به گزارش اقتصادنیوز، تاریخ، صحنهی نبردِ بیوقفه و پویای اندیشههاست. هیچ انقلابی در جهان رخ نداده و هیچ ساختار سیاسی یا اقتصادی پدید نیامده، مگر آنکه پیشتر، بذرهای فکریِ آن در قلمروِ ذهنِ انسانها کاشته شده باشد. این به معنای تقلیل تاریخ به تاریخ اندیشه نیست. بلکه به معنی اثر تعیینکننده اندیشهها برتحولات تاریخی است.
از این رو، روشنفکران و نخبگانِ فکری نقشی مؤثر و سرنوشتساز ایفا میکنند؛ همانها که مفاهیم انتزاعی را به باورهای عمومی، شعارها، ارزشها و حتی سیاستهای کلان کشورها تبدیل میکنند و با این کار، مسیر حرکت جوامع را دگرگون میسازند. وقتی نگرشِ عمومی نسبت به مفاهیم بنیادینی چون آزادی، عدالت، مالکیت و قانون در جوامع تغییر میکند، ساختارهای مادی نیز در یک فرایند بلندمدت به دنبال آن دستخوش تحول میشوند. خبر مرتبط علی شریعتی؛ ایدئولوگ اقتصاد دستوری و دولتسالاری | شریعتی چگونه از «تحلیل طبقاتی مارکسیستی» به «جهتگیری طبقاتی اسلام» رسید؟
اقتصادنیوز: آیا علی شریعتی شیاد بود؟ آیا صرفاً مفسری نو از اسلام بود یا روشنفکری که مفاهیم مارکسیستی را در قالبی دینی بازتولید کرد؟ منتقدان او معتقدند که شریعتی با نفی مالکیت خصوصی، تقدیس دولت، ایدئولوژیک کردن دین و روایت طبقاتی از تاریخ، زمینه نظری گسترش دولتسالاری و تضعیف اقتصاد آزاد را فراهم ساخت. از این منظر، نقد شریعتی تنها بازخوانی اندیشه یک متفکر نیست، بلکه تلاشی برای فهم ریشههای فکری بسیاری از سیاستها و ساختارهایی است که دههها بر اقتصاد و جامعه ایران سایه افکندهاند.
مطالعه تاریخ معاصر ایران، از زاویه تأثیر اندیشهها و افکار روشنفکران بر روندها و تحولات تاریخی، میتواند بینشهای جدیدی درباره علل عقب ماندگی اقتصاد ایران ایجاد کند. سرنوشتِ پرفرازونشیبِ ملت ایران در یک قرنِ گذشته، نه در چاههای نفت رقم خورد، نه در پادگانها و نه صرفاً در اتاقهای فکرِ قدرتهای خارجی؛ بلکه در لابهلایِ کتابها، ترجمهها و سخنرانیهایِ روشنفکرانی شکل گرفت که مسیر تاریخ ایران را ریلگذاری کردند.
آرمانهای مشروطه
در تاریخ معاصر ایران، روشنفکران، نویسندگان، مترجمان و خطیبان با وارد کردن، بومیسازی و ترویج الگوهای فکری خاص، ذهنیت عمومی را شکل دادهاند، ارزشهای …
