروشگاه‌ها چشم را می‌رباید و هیاهوی مغازه‌ها مجال مکث نمی‌دهد، مسیرم را به سمت دفتر رسانه‌ها کج کردم، اما در میان این همه رنگ، صدا و جذابیت، تابلوهای ساده و بی‌ادعای خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها چنان کمرنگ بودند که حتی برای من خبرنگار، پیدا کردنشان به جست‌وجویی سخت بدل شد.

همان‌جا، در دل همین تضاد روشن شد که جایگاه رسانه‌ رسمی امروز چقدر مظلومانه در سایه مانده، درست مانند همین تابلوهای بی‌زرق‌وبرق که در ازدحام تبلیغات، بلاگرها و کانال‌های پرهیاهو گم می‌شوند.

رسانه‌ای که قرار بود صدای جامعه باشد، حالا در میان انبوه صداهای بلند کانال‌های فضای مجازی، آرام و کم‌رنگ ایستاده است، اما هنوز پابرجاست، هنوز نفس می‌کشد و هنوز خبرنگارانی دارد که در سکوت، حقیقت را دنبال می‌کنند.

به مناسبت روز خبرنگار، و در راستای شنیدن صدای صادقانه و بی‌پرده‌ پیشرانان جریان اطلاع‌رسانی، مصاحبه تصویری با لیلا بنیادی سردبیر خبرگزاری ایسنا مرکزی، اکرم یوسفی خبرنگار روزنامه اطلاعات و سرپرست هفته‌نامه سرچشمه، ابوالفضل اکبری سرپرست روزنامه جمهوری اسلامی استان مرکزی و محسن بهرامی سرپرست خبرگزاری ایمنا استان مرکزی انجام دادم و در این گفت و گوها به واکاوی لایه‌های پنهان بحران‌های حرفه‌ای پرداختیم.

این چهره‌های اثرگذار در رسانه‌ها، از چالش‌های مزمن معیشتی تا تهدیدهای ناشی از عقب‌ماندگی ساختاری، به طرح دغدغه‌هایی پرداخته‌اند که ضرورت بازنگری در نظام‌های حمایتی از رسانه را بیش از پیش نمایان می‌سازد. Pause Play % buffered00:00 -04:28Unmute Mute Settings CaptionsDisabled Quality480p SpeedNormal Captions Go back to previous menu Quality Go back to previous menu 480pSD 360p 180p Speed Go back to previous menu 0.5× 0.75× Normal 1.25× 1.5× 1.75× 2× 4× PIP Exit fullscreen Enter fullscreen Download

فرسایش در قلم، واکاوی بحران معیشت و تخصص در جامعه رسانه‌ای

فعالان عرصه رسانه، امروز در حالی روز خبرنگار را پشت سر می‌گذارند که انباشت چالش‌های ساختاری، فقدان امنیت مالی و خلاء حمایت‌های قانونی، این حرفه را با بحران فرسایش سرمایه انسانی و کاهش مرجعیت خبری مواجه کرده است.

بررسی وضعیت فعلی رسانه‌ها، به‌ویژه در بخش مکتوب، نشان‌دهنده نبود یک چهارچوب حمایتی واحد و نظام‌مند است، فعالان این حوزه با اشاره به ماهیت شبانه‌روزی و فرساینده‌ کار خبری، تاکید دارند که همخوانی نداشتن جایگاه اقتصادی با حجم فشار کاری، اولین گام در مسیر خروج نیروهای متخصص از این گردونه است.

یکی از محوری‌ترین انتقادات مطرح شده، بلاتکلیفی قانونی خبرنگاران در بهره‌مندی از قانون مشاغل سخت و زیان‌آور است، مصاحبه‌شوندگان تصریح کردند که به دلیل تعدد قوانین متناقض، نبود ردیف بودجه مشخص و شفاف نبودن سازوکار اجرای این قانون، خبرنگاران عملاً در حلقه محاصره قرار گرفته‌اند، در بخش خبرگزاری‌ها افراد ناگزیرند وظایف یک کارمند تمام‌ اوقات را با فشارهای خبرنگاری ترکیب کنند، بدون آنکه از مزایای بازنشستگی پیش از موعد بهره‌مند شوند، این وضعیت، منجر به فرسایش بیش از توان فعالان این حوزه و در نهایت، خروج ناخواسته نیروهای باسابقه از بدنه رسانه شده است.

نبود امنیت شغلی و فقدان سازوکارهای استخدامی پایدار، سبب شده تا این حرفه به پناهگاهی برای نیروهای کم‌تجربه یا افرادی تبدیل شود که به دلیل نبود فرصت‌های جایگزین، به آن روی می‌آورند، این جابه‌جایی نخبگان با نیروهای مبتدی، به چرخه‌ای معیوب منجر شده است.

رسانه‌ها برای تامین هزینه‌های جاری، تن به چاپ هر نوع آگهی داده و در نتیجه، کیفیت محتوا قربانی بقای اقتصادی می‌شود، این کاهش کیفیت، مخاطب را به‌طور طبیعی از رسانه‌های رسمی دور کرده و مرجعیت اخبار را به‌شدت تضعیف کرده است.

