آیا رکود در ساختمانسازی بهمعنای کاهش قیمت آهنآلات است؟
پاسخ ساده نیست. رکود ساختوساز میتواند تقاضا برای میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی مانند را کاهش دهد؛ اما قیمت آهن در ایران فقط با میزان ساختوساز تعیین نمیشود. نرخ ارز، قیمت شمش، هزینه انرژی، حملونقل، صادرات و میزان عرضه کارخانهها نیز همزمان بر بازار اثر میگذارند .
به همین دلیل ممکن است در یک اقتصاد رکودی، ساختوساز کاهش پیدا کند اما قیمت آهن آلات مانند میلگرد، تیرآهن و یا مقاطع کمتر مرتبط با ساختمان سازی مانند قیمت روز ورق روغنی افزایش یابد .
ساختمان کمتر ساخته میشود، اما ساختن گرانتر تمام میشود .
رابطه رکود ساختوساز و قیمت آهن چیست؟
ساختوساز یکی از مهمترین بخشهای مصرفکننده محصولات فولادی است. هر پروژه ساختمانی از فونداسیون و اجرای اسکلت تا مراحل تکمیل، به انواع محصولات فولادی نیاز دارد؛ اما کاهش ساختوساز، همه مقاطع را به یک اندازه تحت تأثیر قرار نمیدهد .
رابطه کلی میان ساختوساز و بازار آهن را میتوان اینگونه توضیح داد :
کاهش پروژههای جدید منجربه کاهش تقاضای واقعی میشود. نتیجه آن افزایش موجودی بازار و درنهایت فشار کاهشی بر قیمت آهن آلات است.
بااینحال، این زنجیره زمانی به کاهش قیمت منجر میشود که عرضه نیز همزمان کاهش پیدا نکند . اگر در همین زمان هزینه برق و گاز، مواد اولیه یا حملونقل افزایش یابد، قیمت تمامشده تولید بیشتر میشود و اثر رکود تقاضا ممکن است خنثی شود .
بنابراین، رکود ساختوساز معمولاً فشار کاهشی بر قیمت آهن ایجاد میکند، اما بهتنهایی تعیینکننده قیمت نهایی نیست .
چرا ساختوساز در ایران با رکود مواجه شده است؟
رکود ساختوساز نتیجه یک عامل واحد نیست. افزایش هزینهها، کاهش قدرت خرید و دشواری تأمین مالی همزمان به این بخش فشار وارد کردهاند .
مشکل زمانی جدیتر میشود که سازنده نتواند مطمئن باشد واحدهای ساختهشده را با سرعت و قیمت مناسب به فروش میرساند . هرچه سرمایه مدت بیشتری در پروژه بخوابد، ریسک ساختوساز نیز بیشتر میشود .
همچنین افزایش ریسک اقتصادی و بیثباتی، محاسبه سودآوری پروژه را دشوار میکند و باعث میشود برخی سازندگان آغاز پروژه را به تعویق بیندازند .
کدام مقاطع بیشترین ارتباط را با ساختوساز دارند؟
هرچند قیمت خرید ورق سیاه و دیگر انواع ورق سهمی در ساختمانسازی دارند اما مهمترین مقاطع را میتوان موارد زیر دانست:
میلگرد؛ حساسترین مقطع به ساختوساز
میلگرد یکی از مهمترین مصالح مورد استفاده در سازههای بتنی است . به همین دلیل کاهش پروژههای جدید میتواند مستقیماً تقاضای میلگرد را کاهش دهد . البته پروژههای نیمهتمام همچنان به خرید میلگرد نیاز دارند؛ بنابراین در دوره رکود، معمولاً ابتدا تقاضای پروژههای جدید کاهش پیدا میکند و سپس اثر آن در حجم معاملات بازار دیده میشود .
میلگرد بیشترین ارتباط مستقیم را با حجم ساختوساز دارد .
تیرآهن؛ وابسته به اسکلتهای فلزی
تیرآهن نیز رابطه مستقیمی با ساختوساز دارد، بهویژه در پروژههایی که از اسکلت فلزی استفاده میکنند . بااینحال، بازار تیرآهن به دلیل تنوع سایز، برند و موجودی، رفتار یکسانی ندارد. ممکن است تقاضا برای برخی سایزهای پرمصرف کاهش پیدا کند، اما برخی محصولات همچنان با تقاضای مناسبی مواجه باشند .
نبشی و ناودانی
این مقاطع در سازههای فلزی، سولهسازی، پروژههای صنعتی و عمرانی مصرف میشوند؛ بنابراین علاوه بر ساختوساز مسکونی، وضعیت پروژههای صنعتی و زیرساختی نیز بر بازار آنها اثر میگذارد .
