یک فوقتخصص ریه معتقد است؛ آلودگی هوا علاوه بر اثرات موضعی، با ورود به جریان خون، میتواند اثرات سیستمیک و بلندمدت بر سایر ارگانهای بدن داشته باشد.
به نقل از وبدا، حانیه راجی، به خطرناکترین آلاینده هوا اشاره کرد و گفت: ذرات فوق ریز معلق با قطر ۲.۵ میکرون که با چشم غیرمسلح قابل رویت نیستند، در هوا معلق بوده و بهراحتی از طریق تنفس وارد سیستم تنفسی و ریهها میشوند. همچنین آلایندههای گازی ناشی از احتراق سوختهای فسیلی در خودروها و کارخانجات نیز دیگر عوامل شیمیایی مضر هستند که همگی به بافت ریه آسیب میرسانند.
وی با تاکید بر اهمیت پایش کیفیت هوا، استفاده از شاخصهای اعلامشده توسط سیستمهای هواشناسی را برای اطلاعرسانی لحظهای به مردم حیاتی دانست و خاطرنشان کرد: دستگاه تنفسی بدن به دلیل تماس مستقیم و مداوم با حجم بالای هوای استنشاقی، اولین و حساسترین مسیر ورود آلایندههاست.
راجی با رد این باور که افراد سالم در برابر آلودگی مصون هستند، تصریح کرد: آلودگی هوا برای تمامی گروههای سنی مضر است و حتی افراد سالم نیز در مواجههی طولانیمدت با آلایندهها، بیمار میشوند. با این حال، کودکان (به دلیل تعداد تنفس بیشتر و فعالیتهای بیرونی)، سالمندان (به دلیل بیماریهای زمینهای)، زنان باردار (به دلیل خطر افزایش سقط جنین و مردهزایی) و مبتلایان به بیماریهای مزمن قلبی و ریوی، جزو گروههای آسیبپذیرتر در مواجهه با آلودگی هوا هستند.
وی در ادامه به ارائه توصیههای کاربردی برای مراقبت در روزهای آلوده پرداخت و گفت: اولین و مهمترین راهکار، اجتناب از خروج غیرضروری از منزل است. در صورت ضرورت نیز باید زمان حضور در فضای باز به حداقل برسد و حتماً از ماسکهای استاندارد با فیلتر N95 استفاده شود، چرا که ماسکهای پارچهای و جراحی کارایی لازم را ندارند. همچنین در خودرو، پنجرهها بسته بوده و از سیستم تصفیهی هوای داخل کابین استفاده گردد.
راجی، ورزش در هوای آزاد را در روزهای آلوده ممنوع دانست و افزود: در فعالیت ورزشی، تعداد تنفس افزایش یافته و حجم هوای ورودی به ریهها چندین برابر میشود که این امر جذب آلایندهها را تشدید میکند، بنابراین، حتی مسابقات ورزشی حرفهای نیز در چنین شرایطی لغو میشوند.
این فوقتخصص ریه نسبت به تشدید بیماریهای زمینهای در روزهای آلوده هشدار داد و بیان داشت: آلودگی هوا میتواند باعث شعلهور شدن بیماریهایی مانند آسم و COPD شود. این بیماران باید مصرف منظم داروهای خود را جدی بگیرند و مصرف داروها را هرگز بهصورت خودسرانه قطع نکنند، در غیر این صورت با علائمی نظیر تنگی نفس، سرفه و درد قفسهی سینه مواجه شده و نیاز به بستری پیدا میکنند.
وی دربارهی تأثیر آلودگی بر خواب، اظهار داشت: علائمی همچون سوزش چشم، خارش گلو، احتقان بینی و ترشحات پشت حلق که بر اثر آلودگی ایجاد میشوند، کیفیت خواب را به شدت کاهش میدهند و در بیماران مبتلا به آپنه خواب، این معضل دوچندان میشود.
راجی با اشاره به اقدامات اورژانسی در مواجهه با آلودگی هوا و بروز مشکلات تنفسی توضیح داد: در صورت بروز تنگی نفس که با مصرف دارو بهبود پیدا نمیکند و همراه با درد مداوم قفسهی سینه، افزایش غیرطبیعی تعداد تنفس یا تغییر رنگ لبها و انگشتان (سیانوز) خود را نشان میدهد، بیمار باید سریعاً به اورژانس مراجعه کند، چرا که ممکن است نیاز به بستری و بررسیهای قلبی و ریوی داشته باشد.
وی اظهار کرد: استفاده از دستگاههای تصفیهی هوا با فیلتر HEPA در منزل بسیار مؤثر است، اما باید توجه داشت که آلودگیهای داخل منزل ناشی از گاز، سرخکردن، عود و اسپند و سیگار، نیز به همان اندازه خطرناک هستند. توجه به این نکته نیز الزامی است که مصرف ویتامینها صرفاً بر اساس نیاز بدن مفید است و نقشی در خنثیسازی مستقیم آلودگی ندارد.
راجی گفت: شستشوی بینی و گلو با سرم نمکی یا آب معمولی به پاکسازی ذرات کمک میکند، اما نوشیدن شیر بر خلاف تصور عمومی، بهعنوان پادزهر آلودگی هوا نیست و جایگزین مصرف مایعات فراوان مانند آب نمیشود.
