به گزارش ایرنا نرگس حسینمردی، معاون سرآمدان و نخبگان بنیاد ملی نخبگان، در تشریح این رویکرد میگوید: «رویکرد جدید بنیاد نخبگان، مساله محوری است.»
به گفته او، قرار است نخبگان شناساییشده به «نظام مسائل» و بخش صنعت متصل شوند؛ یعنی مسیر فعالیت یک نخبه فقط از پژوهش و تولید مقاله عبور نکند، بلکه بخشی از توان فکری و تخصصی او در پاسخ به نیازهای واقعی کشور به کار گرفته شود.
در این نگاه، دستگاههای اجرایی نیز تنها دریافتکننده راهکار نیستند؛ آنها باید بخشی از ظرفیت انسانی مورد نیاز خود را از میان نخبگان تأمین کنند. حسینمردی با اشاره به ضرورت حضور نخبگان در ساختار اجرایی کشور تأکید دارد که دستگاههای اجرایی موظف هستند ۲۰ درصد کارکنان خود را از میان نخبگان انتخاب کنند.
این تغییر رویکرد، در واقع تلاش برای پر کردن فاصلهای است که سالها میان «دانش» و «تصمیم» وجود داشته است؛ فاصلهای که گاهی باعث میشود یک مساله در میدان عمل باقی بماند، در حالی که راهحل آن شاید در یک دانشگاه، آزمایشگاه یا ذهن یک پژوهشگر جوان وجود داشته باشد.
نخبهای که قرار است مسالهای را حل کند
محمد مهرآبادی، مدیرکل دفتر توسعه اثربخشی و اثرگذاری سرآمدان و نخبگان بنیاد ملی نخبگان، از مجموعهای از حمایتها برای نخبگان سخن میگوید؛ حمایتهایی که یکی از آنها طرح «شتاب» است.
اما در میان سخنان او یک جمله بیش از همه جهت این سیاست را روشن میکند: «سیاست نخبگان، حل مساله است، نه تحقیق صرف.»
این جمله یعنی ارزش یک فعالیت علمی تنها در تعداد مقالات یا یافتههای پژوهشی آن خلاصه نمیشود؛ بلکه باید دید این دانش در نهایت چه اثری بر زندگی مردم، اقتصاد، صنعت و اداره کشور میگذارد.
در کنار این حمایتها، «هستههای اندیشهورزی» نیز برای کمک به سیاستگذاری فعال شدهاند تا سازمانها بتوانند از ظرفیت فکری و تخصصی آنها استفاده کنند. از سوی دیگر، دستگاههای اجرایی و شرکتها میتوانند از برنامههای تشویقی مالیاتی برای حمایت از فعالیتهای فناورانه و پژوهشی بهره بگیرند؛ ظرفیتی که اگر بهدرستی شناخته و استفاده شود، میتواند مسیر ارتباط میان بخش خصوصی، دانشگاه و نخبگان را کوتاهتر کند.
مسالهای که روی میز مدیران است
سید احسان عسکری، معاون اقتصادی استاندار، معتقد است ظرفیت اعتبار مالیاتی نباید نادیده گرفته شود. او با اشاره به امکان استفاده شرکتهای مختلف حوزههای آب، برق و گاز از این قانون، بر ضرورت بهرهگیری از این ظرفیت برای حل مسائل استان تأکید میکند.
او همچنین بر استفاده از ظرفیت دانشگاهها برای حل مشکلات دستگاههای اجرایی تأکید دارد و میگوید دولت به جذب نخبگان نیاز دارد و «جای آنها در دولت خالی است».
اما همه مسائل توسعه، اقتصادی و فنی نیستند. به باور معاون اقتصادی استاندار، بنیاد نخبگان باید نخبگان علوم انسانی را نیز به سمت حل چالشهای جامعه هدایت کند؛ چرا که بسیاری از مسائل اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی تنها با فناوری و تجهیزات حل نمیشوند و به تحلیل، سیاستگذاری و شناخت رفتار جامعه نیاز دارند.
