به گزارش ایرنا، فارس با توجه به آمارها و تحولات چشمگیر و رشدهای قابلتوجه در برخی محصولات استراتژیک و برنامههای راهبردی از جمله در افزایش سطح کشت دانههای روغنی، کشت بر پایه روشهای نوین آبیاری، خرید و تولید بیش از یکمیلیونتنی محصول استراتژیک گندم و خودکفایی در تولید بذور گواهیشده، میتواند در برابر تلاطمهای اقلیمی و چالشهای منابع آبی، نقش خود را بهعنوان یکی از ستونهای امنیت غذایی کشور همچنان حفظ کند. بهرهوری با چاشنی کشاورزی هوشمند
افزایش حدود پنجبرابری مساحت گلخانهها (از ۱۲۰ به ۶۰۰ هکتار) و مکانیزاسیون آبیاری، اجرای روشهای نوین و گسترش کشتهای حفاظتی و توسعه کاشت دانههای روغنی، نشاندهنده یک چرخش استراتژیک در این بخش است و تولید محصول بیشتر و باکیفیت و مصرف آب کمتر، خود یک تحول اساسی در مدیریت منابع و برنامهریزی منسجم و کارشناسانه و مبتنی بر دانش بومی حکایت دارد و این یعنی مدیریت کشاورزی فارس در حال یادگیری زبان جدید «کمآبی» است.
دستیابی به رتبه نخست در تولید بذر گندم و تمرکز بر دانههای روغنی (کلزا، کاملینا و گلرنگ)، فراتر از یک موفقیت آماری است؛ این یک اقدام در راستای «امنیت ملی» و تحقق برنامههای هفتم توسعه است.
در شرایطی که نوسانات ارزی و زنجیره تامین امنیت غذایی در سطح جهانی با چالش جدی مواجه شده و کشاورزی را مورد تهدید قرار میدهد، تمرکز بر تولید بذر و روغنهای خوراکی، این نوید را میدهد که استان فارس نه تنها مصرفکننده، بلکه تامینکننده استراتژیک کالاهای اساسی در هر برهه زمانی و در بحرانها است.
تحلیلهای کارشناسی و برنامههای راهبردی سازمان جهاد کشاورزی نشان میدهد که آینده کشاورزی در فارس، نه در گسترش بیرویه زمینهای آبی، بلکه در «تکنولوژیمحوری» و «تغییر الگوی کشت» رقم خواهد خورد.
نکتهای که از تحلیل رویکرد جدید مدیریت کشاورزی فارس برداشت میشود، تغییر از رویکرد «افزایش سطح زیر کشت» به رویکرد «افزایش بهرهوری» است.
تمرکز بر محصولات مقاوم به شوری و کمآبی، تنها یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت بقاست. اگر استان فارس بتواند شکاف میان «تولید مزارع» و «صنایع تبدیلی» را پر کند، نه تنها از بحرانهای اقلیمی عبور میکند، بلکه الگویی برای سایر استانهای خشک جهان خواهد بود. گذار از کشاورزی سنتی
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس در یک گفتوگوی تفصیلی با ایرنا از تحولات ساختاری در بخش کشاورزی استان خبر داد که با تمرکز بر «امنیت غذایی» و «بهرهوری در مصرف منابع»، در حال بازتعریف نقش این استان در زنجیره تامین محصولات استراتژیک کشور است.
کاووس همتی با اشاره به اقدامات و برنامههای تحولی در این بخش در دولت چهاردهم گفت: طی این ۲ سال مساحت سطح زیرکشت گلخانهها از ۱۲۰ هکتار به بیش از ۶۰۰ هکتار افزایش یافته است.
او به جهش چشمگیر در بخش محصولات غیرکشتری اشاره کرد و اعلام کرد این امر در کنار مکانیزاسیون سیستمهای آبیاری در مزارع سبزی و صیفی، گامی امیدبخش در راستای مدیریت هوشمندانه منابع آبی تلقی میشود.
پیشگامی در محصولات استراتژیک و دانههای روغنی
همچنین، با توجه به ضرورت کاهش وابستگی به واردات، وی بر توسعه برنامهریزیشده کشت دانههای روغنی از جمله کلزا، کاملینا و گلرنگ تاکید کرد و تغییر در الگوهای کشت، از جمله تغییر زمان کشت چغندرقند از بهاره به پاییزه، از دیگر راهکارهای مدیریتی برای مقابله با ناترازیهای فصلی گزارش شد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی فارس همچنین از برنامهریزی این استان برای توسعه هدفمند کشت دانههای روغنی با تکیه بر حمایتهای مالی فوری خبر داد و یادآور شد که این اقدامات و برنامهریزی در راستای کاهش وابستگی به واردات روغن و تغییر الگوی کشت در اراضی استان صورت میگیرد.
