جهان صنعت نیوز – توافق هستهای ۳۰ ساله میان آمریکا و عربستان، اگرچه هنوز در مرحله بررسی کنگره قرار دارد، اما از هماکنون بحثهای گستردهای درباره پیامدهای آن برای امنیت خاورمیانه و آینده رژیم عدم اشاعه هستهای ایجاد کرده است.
این توافق مسیر مشارکت شرکتهای آمریکایی در توسعه زیرساختهای هستهای عربستان را هموار میکند، اما همزمان این نگرانی را به وجود آورده که ریاض در آینده بتواند به ظرفیت غنیسازی اورانیوم در داخل خاک خود دست پیدا کند؛ موضوعی که از نگاه بسیاری از کارشناسان میتواند استانداردهای سنتی آمریکا در همکاریهای هستهای را تضعیف کرده و دیگر کشورهای منطقه را نیز به مطالبه امتیازهای مشابه تشویق کند.
ابهامها زمانی بیشتر شد که دونالد ترامپ یک روز پس از اعلام توافق، اجرای آن را به عادیسازی روابط عربستان با اسرائیل و پیوستن ریاض به توافقهای ابراهیم مشروط دانست و همزمان تأکید کرد که غنیسازی اورانیوم نباید انجام شود؛ شروطی که ظاهراً در متن اولیه توافق وجود نداشت. همچنین انتشار گزارشهایی درباره اسناد محرمانه جانبی، ابهام درباره محتوای واقعی توافق را افزایش داده است. مسئله دیگر «اصل برنامه هستهای» نیست
صرفنظر از جزئیات نهایی توافق، یک واقعیت تغییر کرده است؛ پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا عربستان وارد مسیر توسعه هستهای خواهد شد یا خیر، بلکه این است که این مسیر چگونه مدیریت شود تا به رقابت تسلیحات هستهای در منطقه تبدیل نشود.
عربستان اکنون در مراحل پایانی ساخت یک راکتور تحقیقاتی با طراحی آرژانتین قرار دارد و همزمان پیشنهادهایی از چین، فرانسه، روسیه و کره جنوبی برای ساخت نیروگاههای هستهای دریافت کرده است. هرچند ریاض تصمیمگیری نهایی درباره این پیشنهادها را تا پایان مذاکرات با آمریکا به تعویق انداخته، اما اراده سیاسی این کشور برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی، از نگاه نویسنده، کاملاً جدی است.
نگرانی کارشناسان تنها به ظرفیت غنیسازی محدود نمیشود. عربستان در سالهای اخیر بارها اعلام کرده اگر ایران به سلاح هستهای دست یابد، این کشور نیز مسیر مشابهی را دنبال خواهد کرد. علاوه بر این، توافق دفاعی متقابل میان عربستان و پاکستان در سال ۲۰۲۵، هرچند اشارهای به سلاح هستهای نداشت، اما ابهامهای راهبردی درباره روابط دو کشور را افزایش …
