ارائه بیش از ۲۰ طرح فناورانه در حوزه هوش مصنوعی در نخستین نمایشگاه طرح «هاتف» در دانشکدگان فنی دانشگاه تهران
نخستین نمایشگاه میان دورهای طرح «هاتف» (هدایت اعتبارات توسعه فناوری) با هدف تجاریسازی دستاوردهای پژوهشی، حمایت از هستههای فناور دانشگاهی و اتصال آنها به سرمایهگذاران خطرپذیر، با ارائه ۲۰ طرح منتخب از میان ۱۷۴ طرح دریافتی از اعضای هیأت علمی دانشگاه تهران (در حوزه هوش مصنوعی)، در دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشکدگان فنی دانشگاه تهران برگزار شد.
در مراسم گشایش این نمایشگاه که ۲۵ مردادماه و با استقبال کمنظیر استادان و دانشجویان و شرکتهای سرمایهگذار، در دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشکدگان فنی دانشگاه تهران برگزار شد، منوچهر مرادی سبزوار، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تهران، با ارائه گزارشی از فعالیتهای مرکز انتقال تکنولوژی دانشگاه گفت: «محصولات تولیدشده در این مرکز نشان میدهد سرمایهگذاری هدفمند در زیستبوم نوآوری دانشگاه، بازدهی ملموس و ارزشآفرینی اقتصادی به همراه دارد.»
وی با اشاره به عملکرد شرکتهای دانشبنیان دانشگاهی تأکید کرد: «چنانچه از دانشجویان و اعضای هیأت علمی حمایت مناسب صورت گیرد و زمینه ماندگاری نخبگان در کشور فراهم شود، میتوان به نتایج قابل اتکایی در تولید محصولات فناورانه دست یافت.»
مرادی سبزوار همچنین با بیان تجربههای موفق از Reverse Pitch در دانشگاه تهران تصریح کرد: «توجه به این رویکرد که در آن نیازهای واقعی صنعت به جامعه دانشگاهی عرضه میشود، میتواند به تولید محصولات منطبق با نیاز بازار منجر شود و امیدواریم این نگاه در کشور و دانشگاه بیش از پیش تقویت شود.»
محمودرضا هاشمی، مدیر اجرایی طرح هاتف در دانشگاه تهران و دبیر علمی این نمایشگاه نیز، با اشاره به برگزاری این نمایشگاه گفت: «این نمایشگاه در راستای فرایند اجرای طرح هاتف است که در چارچوب تفاهمنامهای میان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران منعقد شده است.»
هاشمی افزود: «پس از امضای این تفاهمنامه در اسفندماه ۱۴۰۳، فراخوانی در اردیبهشتماه ۱۴۰۴، در مجموع ۱۷۴ طرح و پیشنهاد از ۵۰ دانشکده مختلف دانشگاه تهران دریافت شد که پس از طی فرایند داوری دقیق، ۲۰ طرح به عنوان طرحهای برگزیده انتخاب و وارد مرحله حمایتی شدند.»
وی طرح هاتف را گامی مؤثر در تکمیل زنجیره ارزش پژوهش و فناوری توصیف کرد و اظهار داشت: «تمامی طرحهای منتخب، برونداد ظرفیت علمی دانشگاه تهران هستند و در هر یک از آنها، اعضای هیأت علمی به همراه تیمهایی از دانشجویان و دانشآموختگان مشارکت فعال داشتهاند.»
وی هدف اصلی این برنامه را تبدیل طرحهای پژوهشی به شرکتهای دانشبنیان از طریق تزریق هدفمند منابع مالی، ارائه خدمات توانمندسازی و ایجاد زیرساختهای کسبوکاری عنوان کرد و افزود: «این رویکرد به تجاریسازی ایدههای دانشگاهی و بهکارگیری آنها در حل مسائل کشور کمک مؤثری خواهد کرد.»
هاشمی با اشاره به مشارکت گسترده واحدهای دانشگاه تهران در ارسال طرحهای فناورانه به این نمایشگاه، گفت: «طرحهای دریافتی از دانشکدگان و دانشکدههای مختلف دانشگاه تهران ارائه شده است که این تنوع، نشاندهنده ظرفیت بالای هوش مصنوعی در دانشگاه تهران در حوزههای گوناگون علمی است.»
وی هدف از برگزاری این نمایشگاه را فراهمسازی بستر تعامل میان هستههای فناور با مشتریان، بهرهبرداران و شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر (VC) برشمرد تا زمینه تبدیل این هستهها به شرکتهای فناور و رشد یافته فراهم شود.
