صدای سکوت/ کاشت حلزون گوش در ایران به شرط نشان‌دار بودن رایگان است

گروه جامعه ایرنا - کاشت حلزون با سمعک بسیار متفاوت است؛ سمعک‌ها صداها را تقویت می‌کنند تا گوش‌های آسیب‌دیده بتوانند آنها را تشخیص دهند، اما کاشت حلزون بخش‌های آسیب‌دیده گوش را دور می‌زند و مستقیم عصب شنوایی را تحریک می‌کند.

سیگنال‌های تولید شده توسط کاشت حلزون از طریق عصب شنوایی به مغز ارسال می‌شوند که سیگنال‌ها را به عنوان صدا تشخیص می‌دهد، شنیدن از طریق کاشت حلزون با شنوایی طبیعی متفاوت است و یادگیری یا بازآموزی آن زمان می‌برد.

با این حال، به بسیاری از افراد این امکان را می‌دهد که سیگنال‌های هشدار دهنده را تشخیص دهند، صداهای دیگر محیط را درک کنند و گفتار را به صورت حضوری یا از طریق تلفن درک کنند.

همه خدمات مربوط به کاشت حلزون در مراکز دولتی کشور به این شرط که بیمار در سامانه‌های بیمه‌ای نشان‌دار شده باشد، به صورت رایگان ارائه می‌شود.

روز ملی شنوایی شناسی

با توجه به اهمیت موضوع یک روز در ایران به عنوان روز ملی شنوایی شناسی نامگذاری شده است، انتخاب این روز به مناسبت سالروز تاسیس رشته دانشگاهی شنوایی‌شناسی در ایران انجام شده است و به همین دلیل، جنبه‌ای علمی و حرفه‌ای دارد.

تاریخچه این روز به دهه ۱۳۵۰ بازمی‌گردد، زمانی که در مرداد ۱۳۵۲ نخستین دوره آموزش شنوایی‌شناسی در ایران دانشگاه شهید بهشتی راه‌اندازی شد. این اتفاق، آغاز رسمی آموزش آکادمیک شنوایی‌شناسی در کشور بود و بعدها جامعه شنوایی‌شناسان ایران این تاریخ را به عنوان روز ملی شنوایی‌شناسی پیشنهاد کرد تا فرصتی برای معرفی این رشته، قدردانی از شنوایی‌شناسان و افزایش آگاهی عمومی درباره پیشگیری، تشخیص و درمان اختلالات شنوایی باشد.

کاشت حلزون شنوایی یعنی چه؟

کاشت حلزون شنوایی به معنی کاشت یک دستگاه الکترونیکی کوچک و پیچیده است که می‌تواند به فردی که عمیقاً ناشنوا یا به شدت کم‌شنوا است، حس صدا را القا کند. این کاشت شامل یک بخش خارجی است که در پشت گوش قرار می‌گیرد و بخش دوم که با جراحی زیر پوست قرار می‌گیرد.

کاشت دارای بخش‌های زیر است: یک میکروفون، که صدا را از محیط دریافت می‌کند. یک پردازشگر گفتار که صداهای دریافت شده توسط میکروفون را انتخاب و تنظیم می‌کند. یک فرستنده و گیرنده محرک که سیگنال‌ها را از پردازشگر گفتار دریافت کرده و آنها را به تکانه‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند. گروهی از الکترودها که تکانه‌ها را از محرک جمع‌آوری کرده و آنها را به نواحی مختلف عصب شنوایی می‌فرستند.

چه کسانی کاشت حلزون شنوایی انجام می‌دهند؟

سازمان غذا و داروی آمریکا اولین بار در اواسط دهه ۱۹۸۰ کاشت حلزون شنوایی را برای درمان کم‌شنوایی در بزرگسالان تایید کرد، از سال ۲۰۲۰، کاشت حلزون شنوایی برای استفاده در کودکان واجد شرایط از ۹ ماهگی توسط این سازمان تایید شده است.

تحقیقات نشان داده که وقتی کودکان در اوایل زندگی کاشت حلزون دریافت می‌کنند و به دنبال آن درمان فشرده انجام می‌شود، اغلب بهتر از همسالان خود که در سنین بالاتر کاشت حلزون انجام می دهند، قادر به شنیدن، درک صدا و موسیقی و صحبت کردن هستند.

مطالعات همچنین نشان داده که کودکان واجد شرایط ( از سن ۹ ماهگی) که کاشت حلزون شنوایی را در اوایل زندگی دریافت می‌کنند، ممکن است مهارت‌های زبانی را با سرعتی قابل مقایسه با کودکان دارای شنوایی طبیعی توسعه دهند و بسیاری از آنها در کلاس‌های درس عادی موفق می‌شوند.

برخی از بزرگسالانی که در مراحل بعدی زندگی، تمام یا بیشتر شنوایی خود را از دست داده‌اند نیز می‌توانند از کاشت حلزون بهره‌مند شوند. آن‌ها یاد می‌گیرند که سیگنال‌های دریافتی از کاشت را با صداهایی که به خاطر می‌آورند، از جمله گفتار مرتبط کنند، بدون این‌که نیازی به نشانه‌های بصری مانند آن‌چه توسط لب‌خوانی یا زبان اشاره ارائه می‌شود، داشته باشند.

کاشت حلزون در ایران رایگان است؛ به شرط نشان‌دار بودن

در ایران نیز کاشت حلزون انجام می‌شود؛ بر اساس آمارهای رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تاکنون بیش از ۲۱ هزار عمل کاشت حلزون در کشورمان انجام شده است. این خدمات برای بیمارانی که در سامانه‌های بیمه سلامت نشان‌دار شده باشند، رایگان است.