قوطی و پروفیل
قوطی و پروفیل در تولید در و پنجره، سازههای سبک و بسیاری از کاربردهای ساختمانی استفاده میشوند؛ اما قیمت آنها علاوه بر تقاضای ساختوساز، به قیمت ورق، نرخ ارز و هزینه تولید نیز وابسته است .
رونق ساختوساز چه تأثیری بر قیمت آهن دارد؟
رونق ساختوساز معمولاً بهصورت تدریجی به بازار آهن منتقل میشود .
1. ابتدا صدور پروانهها و سرمایهگذاری افزایش پیدا میکند. سپس پروژهها شروع میشوند و خرید مصالح آغاز میشود .
2. در مرحله اجرای اسکلت، تقاضا برای میلگرد و تیرآهن افزایش پیدا میکند .
3. بعدتر، اثر رونق به سایر محصولات مانند نبشی، ناودانی، قوطی و پروفیل منتقل میشود .
4. اگر عرضه کارخانهها همزمان با رشد تقاضا افزایش پیدا نکند، فشار صعودی بر قیمتها ایجاد میشود .
5. اما اگر عرضه کافی باشد، رونق ساختوساز ممکن است ابتدا فقط باعث افزایش حجم معاملات شود و نه جهش شدید قیمت .
بنابراین :
· رونق ساختوساز + عرضه کافی = رشد معاملات
· رونق ساختوساز + عرضه محدود = فشار صعودی بر قیمت
جدول رابطه بازار آهن و ساختوساز
وضعیت ساختوساز
تقاضای آهن
اثر احتمالی بر قیمت
مقاطع حساستر
رکود شدید و توقف پروژههای جدید
کاهش
فشار کاهشی
میلگرد و تیرآهن
رکود همراه با افزایش هزینه تولید
ضعیف
ثبات یا کاهش محدود
بیشتر مقاطع
رونق ساختوساز و عرضه کافی
افزایش
رشد معاملات
میلگرد و تیرآهن
رونق و کمبود عرضه
افزایش شدید
رشد قیمت
مقاطع سازهای
رونق پروژههای صنعتی و عمرانی
افزایش
رشد تقاضا
تیرآهن، نبشی و ناودانی
رکود ساختوساز و افزایش صادرات
تقاضای داخلی ضعیف
احتمال رشد برخی قیمتها
محصولات صادراتی
رکود و افزایش عرضه داخلی
کاهش
فشار کاهشی بیشتر
محصولات پرمصرف
آینده ساختوساز و بازار آهن در ایران چگونه است؟
چشمانداز ساختوساز ایران ترکیبی از فرصت و فشار است . احتمالاً بازار در کوتاهمدت با یک رونق یکپارچه مواجه نمیشود؛ بلکه ممکن است رونق در بخشهای مختلف بهصورت تدریجی و متفاوت شکل بگیرد . سناریوی اول: ادامه رکود
در این حالت، تقاضای واقعی برای میلگرد و تیرآهن ضعیف میماند و قیمت بیشتر تحت تأثیر نرخ ارز، هزینه تولید و میزان عرضه قرار میگیرد . سناریوی دوم: رونق تدریجی
اگر شرایط اقتصادی باثباتتر شود، پروژهها بهتدریج فعال میشوند . در این سناریو ابتدا حجم معاملات افزایش مییابد و سپس تقاضا برای مقاطع پرمصرف بیشتر میشود . سناریوی سوم: رونق همراه با افزایش هزینهها
در این حالت ساختوساز رونق میگیرد، اما همزمان انرژی، حملونقل و مواد اولیه نیز گران میشوند . درنتیجه، هم تقاضا و هم قیمت تمامشده افزایش پیدا میکند و فشار صعودی بر بازار آهن بیشتر میشود .
جمعبندی؛ رکود ساختوساز، آهن را ارزان میکند؟
رکود ساختوساز بهطور طبیعی باید تقاضا برای محصولات فولادی را کاهش دهد . این اثر بیش از همه در بازار میلگرد و تیرآهن دیده میشود . قوطی، پروفیل، نبشی و ناودانی نیز از رکود ساختوساز تأثیر میپذیرند، اما به عوامل دیگری مانند صنعت، پروژههای عمرانی و قیمت مواد اولیه نیز وابستهاند . درنتیجه رکود ساختمانسازی تأثیر کمتری در سایر مقاطع مانند روند خرید ورق استیل خواهد داشت.
بنابراین پاسخ دقیق به سؤال اصلی این مقاله این است :
رکود ساختوساز میتواند قیمت آهن را تحتفشار کاهشی قرار دهد، اما فقط زمانی که عرضه و هزینه تولید نیز اجازه کاهش قیمت را بدهند . در طرف مقابل، رونق ساختوساز ابتدا حجم معاملات را افزایش میدهد و اگر عرضه فولاد همپای تقاضا رشد نکند، میتواند قیمت مقاطع پرمصرف را افزایش دهد .
