خسرو مختاری در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار اقتصادی ایرنا با اشاره به سیر تاریخی مساله مسکن در ایران گفت: در نخستین سرشماری کشور در سال ۱۳۳۵، مساله حادی در حوزه مسکن نداشتیم، اما در دهه ۴۰ با پیادهسازی نظریه نوسازی «روسو» در ایران (اصلاحات ارضی و انقلاب سفید)، زمینه مهاجرت گسترده و انتقال نیروی کار به شهرها فراهم شد؛ موضوعی که بعدها به عنوان یکی از زمینههای اصلی نارضایتی مردم مطرح گردید. پدید آمدن مناطقی مانند جاده مخصوص و زورآباد محصول همین دوره است.
وی افزود: پیش از انقلاب به این نتیجه رسیدند که پول در کشور وجود دارد اما نهاد تولیدکننده مسکن به صورت سنتی وجود ندارد؛ بنابراین وزارت آبادانی و مسکن تشکیل شد. در آن دوره، موضوع مسکن بیشتر یک مساله فنی، ساختمانی و شهرسازی بود.
وی بیانداشت: پس از انقلاب اسلامی، با حاکم شدن رویکرد اجتماعی و عدالت اجتماعی، مساله مسکن به موضوعی توزیعی و اجتماعی تبدیل شد و واگذاری زمین بهویژه در کلانشهری مانند تهران در دستور کار قرار گرفت.
مدیرعامل صندوق ملی مسکن خاطرنشان کرد: این روند با وقوع جنگ تحمیلی و عقب افتادن توان درآمدی افراد ناشی از جنگ هشتساله دفاع مقدس مواجه شد و سپس در دوران سازندگی، با بروز تورم، مسکن عملا به یک مساله مالی تبدیل گردید. یعنی در کنار مساله مهندسی، بُعد مالی نیز اهمیت یافت و تلاشها برای استفاده از صرفه ناشی از مقیاس، نهادسازی و تعاونیها نیز در نهایت راه به جایی نبرد.
ابرچالش مسکن، مهاجرت و پیوند اشتغال با مسکن
مختاری با اشاره به ابعاد فعلی این بحران گفت: امروز مساله مالی و اجتماعی مسکن در کنار هم به یک ناهنجاری اجتماعی تبدیل شده است. مسکن که همواره مدنظر و مورد حمایت بود، بهتازگی به یک پدیده ضد فرهنگی تبدیل شده که مانع ازدواج و تشکیل خانواده میشود و حتی ابعاد امنیتی و حساسی پیدا کرده است؛ به طوری که میتوان گفت مسکن اکنون یکی از ابرچالشهای کشور است.
وی افزود: مهمترین منشأ این ابرچالش به موضوع مهاجرت برمیگردد. بر اساس قانون اساسی ما نمیتوانیم جلوی مهاجرت مردم را بگیریم، اما در کشورهای سوسیالیستی مثل چینِ ۱.۵ میلیارد نفری یا شوروی ۳۰۰ میلیون نفری قبل از فروپاشی، مساله مسکن به این شکل وجود نداشت. علت این است که ما در ایران طرح آمایش سرزمینی را اجرا نکردهایم …