در سالهای اخیر با توجه به نیاز کشور به تامین روغن خوراکی و محدودیتهای کشت محصولات سنتی همچون ذرت که (بیشتر بهعنوان خوراک دام استفاده میشود) تمرکز بر محصولات جایگزین مانند کلزا، گلرنگ، کاملینا و سویا در دستور کار مدیریت کشاورزی استان فارس قرار گرفته است.
همتی تصریح کرد: حتی در زمینه کشت کلزا بهعنوان یکی از محصولات استراتژیک با درصد روغن بالا و کیفیت مطلوب، به دلیل حساسیتهای بالای زراعی، همواره چالشهایی در مدیریت کشت داشته است، اما با این وجود استان فارس با در اختیار قرار دادن بذور اصلاحشده و نهادههای کشاورزی به بهرهبرداران، موفق به بهبود وضعیت تولید این محصول شده است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی فارس افزود: یکی از اصلیترین عوامل ترغیب کشاورزان به تداوم کشت کلزا، تضمین خرید محصول و سرعت در پرداخت مطالبات بوده است.
در حالی که پرداخت مطالبات برخی محصولات استراتژیک دیگر از جمله گندم با تاخیر مواجه بوده، اما در طرح خرید تضمینی دانههای روغنی، کل مبلغ خریداریشده ظرف ۴۸ ساعت به حساب کشاورزان واریز میشود.
این سیاست در کنار نرخ خرید تضمینی ۱۱۰ هزار تومانی، نقش تعیینکنندهای در افزایش انگیزه تولیدکنندگان داشته است.
چشمانداز توسعه در کشت دانههای روغنی در فارس
استان فارس هماکنون جایگاه قابلتوجهی در تولید دانههای روغنی در سطح کشور دارد.
به گفته همتی، هماینک استان فارس در زمینه کاشت گلرنگ رتبه نخست کشور با کشت بیش از هفتهزار و ۵۰۰ هکتاری را در اختیار دارد.
وی یادآور شد: با پیشبینی رشد ۱۰۰ درصدی کاشت کاملینا در سال زراعی جاری، هماینک استان فارس در این زمینه رتبه سوم کشور را دارد.
همتی تصریح کرد: در کلزا نیز استان فارس با کسب رتبه پنجم کشوری در سال زراعی گذشته با سطح زیر کشت بیش از چهار هزار و ۲۵۰ هکتار، پیشبینی و برنامهریزی استان برای توسعه این محصول در سال زراعی امسال حدود ۶ هزار هکتار است.
همتی گفت: همچنین سازمان جهاد کشاورزی فارس در تلاش است با تداوم حمایتهای فنی و اقتصادی، ضمن حفظ رتبههای برتر کشوری، سهم استان را در امنیت غذایی کشور و پایداری تولید دانههای روغنی افزایش دهد. افزایش ۶۳ درصدی سطح کشت کاملینا و رکورد تولید در فارس
استان فارس با افزایش پنجبرابری تولید دانه روغنی کاملینا، جایگاه سوم کشور را در این حوزه به خود اختصاص داده است؛ این گیاه کمتوقع و مقاوم به کمآبی، با مصرف ۴۰ درصد آب کمتر نسبت به کلزا، گزینهای راهبردی برای تغییر الگوی کشت، بهرهوری از اراضی آیش و کاهش وابستگی به واردات روغن خوراکی محسوب میشود.
برنامهریزی برای کشت سههزار هکتاری در سال زراعی آینده، نوید تولید ۶ هزار تن دانه و ۲ هزار تن روغن باکیفیت را میدهد.
استان فارس در سال زراعی جاری با ثبت افزایشی بیسابقه در تولید گیاه روغنی و راهبردی کاملینا، جایگاه سوم سطح زیرکشت و تولید این محصول را در سطح ملی به خود اختصاص داد.
در حالی که تولید کاملینا در استان در سال گذشته ۲۱۳ تن بود، این رقم در سال جاری با رشدی بیش از پنج برابر به یک هزار و ۲۱۳ تن رسیده است که نشاندهنده ارتقای سطح بهرهوری و استقبال گسترده کشاورزان از کشت این محصول است.
به گفته همتی، سطح زیرکشت کاملینا در استان به ۲ هزار و ۶۰۶ هکتار رسیده که در مقایسه با سال گذشته، رشد ۶۳ درصدی را تجربه کرده است.