در همین راستا، فقدان قوانین حمایتی باعث شده که انگیزه برای آموزش‌های تخصصی و دشوار حرفه‌ای به حداقل برسد، هرچه نیروهای زبده از این حرفه خارج می‌شوند، جایگزینی برای آموزش نسل‌های جدید باقی نمی‌ماند و این خلاء تخصص، روز به روز بر عمق مشکلات کیفی رسانه‌ها می‌افزاید.

از دیگر چالش‌های حاد مطرح شده در این گفتگوها، وضعیت انفعالی رسانه‌های رسمی در برابر سرعت بلاگرها و کانال‌های خبری غیررسمی است، فعالان رسانه معتقدند که به دلیل عقب‌ماندگی تکنولوژیک و نبود زیرساخت‌های لازم برای چندرسانه‌ای شدن، رسانه‌های سنتی توان رقابت در سرعت انتشار را از دست داده‌اند.

این مسئله باعث شده است که جامعه برای دریافت اخبار، به مبادی غیررسمی روی بیاورد، فرایندی که به دلیل نبود رعایت اصول سواد رسانه‌ای در بسترهای غیررسمی، آسیب‌های عمیق فرهنگی و اجتماعی را به لایه‌های مختلف جامعه تحمیل می‌کند، کارشناسان حاضر در این مصاحبه تاکید دارند که احیای مرجعیت رسانه‌ای، صرفاً با شعار ممکن نیست، بلکه نیازمند اراده‌ای جدی برای تدوین قوانین حمایتی، تقویت پشتوانه‌های مالی و درک ضرورت تحول ساختاری در نظام رسانه‌ای کشور است.

کلام آخر:

کمرنگ‌شدن رسانه‌های رسمی در برابر رشد شتابان رسانه‌های غیررسمی، تنها یک تغییر در الگوی مصرف خبر نیست، یک آسیب ساختاری است که پیامدهای آن مستقیماً متوجه کیفیت اطلاع‌رسانی عمومی و سلامت فضای رسانه‌ای کشور می‌شود.

کاهش حضور خبرنگاران متخصص، محدودشدن حمایت‌ها و دشوارتر شدن مسیر ورود نیروهای تازه‌نفس به این حرفه، سبب شده بخش مهمی از بار روایت‌گری جامعه بر دوش رسانه‌هایی قرار گیرد که نه الزام حرفه‌ای دارند و نه مسئولیت پاسخ‌گویی.

گفت‌وگو با خبرنگاران استان مرکزی نشان می‌دهد که رسانه‌ رسمی، با وجود همه محدودیت‌ها، همچنان تنها مرجع قابل اتکایی است که بر اصول حرفه‌ای، صحت‌سنجی و مسئولیت اجتماعی پای می‌فشارد، اما استمرار این نقش، بدون بازنگری در شیوه‌های حمایت، آموزش و تامین نیروی انسانی ممکن نیست، تقویت رسانه‌های رسمی، نه یک مطالبه صنفی، بلکه ضرورتی برای حفظ مرجعیت خبری و جلوگیری از گسترش روایت‌های غیرمستند در جامعه است.

در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری بر آموزش نسل جدید خبرنگاران، حمایت از رسانه‌های معتبر و ایجاد سازوکارهای پایدار برای حفظ نیروهای متخصص، تنها راهی است که می‌تواند توازن از دست‌رفته میان رسانه‌های رسمی و غیررسمی را احیا کند، این گزارش، در روز خبرنگار، یادآور این واقعیت است که آینده اطلاع‌رسانی کشور، بیش از هر زمان دیگری، به تصمیم امروز درباره حمایت از رسانه‌های حرفه‌ای وابسته است.

انتقال به متن کامل

۳۸ دقیقه قبل / روزنامه همدلی

جغرافیای نفوذ، بن بست توسعه - همدلی

فرید بازدار

فعال رسانه

توســعه همواره با کمبود پول و اعتبار متوقف نمی شود. گاهی بودجه هست، پروژه هم تعریف شــده، مدیر هم پشت میز نشســته، اما کار آن طور که باید پیش نمیرود. علت را باید جایی بیرون از جدول اعتبارات جســتوجو کرد. جایی که مرز مسئولیت ها آرام آرام کمرنگ می شود و در کنار ساختار رسمی اداره کشور، مناسباتی شکل میگیرد که در شرح وظایف نیست ، امادر تصمیم ها اثر دارد.

در حوزه هــای انتخابیهای که چند نماینده دارند، تقسیم کار برای پیگیری بهتر امور نه عجیب است و نه لزومًًا نادرست. یک نماینده ممکن اســت مسائل یک شهرستان را بیشتر دنبال کند و دیگری بر موضوعی تخصصی تمرکز داشته باشــد.

