دولت چهاردهم با درک فوری ابعاد حادثه رویکرد پشتمیزنشینی را کنار گذاشت و ساختار اجرایی را در خط مقدم مناطق آسیب دیده مستقر کرد و با این تدبیر فاصله زمانی میان وقوع آسیبها تا آغاز عملیات اجرایی به کوتاهترین حد ممکن رسید تا از سرگردانی مردم جلوگیری شود.
مدیریت ارشد استان ایلام با تمرکز بر حفظ آرامش روانی و بازگشت شتابان شرایط زندگی به وضعیت پایدار، بوروکراسیهای مرسوم اداری را کنار زد و در این مسیر هماهنگی کامل میان دستگاههای اجرایی، شهرداریها و نهادهای حمایتی سبب شد تا هیچ گونه بحران اجتماعی یا اختلال در خدماترسانی شکل نگیرد.
تخصیص کمکهای بلاعوض، تسهیلات بانکی ارزانقیمت، رایگانسازی آواربرداری و صدور پروانههای ساختمانی تدابیری بود که دغدغه مالی بازسازی را از دوش مالکان برداشت، این اقدامهای حمایتی باعث شد تا فرآیند احیا و بازسازی در زمانی بیسابقه به پیش برود و تجربه ایلام در گذر از این مقطع بحرانی نشان داد که تعهد اجرایی کشور در شرایط سخت قادر است پیچیدهترین خرابیها را در کمترین زمان جبران کند و ثبات را به شریانهای حیاتی استان بازگرداند.
بازسازی خرابیها و تسهیل فرآیندهای اداری
بازسازی بخش مسکن ایلام در کانون توجه دولت قرار گرفت زیرا نخستین مطالبه خانوادههای آسیب دیده بازگشت به سرپناه امن و احیای آرامش در محیط زندگی بود و به همین دلیل از همان روزهای آغازین پس از حملات دشمن گروههای ارزیاب بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان در مناطق شهری مستقر شدند و روند شناسایی خسارتها بدون وقفه آغاز شد.
ارزیابیهای میدانی در ۱۶ شهر آسیب دیده نشان داد که بیش از ۱۲ هزار و ۴۰۰ واحد مسکونی و تجاری نیازمند بررسی فنی و تعیین نوع حمایت هستند.
این ارزیابیها با دقت بالا و بر اساس شدت آسیبها انجام شد تا واحدهای تعمیری، واحدهای نیازمند مقاومسازی و بناهای تخریبی به طور جداگانه در چرخه تصمیمگیری قرار گیرند.
گروههای کارشناسی با هدف دقت در تفکیک خسارتها تلاش کردند تا مرز دقیقی میان بناهای قابل ترمیم و واحدهای نیازمند تخریب قائل شوند، این فرآیند مستلزم حضور مداوم کارشناسان در نقاط مختلف استان بود تا از هرگونه خطا در ثبت پروندههای حمایتی جلوگیری و حق هر شهروند به درستی رعایت شود.
در کنار شناسایی فیزیکی بناها تمرکز بر سرعت ثبت اطلاعات در سامانههای ملی قرار داشت تا پروندههای مربوط به خسارتها به سرعت از مرحله ارزیابی به مرحله تخصیص اعتبار منتقل شوند و در این مسیر هماهنگی میان تیمهای میدانی و مرکز باعث شد تا روند ثبت اسناد با کمترین تاخیر انجام پذیرد.
تسهیل در فرآیند ورود به مرحله اجرا از دیگر اولویتهای این مرحله از عملیات بود و مدیریت استانی بر این امر تاکید داشت که نباید هیچ مانع فنی یا اطلاعاتی سد راه آغاز بازسازی شود و به همین منظور زیرساختهای لازم برای گزارشدهی لحظهای از وضعیت پیشرفت کارها فراهم شد.
هدف نهایی از این تمرکز گسترده بر بخش مسکن ایجاد نقشه راه دقیق برای بازسازی بود تا مشخص شود هر منطقه در چه مرحلهای از چرخه بازسازی قرار دارد و منابع مالی به شکلی هوشمندانه و متناسب با نیاز هر واحد در نقاط مختلف استان توزیع و مدیریت شود.