وی تصریح کرد: بر اساس بررسیها و ارزیابیهای فنی، کاملینا بهخوبی با شرایط اقلیمی فارس سازگار شده است.
او یادآور شد: این گیاه نسبت به سایر دانههای روغنی نظیر کلزا، حدود ۴۰ درصد کمتر آب مصرف میکند و در مناطق خشک با حداقل بارندگی ۲۵۰ میلیمتر (با پراکنش مناسب) بهخوبی جواب داده است.
همتی ادامه داد: دولت با حمایت کامل از این محصول، از جمله خرید تضمینی، زمینه توسعه کشت و افزایش ضریب خوداتکایی به روغن را فراهم میکند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، با اشاره به سیاستهای حمایتی، اعلام کرد: خرید تضمینی کاملینا یکی از محورهای اصلی برای ایجاد انگیزه و توسعه سطح زیرکشت در سالهای آتی است.
همتی گفت: سطح زیرکشت کاملینا در استان به ۲ هزار و ۶۰۶ هکتار رسیده که نسبت به سال گذشته رشد ۶۳ درصدی را تجربه کرده است.
وی افزود: تولید کاملینا در سال گذشته ۲۱۳ تن بود، اما امسال با رشدی بیش از پنج برابر به یک هزار و ۲۱۳ تن رسیده که نشاندهنده ارتقای بهرهوری و استقبال گسترده کشاورزان است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس با تاکید بر ضرورت تغییر الگوی کشت در شرایط خشکسالی، گفت: کاملینا نسبت به سایر دانههای روغنی نظیر کلزا، حدود ۴۰ درصد کمتر آب مصرف میکند؛ این گیاه در مناطق خشک با حداقل بارندگی ۲۵۰ میلیمتر (با پراکنش مناسب) بهخوبی جواب داده و به دلیل مقاومت بالا به تنشهای محیطی و کمتوقعی در مصرف نهادهها، گزینهای بسیار مناسب برای تناوب با غلات دیم، بهویژه گندم و جو، محسوب میشود.
همتی اظهار کرد: تاکنون ۷۲۰ تن از این محصول با قیمت ۹۰ هزار تومان توسط شرکت تعاونی کشاورزی دانههای روغنی فارس خریداری شده است و مابقی تولیدی از طریق خرید توافقی توسط بخش خصوصی خریداری یا جهت روغنگیری در واحدهای سنتی استفاده شده است.
وی با تاکید بر اهمیت استمرار توسعه کشت دانههای روغنی برای تحقق امنیت غذایی و کاهش وابستگی به واردات روغن، اظهار کرد: سازمان جهاد کشاورزی فارس با حمایت از کشاورزان و تسهیلگری در فرآیند خرید و تصفیه حسابها، تمام توان خود را برای افزایش سطح زیرکشت و بهرهوری این محصول سودآور در سالهای آتی به کار خواهد بست. فارس، انبار نان
همتی یادآور شد: یکی از دستاوردهای برجسته در این حوزه نیز دستیابی استان فارس به رتبه نخست تولید بذر گندم در سطح کشور بود.
فصل برداشت گندم در فارس، یکی از قطبهای اصلی تولید این محصول راهبردی کشور، به مراحل پایانی خود رسید؛ بهگونهای که معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی استان از ثبت تولیدی با افزون بر یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن در اراضی آبی و دیم خبر داد.
همتی در تشریح عملکرد سال زراعی جاری اعلام کرد که عملیات برداشت تاکنون در بیش از ۹۵ درصد از مزارع استان به پایان رسیده و تنها حدود ۱۵ هزار هکتار از اراضی باقیمانده، عمدتاً در مناطق سردسیر و شمالی فارس، در حال تکمیل است.
وی با اشاره به وسعت اراضی زیر کشت گندم استان گفت: سطح زیر کشت آبی بیش از ۲۷۰ هزار هکتار و سطح زیر کشت دیم قریب به ۱۹۰ هزار هکتار است که مجموعاً حدود ۴۶۰ هزار هکتار از اراضی فارس را به کشت این محصول اختصاص داده است.
معاون جهاد کشاورزی فارس اضافه کرد که پایان برداشت در مناطق سردسیر، تقویم زراعی سال جاری استان را تکمیل میکند. به گفته وی، مزارع باقیمانده بیشتر در شهرستانهای اقلید، خرمبید، آباده و بوانات قرار دارند که بهسبب شرایط اقلیمی و تاخیر در رسیدگی، دیرتر به مرحله برداشت رسیدهاند. خرید تضمینی ۷۳۰ هزار تن گندم
همتی در ادامه به روند خرید تضمینی گندم اشاره و آن را عاملی موثر در حمایت از کشاورزان و تضمین امنیت غذایی توصیف کرد و گفت: تاکنون بیش از ۷۳۰ هزار تن از محصول تولیدی استان توسط مراکز خرید تضمینی دریافت شده است.
