پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
سعید جعفری در نشریه فارن پالیسی نوشت: نظم منطقهای مورد نظر ایران، بدون حضور خودش در حال شکلگیری است. تهران مدتها خواهان همکاری بیشتر میان کشورهای مسلمان بوده است. اما پیمان مکه چیزی نیست که مدنظرش بود.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: ایران سالها به همسایگانش گفته است که خاورمیانه برای تامین امنیت خود باید کمتر به آمریکا تکیه کند. روز ۷ اوت، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان گامی در همین مسیر برداشتند. ایران اما در میان آنها نبود.
این سه کشور «توافق دفاع مشترک مکه» را امضا کردند که بر اساس آن، حمله مسلحانه به یکی از آنها حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، بعدتر این بند را با ماده پنجم ناتو مقایسه کرد. این پیمان یک کمیته در سطح وزرا و یک دبیرخانه دائمی در عربستان سعودی خواهد داشت.
اینکه این توافق جدید در عمل تا چه اندازه موثر خواهد بود و اعضای آن تا چه حد آمادهاند در صورت حمله به یکی از آنها به دفاع از یکدیگر برخیزند، هنوز روشن نیست. ممکن است ایران وسوسه شود این موضوع را آزمایش کند، با این امید که ضعف پیمان را آشکار سازد. اما این خطر جدی وجود دارد که چنین اقدامی فقط به انزوای بیشتر ایران در منطقه منجر شود.
زمانی که عربستان سعودی و پاکستان در سپتامبر ۲۰۲۵ یک توافق دفاعی امضا کردند، مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، از آن بهعنوان آغاز شکلگیری یک «نظام جامع امنیت منطقهای» میان کشورهای مسلمان استقبال کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در مه ۲۰۲۵ نیز استدلال مشابهی را مطرح کرده بود. او در مقالهای برای «مجمع گفتوگوی تهران» نوشت کشورهای منطقه باید به جای وابستگی به قدرتهای خارجی، ترتیبات امنیتی خود را ایجاد کنند. او نوشت: «صلح پایدار در غرب آسیا تنها از طریق توانمند کردن بازیگران منطقهای آن قابل دستیابی است.» عراقچی همچنین نوشت: «ایران همواره خواهان سازوکارهای فراگیر و بومی برای رسیدگی به چالشهای منطقهای بوده است.»
در واقع، ایران در ابتدا امیدوار بود ازسرگیری روابط دیپلماتیک با عربستان سعودی در سال ۲۰۲۳ بتواند پایهای برای شکلگیری چنین سازوکاری فراهم کند. اما نزدیکی دو کشور عمدتا به راهی برای مدیریت تنشهای میان آنها محدود …