بازگشت هشت هزار و ۳۳۹ واحد به چرخه بهرهبرداری
خروجی این اقدام منسجم به بازگشت هشت هزار و ۳۳۹ واحد مسکونی و تجاری به چرخه بهرهبرداری منجر شد که بیانگر سرعت بالای دولت در پاسخ به یکی از مهمترین نیازهای مردم است، این واحدها پس از تعمیرات لازم دوباره قابل سکونت یا قابل استفاده شدند و بخشی از نگرانی عمومی در محلات آسیب دیده کاهش یافت.
در مورد واحدهایی که به طور کامل تخریب شده بودند نیز عملیات آواربرداری با استفاده از ماشینآلات سنگین و بدون تحمیل هزینه به مالکان انجام گرفت و در مجموع ۸۳ ساختمان به طور کامل آواربرداری شد تا بستر لازم برای آغاز ساختوساز جدید و بازگشت خانوارها به روند عادی زندگی فراهم شود.
در کنار اقدامهای اجرایی حذف بوروکراسی اداری به عنوان یکی از مهمترین تصمیمهای پشتیبان بازسازی در دستور کار قرار گرفت و با همکاری شهرداری ایلام و سازمان نظام مهندسی پروانه ساختمانی برای ۵۳ واحد تخریبی به صورت رایگان و خارج از نوبت صادر شد تا مالکان در پیچوخم اداری گرفتار نشوند و زمان بازسازی از دست نرود.
پرداخت کمکهای بلاعوض برای اسکان موقت و همچنین معرفی متقاضیان به بانکها برای دریافت تسهیلات ارزان قیمت ساخت و تعمیر از دیگر محورهای این بسته حمایتی بود.
این پشتیبانی مالی با هدف کاهش فشار اقتصادی بر خانوارهای آسیب دیده انجام شد تا هیچ مالک واجد شرایطی به دلیل کمبود نقدینگی از بازسازی واحد خود بازنماند.
اقدامهای حمایتی تنها به تامین منابع مالی محدود نشد و نظارت میدانی بر روند اجرا نیز به صورت مستمر ادامه یافت.
در این میان مدیریت ارشد استان با برگزاری نشستهای منظم، پیگیری و حضور میدانی در مناطق آسیب دیده تلاش کرد موانع احتمالی در کوتاهترین زمان رفع و هماهنگی میان دستگاههای متولی حفظ شود.
اهمیت بخش مسکن در این بازسازی از آنجا بیشتر نمایان شد که احیا و بازسازی خانهها به معنای بازگرداندن حس امنیت روانی به خانوادهها و تثبیت زندگی در مناطق آسیب دیده به شمار میرفت.
تجربه ایلام نشان داد هرجا اراده اجرایی، حذف تشریفات زائد و پشتیبانی مالی همزمان در کنار هم قرار گیرد، روند بازسازی میتواند با شتاب و اثربخشی بیشتری به نتیجه برسد.
پایداری و احیای شبکههای انرژی و زیرساختی
در حوزه انرژی، شبکه گاز استان با وجود هدف گیری مستقیم موشک و برخورد ترکش به بیش از ۷۰ نقطه با اقدام به موقع و بهرهگیری از اصول پدافند غیرعامل پایدار ماند و گروههای امداد و تعمیر شرکت گاز در نخستین دقایق پس از هر حمله در صحنه حاضر شدند تا مانع قطعی گسترده شوند.
یکی از ایستگاههای حیاتی گاز که دچار تخریب ۱۰۰ درصدی شده بود با تلاش شبانهروزی متخصصان تنها در مدت ۱۲ ساعت بازسازی و به طور ایمن وارد مدار مصرف شد تا جریان سوخت خانگی و صنعتی استان قطع نشود.
در بخش نیروی برق نیز پس از وارد آمدن خسارت به ۲۵ هزار متر شبکه و ۳۰ دستگاه پست و ترانسفورماتور، نیروهای عملیاتی با مهار فوری آسیبها مانع از خاموشیهای طولانی در شهرها و روستاها شدند که این حجم از پایداری نتیجه تمرینهای قبلی و آمادگی شبکهای بود.