وی در عین حال تاکید کرد که حدود ۴۰ درصد از مطالبات کشاورزان بابت گندمهای تحویلشده پرداخت شده و مابقی در چرخه پرداخت قرار دارد و افزود: تلاش میکنیم تا پایان مهرماه مابقی مطالبات کشاورزان را تسویه کنیم. جایگاه راهبردی فارس در امنیت غذایی کشور
تولید سالانه بیش از یک میلیون تن گندم، فارس را در شمار ارکان اصلی تامین آرد و نان کشور قرار داده است.
همتی معتقد است که تداوم این میزان تولید، همراه با تکمیل بهموقع خرید تضمینی، ضمن کاهش وابستگی به واردات، به پایداری معیشت کشاورزان و اقتصاد روستایی استانهای جنوبی و مرکزی کشور یاری میرساند.
تمرکز اصلی ما بر توسعه محصولات مقاوم به شوری و کمآبی و همچنین تقویت زیرساختهای تولیدی است تا کشاورزی فارس بتواند در شرایط تغییرات اقلیمی، نقش پیشرو خود را حفظ کند.
در حالی که کشور و استان فارس ظرف بیش از یک دهه گذشته با بحران کمآبی دستوپنجه نرم میکند، کشاورزی این خطه پهناور با اتخاذ رویکردهای علمی و فنی، از مرحله «تولید به هر قیمت» به مرحله «تولید با مدیریت منابع» عبور کرده است.
تمرکز اصلی بر این است که امنیت غذایی تنها به معنای داشتن کالای کافی نیست، بلکه به معنای تامین کالای سالم، در دسترس و کمهزینه از نظر انرژی و آب است. امنیت غذایی، فراتر از عدد و رقم
جهاد کشاورزی فارس توانسته است با تکیه بر مدیریت هوشمند و افزایش و تقویت روشهای نوین آبیاری، دستاوردی چشمگیر در این شرایط سخت و بحران کمآبی بهدست آورد و با مدیریت هوشمند زیرساختها و بهینهسازی شبکههای انتقال آب، تغییر الگوی کشت و هماهنگی میان ظرفیت اقلیمی و نوع محصول نهایی، به الگویی مناسب در سطح کشور تبدیل شود.
در حالی که فارس موفق شده است ۱/۱ میلیون تن گندم تولید کند، تمرکز بر کاهش مصرف آب نشان میدهد که میتوان بدون تخریب منابع پایه، به اهداف کلان ملی دست یافت.
معاون سازمان جهاد کشاورزی فارس، با تبیین این رویکرد جدید میگوید: امنیت غذایی واقعی، تامین کالای سالم و در دسترس است که هزینه انرژی و آبِ آن برای نسلهای آینده توجیه اقتصادی و زیستمحیطی داشته باشد.
به گفته همتی، سیاستهای کلان جهاد کشاورزی استان، اکنون بر بهرهوری در واحد سطح متمرکز شده است، بهطوری که هر مترمکعب آب ورودی به مزارع، با بیشترین راندمان ممکن به محصول نهایی تبدیل میشود.
اگرچه مسیر رسیدن به کشاورزی پایدار در استان پهناور فارس همچنان پرفراز و نشیب است، اما ثبت این صرفهجویی بزرگ و چشمگیر نشان از بلوغ فنی کشاورزان و برنامهریزان استان دارد.
فارس با این رویکرد، ثابت کرده است که در کانون بحران آب، میتوان هم «نان» مردم را تامین کرد و هم «آب» را برای فردا حفظ کرد. صرفهجویی ۹۹۰ میلیون مترمکعبی، دستاورد راهبردی فارس در مدیریت منابع آب
شاید یکی از بزرگترین دستاوردهای عملیاتی استان فارس، صرفهجویی در مصرف آب است؛ بر اساس دادههای رسمی و به گفته معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی فارس، ظرف ۲ سال گذشته تاکنون و بر اساس برنامهریزی منسجم و حرکت به سمت کشاورزی هوشمند و تحول در حوزه مدیریت زیرساختها، توانستیم به صرفهجویی قابلتوجه حدود یک میلیارد مترمکعب آب(۹۹۰ میلیون مترمکعب) در استان دست یابیم.