وقتی میدان با دانشگاه دست میدهد
در حوزه آب، این پیوند میتواند معنای بسیار ملموسی داشته باشد. آرش مصلح، مدیرعامل آب منطقهای، از ظرفیتهای گسترده این بخش سخن میگوید؛ استانی که به گفته او ۹ درصد منابع آبی کشور را در اختیار دارد، سه سد دارد و منابع آن در خدمت پنج استان قرار میگیرد.
آب منطقهای با دانشگاههای استان تفاهمنامههایی برای همکاری دارد و سالانه از حدود ۱۰۰ دانشجو حمایت میکند. با این حال، مصلح معتقد است این مجموعه به بنیاد نخبگان نیاز دارد و ظرفیتهای مالی و علمی موجود در این مسیر میتواند برای توسعه استان به کار گرفته شود.
در سوی دیگر ماجرا، اکبری، مدیر یک مؤسسه فناور، مساله را از زاویهای متفاوت روایت میکند: فناوران به نخبگان نیاز دارند، اما پیدا کردن و جذب آنها آسان نیست. به گفته او، نبود یک منبع یکپارچه برای شناسایی این نیروها، مسیر ارتباط میان شرکتها و استعدادهای برتر را دشوار کرده است.
این شاید یکی از مهمترین حلقههای مفقوده باشد؛ نخبگانی وجود دارند، شرکتهایی نیز به آنها نیاز دارند، اما گاهی این دو در یک نقطه به هم نمیرسند.
از کشاورزی تا فناوری؛ یک مسیر مشترک
رضا فرازی، مدیرکل جهاد کشاورزی، نیز از ظرفیتهای استان در این بخش میگوید. کهگیلویه و بویراحمد یک درصد تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص داده و حدود یک میلیون تن محصول کشاورزی تولید میکند. به گفته او، نخبگان بخش کشاورزی در این مسیر نقش مؤثری داشتهاند، هرچند هنوز فرصتهای زیادی برای پیشرفت وجود دارد.
گیاهان دارویی و شیلات از جمله حوزههایی هستند که در سالهای اخیر پیشرفتهایی داشتهاند. استان در تولیدات شیلاتی رتبه سوم را دارد و در زمینه ماهیان خاویاری و سردابی نیز ظرفیت قابل توجهی ایجاد شده است.
عبدالله قبادی، رئیس اتاق بازرگانی، نیز بر اهمیت دانش در سیاستگذاری تأکید میکند و میگوید در تصمیمگیریهای اقتصادی به مباحث علمی توجه میشود. اتاق بازرگانی همچنین از بزرگترین سهامداران صندوق پژوهش استان است؛ ظرفیتی که میتواند حلقه اتصال میان سرمایه، دانش و فناوری را تقویت کند.
سید نصرالله افتخاری، رئیس پارک علم و فناوری استان، نیز از حمایت دستگاههای اجرایی و دانشگاهها از زیستبوم فناوری سخن میگوید و جهاد کشاورزی، امور آب و دستگاه مالیاتی را از مجموعههایی میداند که در این مسیر همکاری داشتهاند.
در نهایت، شاید روایت مشترک همه این مدیران را بتوان در یک تصویر خلاصه کرد: نخبهای که پشت میز دانشگاه نشسته، مسالهای که در یک دستگاه اجرایی روی زمین مانده و شرکتی که برای یافتن نیروی متخصص جستوجو میکند. اگر این سه به هم برسند، «نخبه» دیگر فقط یک عنوان نیست؛ به بخشی از راهحل تبدیل میشود.
مسیر تازه بنیاد نخبگان نیز دقیقاً از همین نقطه عبور میکند؛ از شناسایی استعدادها تا رساندن آنها به میدان واقعی مسائل کشور. توسعه، زمانی شتاب میگیرد که دانش از قفسه کتابها بیرون بیاید و در متن زندگی مردم به کار گرفته شود.