در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، نوسازی پنج سایت راهبردی مخابراتی آسیب دیده با تجهیزات پیشرفته آغاز شد تا ضریب پایداری آنتندهی و اینترنت استان در شرایط بحرانی دچار افت نشود.
در بخش فضاهای آموزشی نیز ۹۱ مدرسه آسیب دیده با همراهی نهادهای حمایتی و خیران در زمانی کمتر از یک ماه بهسازی و تجهیز شدند تا روند آموزش و حضور دانشآموزان در کلاسهای درس بدون وقفه ادامه یابد.
مجموعه این کارهای ضربتی در حوزه زیرساختهای حیاتی آب، برق، گاز، مخابرات و آموزش ثابت کرد که تابآوری فنی استان ایلام در سطح استانداردهای بالای پدافند غیرعامل قرار دارد.
رسانهها و نقش راهبردی در مدیریت بحران
خبرگزاریها و رسانههای محلی استان ایلام از نخستین ساعتهای پس از جنگ رمضان با حضور میدانی در مناطق حادثه دیده تصویر واقعی و بدون تحریف از ابعاد آسیبهای ناشی از ددمنشی دشمن و روند بازسازی را پیش روی افکار عمومی قرار دادند.
انتشار سریع و دقیق دستاوردهای عمرانی و کوشندگی شبانهروزی خادمان ملت خط خبری دشمن را که با هدف القای ناامیدی و ناتوانی اجرایی فعال شده بود به شکلی مؤثر خنثی کرد و آرامش روانی را به جامعه بازگرداند.
رسانهها در نقش پل ارتباطی میان حاکمیت و مردم با تبیین خدمات رایگان سازوکارهای دریافت وام و روند اداری صدور پروانهها، سردرگمی شهروندان را رفع کردند و آگاهی حقوقی جامعه را ارتقا دادند، خبرنگاران با حضور در میان مردم آسیب دیده و طرح مطالبات آنان سرعت تصمیمگیری مدیران استان را افزایش دادند و زمینه رفع کاستیها را در کوتاهترین زمان فراهم آوردند.
روایت صادقانه تلاش مهندسان، کارگران و نیروهای جهادی در شرایط بحرانی به تقویت سرمایه اجتماعی انجامید و نشان داد که پایداری رسانهای در جنگ شناختی همپای کارهای عمرانی در میدان دارای اهمیت است، همراهی منسجم رسانهها با ستاد بازسازی استان پیوند میان مردم و دولت را مستحکمتر کرد و به یکی از ارکان اصلی موفقیت ایلام در گذر از پیامدهای جنگ رمضان تبدیل شد.
بازسازی موفق و سریع مناطق آسیب دیده سندی روشن بر کارآمدی رویکرد مدیریت جهادی دولت چهاردهم در مهار بحرانهای ناشی از جنگ است، همگرایی کمنظیر میان نهادهای انقلابی، دستگاههای تخصصی انرژی، مدیریت شهری و مشارکت آگاهانه مردم بستری را فراهم کرد که خسارات سنگین وارد شده به فرصتی برای تقویت و نوسازی زیرساختها تبدیل شود.
پایداری شبکههای گاز و برق و شتاب عمل در نوسازی مدارس و خانههای مسکونی نشان داد که تکیه بر اصول پدافند غیرعامل و آمادگی عملیاتی کلید اصلی مصونسازی شریانهای حیاتی استان در برابر هرگونه تهدید است.
ایلام امروز با گذر مقتدرانه از این برهه و تکمیل بخش بزرگ عملیات بازسازی، آماده جهش در مسیر پیشرفت و رشد بخشهای مختلف اقتصادی و عمرانی است و تجربه مدیریتی ثبت شده در این استان میتواند به عنوان الگویی کاربردی در حوزه پدافند غیرعامل و مدیریت یکپارچه بحران در سراسر کشور مورد استفاده قرار گیرد.
