به گزارش روز سه نبه گروه علمی ایرنا از فرهنگستان علوم، کورش وحدتی عضو وابسته و رئیس شاخه علوم باغبانی گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم در این یادداشت نوشته است:
در دهههای گذشته، پیشرفتهای چشمگیر در تعیین توالی ژنوم، ویرایش ژن و زیستشناسی مصنوعی، امکان مطالعه و اصلاح دقیق ژنوم گیاهان را فراهم کرده است. با این حال، پژوهشگران اکنون از مرحله «ویرایش ژنوم» فراتر رفته و به سمت «سنتز ژنوم» حرکت کردهاند؛ رویکردی که میتواند نسل جدیدی از گیاهان را با ویژگیهای از پیش طراحیشده در اختیار بشر قرار دهد.
نویسندگان مقالهای که در سال ۲۰۲۵ در Nature Reviews Bioengineering منتشر شده است، سنتز ژنوم را یکی از مهمترین مرزهای دانش زیستفناوری گیاهی معرفی میکنند. در این فناوری، به جای ایجاد تغییرات محدود در چند ژن، امکان طراحی، ساخت و مونتاژ بخشهای بزرگی از ژنوم و حتی بازطراحی کامل کروموزومهای گیاهی مورد بررسی قرار گرفته است. این رویکرد میتواند ظرفیتهای کاملاً جدیدی برای اصلاح نباتات ایجاد کند.
در این مقاله تأکید شده است که گیاهان نسبت به جانوران مزیتهای قابل توجهی برای توسعه فناوری سنتز ژنوم دارند. باززایی کامل گیاه از یک سلول، نگرانیهای اخلاقی کمتر و انعطافپذیری بالای سامانههای کشتبافت، گیاهان را به یکی از مناسبترین سامانههای زیستی برای تحقق این فناوری تبدیل کرده است.
از دیدگاه علوم باغبانی، اهمیت این فناوری بسیار فراتر از اصلاح صفات منفرد است. در آینده میتوان …