«مریم آزادی» سرپرست دفتر خدمات تخصصی و فوق تخصصی سازمان بیمه سلامت ایران در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا در این زمینه گفت: تمام خدمات کاشت حلزون در مراکز طرف قرارداد دولتی دانشگاهی به شرط داشتن نشان‌های مربوطه برای بیمه شدگان رایگان است.

وی ادامه داد: با توجه به اثربخشی بیشتر انجام کاشت حلزون برای کودکان تا سن ۴ سال تمام، بیماران کاندید کاشت حلزون پس از طی مراحل انتساب نشان مربوطه در سه مرحله شامل قبل از جراحی، انجام عمل جراحی کاشت حلزون و پس از جراحی، بر اساس بسته‌های ابلاغی وزارت بهداشت از مزایای صندوق بیماران خاص، صعب العلاج و نادر بهره‌مند می‌شوند.

آزادی بیان کرد: در صورت مراجعه بیماران به مراکز معرفی شده از سوی وزارت بهداشت و طرف قرارداد سازمان‌های بیمه‌گر پایه سلامت، با استفاده از نسخه الکترونیک از مزایای صندوق بیماران خاص، صعب العلاج و نادر در خدمات سرپایی بهره‌مند می‌شوند.

سرپرست دفتر خدمات تخصصی و فوق تخصصی سازمان بیمه سلامت ایران اظهار کرد: خدمت کاشت حلزون در ۱۲ استان و ۱۶ مرکز اعلامی از سوی وزارت بهداشت قابل پرداخت است.

وی افزود: همچنین بیمارانی که ۱۰ سال از عمل جراحی کاشت حلزون آنها گذشته باشد نیز در صورت نشان مربوطه، مشمول دریافت هزینه پردازشگر خارجی از منابع صندوق بیماران خاص، صعب العلاج و نادر هستند.

چه تعداد کاشت حلزون در ایران انجام شده است؟

«سید حسین صفوی» رئیس هیات امنای صرفه جویی ارزی در معالجه بیماران که در کشورمان وظیفه تهیه و تامین حلزون شنوایی را بر عهده دارد، در زمینه تعداد کاشت حلزون در کشور گفت: تا پایان سال ۱۴۰۴، در مجموع ۲۱ هزار و ۴۵۸ عمل کاشت حلزون شنوایی در کشور انجام شده است؛ این آمار نشان‌دهنده توسعه خدمات تخصصی، ارتقای زیرساخت‌های درمانی و افزایش دسترسی بیماران به یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های درمان کم‌شنوایی و ناشنوایی در کشور است.

وی ادامه داد: همچنین از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، هزار پروتز حلزون شنوایی برای مراکز کاشت سراسر کشور تامین شده است تا روند ارائه خدمات درمانی به بیماران بدون وقفه ادامه یابد؛ تامین به‌ موقع و مستمر این تجهیزات موجب شده که صف انتظار دریافت پروتز حلزون شنوایی ناشی از کمبود تجهیزات به صفر برسد و بیماران واجد شرایط بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن از این خدمت درمانی بهره‌مند شوند.

صفوی اظهار کرد: کاشت حلزون شنوایی یکی از موفق‌ترین برنامه‌های درمانی کشور در حوزه سلامت است که موفقیت آن تنها به انجام عمل جراحی محدود نمی‌شود، بلکه نقش شنوایی‌شناسان در ارزیابی بیماران، تنظیم پردازشگر گفتار، توان‌بخشی و پیگیری مستمر پس از کاشت، نقشی تعیین‌کننده در دستیابی به نتایج مطلوب درمان دارد. دانش، تخصص و تلاش آنان، زمینه بازگشت بیماران به دنیای شنیدن و ارتقای کیفیت زندگی آنان را فراهم می‌کند.

وی درباره نقش هیات امنای صرفه‌جویی ارزی در پشتیبانی از این برنامه ملی ادامه داد: هیات امنای صرفه‌جویی ارزی در معالجه بیماران، تامین پروتزهای حلزون شنوایی مورد نیاز ۱۶ مرکز کاشت حلزون شنوایی کشور را بر عهده دارد و با برنامه‌ریزی مستمر، نیاز این مراکز را تامین می‌کند.

فقط کاشت حلزون مهم نیست؛ پیگیری پس از آن هم اهمیت دارد

در زمینه کاشت حلزون، فقط عمل جراحی مهم نیست؛ بلکه تنظیم پردازشگر گفتار، توان‌بخشی و پیگیری مستمر پس از کاشت نیز اهمیت دارد.

استفاده از کاشت حلزون شنوایی نیازمند یک عمل جراحی و یک دوره درمانی قابل توجه برای یادگیری یا بازآموزی حس شنوایی است. همه افراد با این دستگاه در یک سطح عمل نمی‌کنند. تصمیم برای دریافت کاشت حلزون باید شامل بحث با متخصصان پزشکی از جمله یک جراح کاشت حلزون باتجربه باشد. برخی از افراد ممکن است به دلایل شخصی مختلف، کاشت حلزون را انتخاب نکنند. هرچند کاشت‌های جراحی تقریبا همیشه بی‌خطر هستند، اگرچه عوارض، مانند هر نوع جراحی، یک عامل خطر محسوب می‌شود.

نکته دیگر، یادگیری تفسیر صداهای ایجاد شده توسط کاشت است. این فرآیند به زمان و تمرین نیاز دارد. آسیب‌شناسان گفتار و زبان و شنوایی‌شناسان اغلب در این فرآیند یادگیری دخیل هستند. قبل از کاشت، باید همه این عوامل در نظر گرفته شوند.