تنگه هرمز فقط یک آبراه میان ایران و عمان نیست؛ یکی از مهمترین گلوگاههای اقتصاد جهانی است. اهمیت آن از جایی ناشی میشود که بخش قابلتوجهی از تجارت انرژی جهان برای رسیدن به بازارهای بینالمللی ناگزیر از عبور از این مسیر است. به همین دلیل، هر تحول سیاسی، امنیتی یا نظامی در اطراف هرمز میتواند بسیار فراتر از جغرافیای خلیج فارس، بر قیمت انرژی، هزینه حملونقل و حتی تورم در اقتصادهای مختلف اثر بگذارد.
بر اساس دادههای ارائهشده در اینفوگرافیک، در سال ۲۰۲۴ ارزش تقریبی تجارت جهانی مرتبط با کالاهای مورد بررسی، حدود ۲.۲ تا ۲.۴ تریلیون دلار بوده و ارزش عبوری از تنگه هرمز برای همین مجموعه کالاها حدود ۷۲۰ تا ۷۶۰ میلیارد دلار برآورد شده است. این ارقام بهخوبی نشان میدهند که هرمز تنها یک مسیر حملونقل منطقهای نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت حیاتی تجارت بینالمللی است.
در میان کالاهای مختلف، نفت خام جایگاه ویژهای دارد. ارزش تجارت جهانی نفت خام در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۰ تا ۱.۲ تریلیون دلار و ارزش عبوری آن از هرمز حدود ۴۲۵ میلیارد دلار برآورد شده است. برای فرآوردههای نفتی نیز این ارقام به حدود ۸۰۰ میلیارد دلار تجارت جهانی و ۲۰۰ میلیارد دلار عبور از هرمز میرسد. در مورد LNG، LPG و گازهای مایع نیز سهم هرمز قابلتوجه است.
اما اهمیت هرمز صرفاً به «حجم تجارت» محدود نمیشود. این تنگه یک نقطه حساس ژئوپلیتیکی است؛ زیرا اقتصادهای بزرگ آسیا، اروپا و آمریکا به جریان باثبات انرژی از منطقه وابستهاند. از همین رو، حتی بدون وقوع یک انسداد واقعی، افزایش ریسک در این مسیر میتواند از طریق افزایش حق بیمه، هزینه حملونقل، زمان سفر و قیمت انرژی، به اقتصاد جهانی منتقل شود.
در واقع، ارزش راهبردی هرمز را باید در مفهوم «گزینه جایگزین محدود» جستوجو کرد. هرچه جایگزینهای کوتاهتر، ارزانتر و مطمئنتر کمتر باشند، قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی یک گلوگاه بیشتر میشود.
بنابراین، هرمز را نباید صرفاً یک مسئله امنیتی دید. این تنگه همزمان یک دارایی ژئواکونومیک، اهرم قدرت و نقطه آسیبپذیری اقتصاد جهانی است. همین ترکیب است که باعث میشود تحولات هرمز، حتی برای کشورهایی که هزاران کیلومتر با آن فاصله دارند، اهمیت اقتصادی داشته باشد.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