اتفاقًًا هماهنگی میان نمایندگان می تواند به سود منطقه تمام شــود. نگرانی از جایی آغاز می شود که این تقسیم کار، از پیگیری امور عبور کند و به تقسیم حوزه نفوذ برسد. یعنی کم کم چنین تصوری شکل بگیرد که فالن منطقه، اداره یا حتی مدیر،به سهم سیاسی این یا آن فرد تعلق دارد.اکنون دیگر بحث بر سر یک توافق گذرا میان چند سیاستمدار نیست. پای کیفیت حکمرانی در میان است.

مدیری را تصور کنید که باید هم به وزارتخانه و اســتانداری پاسخ بدهد و هم نگران رضایت کسی باشد که تصور می کند در ماندن یا رفتنش نقش تعیین کننده دارد.از چنین مدیری چقدر می توان انتظار اســتقالل حرفهای داشــت. حتی اگر فردی ســالم و متخصص باشــد، نفس وجود دو مرکز قدرت، تصمیمگیری را دشوار می کند. به مرور ممکن است تخصص در کنار مالحظات سیاسی بنشیند و گاهی نیز جای خود را به آن بدهد.مشــکل فقط به انتصاب مدیران ختم نمی شود.

توسعه یک منطقه را نمی توان مانند نقشهایروی میز گذاشت و با خط کش میان افراد تقسیم کرد. آب از مرز حوزه انتخابیه عبور می کند،جاده چند شهرستان را به هم پیوند میدهد، آلودگی هوا پشت تابلو ورودی یک شهر متوقف نمی شود و اشتغال نیز مسئله یک بخش یا یک اداره نیست. توسعه، ذاتًًا به هم پیوسته است. اگر این واقعیت را بپذیریم، یک پرســش جدی پیش روی ما قرار میگیرد. وقتی هر بخش از یک منطقه در ذهن سیاســتمداران به قلمروی جداگانه تبدیل شود، چه کسی تصویر بزرگ تر را خواهد دید. همین جا یکی از پیچیده ترین مشــکالت حکمرانی پدیدار می شود.

موفقیت معمو ًلا صاحبان زیادی پیدا می کند، اما شکســت نه. اگر پروژهای افتتاح شود، افراد متعددی می توانند از سهم خود در تحقق آن سخن بگویند. اما وقتی همان پروژه سال ها متوقف بماند، مردم با زنجیرهای از پاسخ ها روبهرو می شوند. مدیر از محدودیت اختیار می گوید، دستگاه باالدستی از مشکالت اجرایی و نماینده از پیگیری هایی که انجام داده اســت. در نهایت، مردم می مانند و مسئلهای که هنوز حل نشده است.این ابهام، اگر ادامه پیدا کند، آرام آرام به سیاست هم سرایت می کند.

انتخابات قرار است میدان مقایسه برنامه ها، کارنامه ها و توان نمایندگی باشد. اما وقتی دسترسی به مدیران و امکانات به بخشی از قدرت سیاسی تبدیل شود، رقابت نیز ممکن است از برنامه محوری فاصله بگیرد. آن وقت به جای اینکه پرسیده شود چه کسی برای آینده منطقه برنامه بهتری دارد، این پرسش اهمیت پیدا می کند که چه کسی نفوذ بیشتری دارد.شــاید برای تشخیص مسیر درست، کافی باشد از انتهای راه به ماجرا نگاه کنیم. اگر ده سال دیگر منطقهای توسعه یافته می خواهیم، چه چیزی باید از امروز باقی بماند.

مدیران وابسته به افراد، یا نهادهایی که با تغییر افراد همچنان درست کار می کنند. پروژه های حاصل از چانهزنی، یا برنامهای که اولویت هایش برای همه روشــن است. پاسخ تقریبًًا معلوم است. توسعه زمانی ریشه میگیرد که نهاد از فرد قدرتمندتر باشد.ایــن نگاه به معنای کمرنگ کردن نقش نمایندگان نیســت. برعکس، مجلس به نمایندگان قدرتمند نیاز دارد. اما قدرت نماینده در تعیین مدیر یک اداره خالصه نمی شود. نمایندهای که بتواند وزیر را پاســخگو کند، بودجه یک پروژه اســاسی را به منطقه بیاورد، مانع یک تصمیم نادرست شود و مسئلهای محلی را به مطالبهای ملی تبدیل کند، در جایگاهی بسیار اثرگذارتر ایستاده است.

در نهایت، مسئله بر سر چند اداره و چند انتصاب نیست. بحث بر سر این است که منطقه را با قانون اداره کنیم یا با مرزهای نانوشته نفوذ.جغرافیــای سیاسی را می توان روی نقشــه دید، اما جغرافیای نفوذ روی هیچ نقشــهای ثبت نمی شود. خطر درست از همین جا آغاز می شود. جایی که قدرت دیده نمی شود، اما اثر می گذارد و مســئولیت وجود دارد، اما صاحب آن به آسانی پیدا نمی شود. توسعه در چنین زمینی دشوار است. توسعه به قلمروهای بیشتر نیاز ندارد، به مسئولیت های روشن تر نیاز دارد.