اسفندیار اختیاری، معاون سیاستگذاری و توسعه و دبیر شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان معاونت علمی ریاست جمهوری نیز ضمن بازدید از بخشهای مختلف این نمایشگاه، با تبیین جایگاه راهبردی فناوری در اقتدار ملی گفت: «تجربههای اخیر نشان داد که فناوری صرفاً یک عامل توسعهای نیست؛ بلکه مؤلفهای تعیینکننده در ایجاد اقتدار و امنیت ملی است. هر جا از توانمندی فناورانه بالاتری برخوردار بودهایم، نقطه قوت ما بوده و هر جا کمتر به آن پرداختهایم، آسیبپذیر ظاهر شدهایم.»
وی با تأکید بر اینکه سرآغاز این توانمندیها دانشگاه است، خاطرنشان کرد: «دولت وظیفه حمایت از علم و فناوری را بر عهده دارد، اما توسعه فناوری صرفاً از مسیر دانشگاهها و جامعه دانشگاهی محقق میشود. دانشگاه علاوه بر رسالت ذاتی خود در تولید علم، باید دغدغه تبدیل دانش به قدرت و حل مسائل جامعه را نیز داشته باشد؛ این دقیقاً همان مأموریتی است که طرح هاتف دنبال میکند.»
اختیاری با تاکید بر اهمیت تداوم شرکتهای نوپای دانشگاهی افزود: «پایداری و تداوم شرکتهایی که توسط اساتید و دانشجویان تأسیس میشوند، برای ما اولویت دارد و معاونت علمی و فناوری با تمام ظرفیت خود از این مسیر حمایت میکند.»
وی همچنین به ظرفیت قانون جهش تولید دانشبنیان اشاره کرد و گفت: «ماده یک این قانون بر اقلام راهبردی و فناوریهای اقتدارآفرین تأکید دارد و طرحهایی که در این چارچوب قرار گیرند، بهصورت خودکار از کلیه حمایتهای قانونی و مزایای معاونت علمی بهرهمند خواهند شد.»
محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران نیز با حضور در این نمایشگاه از طرحهای ارائه شده در نمایشگاه بازدید و از نزدیک با استادان و دانشجویان درباره این طرحها گفت و گو کرد.
تداوم پیشتازی دانشگاه تهران در رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶
دانشگاه تهران بهعنوان پیشگام حضور ایران در رتبهبندی معتبر شانگهای (ARWU)، در تازهترین ارزیابی سال ۲۰۲۶ نیز بار دیگر جایگاه خود را در میان ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان تثبیت کرد و در بازه ۵۰۱ تا ۶۰۰ مشترکاً با دانشگاه علوم پزشکی تهران، بالاترین رتبه را در میان دانشگاههای ایران به خود اختصاص داد.
همچنین، در میان ۶ دانشگاه ایرانی حاضر در فهرست ۲۰۲۶، دانشگاه تهران بههمراه دانشگاه علوم پزشکی تهران، بالاترین سطح عملکرد را از حیث تعداد مقالات معتبر و تأثیرگذاری بینالمللی داشتهاند.
این موفقیت در حالی بهدست آمده که دانشگاه تهران از نخستین حضور ایران در این نظام رتبهبندی در سال ۲۰۰۹ تاکنون، همواره پرچمدار علم و پژوهش کشور در عرصه بینالمللی بوده است.
دانشگاه تهران برای چندین سال متوالی، همراه با دانشگاه علوم پزشکی تهران، در جایگاه نخست کشور ایستاده و سهم بسزایی در معرفی ظرفیتهای علمی ایران به جامعه جهانی داشته است.
دانشگاه تهران بهعنوان نخستین دانشگاه ایرانی که در سال ۲۰۰۹ وارد رتبهبندی شانگهای شد، همواره نقش پیشران و الگو را برای سایر دانشگاههای کشور ایفا کرده و مسیر ورود و ارتقای آنها را هموار ساخته است.
در میان ۵۵ دانشگاه از ۱۰ کشور اسلامی حاضر در این رتبهبندی، دانشگاه تهران نماینده شاخص ایران محسوب میشود و با حضور در کنار دانشگاههای مطرح منطقه، توان علمی جمهوری اسلامی ایران را به نمایش میگذارد.
اگرچه در برخی سنجهها مانند تعداد مقالات نمایهشده و عملکرد سرانه، کاهش امتیاز گزارش شده، اما این موضوع بیش از آنکه نشاندهنده افول باشد، فرصتی برای بازنگری و تقویت زیرساختهای پژوهشی و افزایش بهرهوری اعضای هیأت علمی تلقی میشود.
برگزاری دهمین جلسه از دور دهم هیأت ممیزه دانشگاه جامع علمی کاربردی
دهمین جلسه از دور دهم هیأت ممیزه دانشگاه با حضور محمد علیاکبری رئیس دانشگاه جامع علمی کاربردی و سایر اعضاء هیأت ممیزه برگزار شد.