به گفته همتی، این دستاورد از طریق سه محور محوری حاصل شده است؛ گذار از آبیاری سطحی به نوین در بخش محصولات سبزی و صیفی (گوجه، خیار، سیبزمینی)، افزایش سطح روشهای نوین آبیاری که هماینک میزان استفاده از آبیاری تحت فشار به ۱۰۰ درصد رسیده است و این به معنای حذف کامل روشهای پرمصرف سنتی در این بخش است و همچنین نوآوری در کشت ذرت که با کاهش ۵۰ درصدی هزینهها و با تغییر تکنیک، توانستیم به این عدد طلایی حدود یک میلیارد مترمکعبی در مصرف آب برسیم.
استان فارس که سالهاست با چالشهای اقلیمی و بحران کمآبی دستبهگریبان است، هماینک در یک بزنگاه تاریخی، مدل حکمرانی خود در بخش کشاورزی را تغییر داده است.
نگاهی به عملکرد سال زراعی جاری نشان میدهد که این استان از مرحله «تولید به هر قیمت» عبور کرده و به سمت الگوی «تولید با مدیریت هوشمند منابع» گام برداشته است. توسعه کشت حفاظتی و بیخاکورزی در فارس
معاون سازمان جهاد کشاورزی همچنین با اشاره به توسعه کشتهای حفاظتی و بدون خاکورزی در سطح استان گفت: توسعه کشتهای حفاظتی در سطحی بیش از ۴۶۰ هزار هکتار، کشت ارقام مقاوم و زودرس در حدود ۱۸۰ هزار هکتار شامل ذرت، گندم، جو و کلزا، همچنین توسعه کشت نشائی در ۴۰ هزار هکتار از جمله اقدامات و برنامههای عملیاتی کارشناسان این بخش برای مصرف بهینه آب بوده است.
وی یادآور شد: همچنین افزایش سطح محصولات شتوی و بهرهگیری از آب سبز در پنج هزار هکتار چغندر قند پاییزه، کشت قصیل جو و تریتیکاله در ۱۲ هزار هکتار و اجرای سامانههای نوین آبیاری در بیش از ۸ هزار هکتار از دیگر اقدامات انجامشده در این راستا بوده است. صرفهجویی ۱۵۰۰ مترمکعبی آب در هر هفته با اجرای طرح نوین آبیاری در آباده فارس
در جریان سفر معاون آب و خاک وزیر جهاد کشاورزی، مراحل و فرآیند اجرای یک طرح تحولی در زمینه کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی در شهرستان آباده در دستور کار جهاد کشاورزی استان فارس قرار گرفته است که با اجرای این طرح الگویی با عنوان «مدیریت همبست آب، غذا و انرژی» که عملیات اجرایی آن به تازگی آغاز شده است، منجر به صرفهجویی بیش از یک هزار و ۵۰۰ مترمکعب آب به ازای هر دور آبیاری میشود که بهرهبرداری کامل از آن میتواند الگوی تحول کشاورزی در کل استان باشد.
اجرای این طرح راهبردی در مسیر و در راستای حکمرانی مناسب آب و مدیریت یکپارچه منابع آبی در سطح استان فارس است.
به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، در این طرح الگویی، با نصب کنتورهای هوشمند و شیرهای مجهز به اینترنت، مدیریت تقاضای آب مشابه سیستم توزیع سوخت امکانپذیر شده و با بهرهگیری از ارتفاع طبیعی، بدون نیاز به پمپاژ مجدد و حذف استخر و مخزن، از تبخیر سطحی جلوگیری میشود.
بهجت حقیقی مهمترین دستاورد این پروژه را صرفهجویی یک هزار و ۵۰۰ مترمکعب آب با کیفیت در هر دور آبیاری (یک هفته) عنوان کرد و گفت این مهم حاصل حکمرانی مناسب آب و مدیریت یکپارچه منابع آبی در سطح استان است.
به گفته بهجت حقیقی، با نصب کنتورهای هوشمند و شیرهای مجهز به اینترنت، مدیریت تقاضای آب مشابه سیستم توزیع سوخت امکانپذیر شده و با بهرهگیری از ارتفاع طبیعی، بدون نیاز به پمپاژ مجدد و حذف استخر و مخزن، از تبخیر سطحی جلوگیری میشود.
وی تاکید کرد: در صورت عملیاتی شدن این الگو در آباده، ابتدا در خود شهرستان و سپس در سایر مناطق همجوار اجرا و در نهایت به الگویی برای کل استان فارس تبدیل خواهد شد.
