کنار هم قرار دادن این دو نمودار نشان میدهد که بازار نفت پس از آغاز جنگ هرمز در دو مرحله با بحران سازگار شده است. در مرحله نخست، عبور کشتیها از هرمز از متوسط حدود ۱۳۰ کشتی پیش از جنگ به سطوح بسیار پایین سقوط کرد، اما بخشی از این شوک از طریق تغییر مسیر جریان نفت جذب شد. نمودار بابالمندب این سازگاری را بهوضوح نشان میدهد: جریان غرب به شرق که در اواخر فوریه حدود ۳ تا ۴ میلیون بشکه در روز بود، در آوریل به بیش از ۸ میلیون بشکه رسید و بخش بزرگی از این افزایش مربوط به عربستان بود. بنابراین اختلال هرمز الزاماً به همان میزان نفت را از بازار جهانی حذف نکرد؛ بلکه بخشی از صادرات به مسیر دریای سرخ منتقل شد.
اما از اواخر ژوئیه تصویر تغییر کرده است. در حالی که تردد هرمز دوباره به سطوح بسیار پایین بازگشته، جریان نفت از بابالمندب نیز بهشدت کاهش یافته و افت جریان عربستان عامل اصلی آن است. بنابراین بازار از وضعیت «اختلال در هرمز همراه با امکان جایگزینی مسیر» به سمت «فشار همزمان بر گلوگاه اصلی و مسیر جایگزین» حرکت کرده است. اهمیت این تحول در آن است که تابآوری ماههای گذشته بازار عمدتاً ناشی از توانایی بازآرایی جریان نفت بود؛ اگر این امکان محدود شود، شوک حملونقل میتواند بهتدریج به شوک عرضه مؤثر تبدیل شود.
پیشبینی بر مبنای همین دو نمودار این است که اگر وضعیت فعلی کوتاهمدت باشد، بازار همچنان از طریق تغییر مسیر، ذخایر و افزایش هزینه حمل خود را تعدیل خواهد کرد و اثر اصلی در افزایش هزینه لجستیک و پریمیوم ریسک باقی خواهد ماند. اما اگر افت همزمان هرمز و بابالمندب چند هفته دیگر ادامه پیدا کند، حساسیت بازار نفت احتمالاً دوباره افزایش خواهد یافت. علت این است که ظرفیت جایگزینی مسیر محدودتر میشود و زمان حمل افزایش مییابد؛ در نتیجه نفت کمتری در هر مقطع زمانی به بازار مقصد میرسد. در آن صورت حتی بدون کاهش ظرفیت تولید، عرضه مؤثر نفت کاهش مییابد و فشار صعودی بر قیمتها تشدید میشود.
بنابراین نکته اصلی مرحله بعد نه صرفاً بسته ماندن هرمز یا اختلال بابالمندب بهتنهایی، بلکه از کار افتادن تدریجی سازوکار جایگزینی میان مسیرها است. اگر این اتفاق رخ دهد، بازار نفت میتواند از مرحله «سازگاری با جنگ» وارد مرحله «کمبود مؤثر عرضه» شود؛ نقطهای که در آن واکنش قیمتها احتمالاً سریعتر و غیرخطیتر خواهد بود.
*منبع: کانال تلگرامی نویسنده
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