در این جلسه، ۱۷ پرونده از متقاضیان تدریس خبره/ تجربی گروه فرهنگ و هنر در حوزه طراحی دوخت لباس و پارچه، ۱۲ پرونده از متقاضیان تدریس خبره/ تجربی گروه صنعت در حوزههای صنایع شیمیایی، صنعت هوانوردی، صنعت طلا و جواهر و ایمنی ـ بهداشت و محیط زیست (HSE) و ۲۳ پرونده از متقاضیان تدریس خبره/ تجربی گروه مدیریت و خدمات اجتماعی در حوزههای مطبوعات، رسانه و روابط عمومی، خدمات مهمانداری و گردشگری، امداد و سوانح، تربیت بدنی و علوم ورزشی، خدمات مراقبت شخصی و بهزیستی و مددکاری اجتماعی مورد بررسی هیأت ممیزه قرار گرفت.
توسعه مدل منطقهای برای پایش دقیقتر بخار آب اتمسفر توسط پژوهشگران دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی
پژوهشگران دانشکده مهندسی نقشهبرداری دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، با ارائه مدلهای منطقهای جدید برای برآورد «دمای میانگین وزنی اتمسفر (Atmospheric Weighted Mean Temperature) گامی در جهت افزایش دقت برآورد بخار آب قابل بارش با استفاده از سامانههای ماهوارهای ناوبری جهانی (GNSS) برداشتند؛ رویکردی که میتواند در مطالعات هواشناسی، پایش جو و کاربردهای سنجش از دور جوی مورد استفاده قرار گیرد.
این پژوهش توسط آرش طایفهرستمی، دانشجوی دکتری ژئودزی دانشکده مهندسی نقشهبرداری دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تحت راهنمایی دکتر یزدان عامریان، عضو هیأت علمی دانشکده مهندسی نقشهبرداری، انجام شده و نتایج آن در قالب مقالهای با عنوان:
A new model for estimating atmospheric weighted mean temperature from radiosonde and multi-mission GNSS radio occultation data
در مجله علمی معتبر Geodesy and Geodynamics منتشر شده است. این مقاله در جلد ۱۷، شماره ۲، سال ۲۰۲۶، صفحات ۱۹۷ تا ۲۱۰ منتشر شده و دارای DOI به شماره ۱۰.۱۰۱۶/j.geog.۲۰۲۵.۰۹.۰۰ است.
بخار آب یکی از مهمترین اجزای متغیر جو و از عوامل کلیدی در شکلگیری ابر و بارش، پیشبینی وضعیت هوا و مطالعه فرآیندهای جوی و اقلیمی است. یکی از کمیتهای مهم برای سنجش محتوای بخار آب اتمسفر، بخار آب قابل بارش (Precipitable Water Vapor یا PWV) است که مقدار کل بخار آب موجود در ستون قائم جو را نشان میدهد.
سامانههای ماهوارهای ناوبری جهانی، علاوه بر کاربردهای متداول در ناوبری و تعیین موقعیت، قابلیت استفاده بهعنوان یک ابزار سنجش از دور را نیز دارند. سیگنالهای ماهوارهای هنگام عبور از تروپوسفر تحت تأثیر بخار آب دچار تأخیر میشوند و میتوان از این اثر برای برآورد PWV استفاده کرد.
با این حال، برای تبدیل تأخیر تر (Zenith Wet Delay) به مقدا PWV، پارامتر مهمی با عنوان دمای میانگین وزنی اتمسفر (Tm) مورد نیاز است. دقت این پارامتر مستقیماً بر دقت برآورد بخار آب قابل بارش اثر میگذارد. مدلهای عمومی اگرچه در مقیاس گسترده کاربرد دارند، اما به دلیل نادیده گرفتن تفاوتهای اقلیمی منطقهای ممکن است در برخی مناطق دقت کافی نداشته باشند.
یکی از جنبههای مهم این پژوهش، استفاده همزمان از دادههای رادیوسوند و دادههای چندین مأموریت اختفای رادیویی سامانههای ماهوارهای ناوبری جهانی (GNSS Radio Occultation) و همچنین توسعه مدلهای متناسب با شرایط اقلیمی ایران است که امکان ارزیابی مدلها را در شرایط مختلف دادهای فراهم کرده است.
در این پژوهش، برای اولینبار با استفاده از دادههای رادیوسوند در ایران و پروفایلهای اختفای رادیویی سامانههای ماهوارهای ناوبری جهانی حاصل از چندین مأموریت ماهوارهای شامل CHAMP، GRACE، MetOp-A/B/C، COSMIC، TerraSAR-X و TanDEM-X در بازه زمانی ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۲، یک چارچوب جدید برای برآورد Tm توسعه داده شد و نتایج بهدست آمده بهبود قابل توجهی را نشان دادند.
از آنجا که بخار آب یکی از مهمترین متغیرهای مؤثر بر فرآیندهای جوی است، افزایش دقت پایش و برآورد آن میتواند در حوزههایی مانند هواشناسی، سنجش از دور جوی، مطالعات تروپوسفر، پایش تغییرات رطوبت جو و کاربردهای مرتبط با پیشبینی عددی وضع هوا مورد استفاده قرار گیرد.
