مرضیه احقاقی: با وجود تداوم صادرات محصولات کشاورزی در شرایط جنگی، ساختار تجارت خارجی این بخش در حال تغییر است. افزایش شدید هزینه حملونقل، کاهش دسترسی به ناوگان و دشواری بازگشت ارز، صادرات به برخی بازارها از جمله امارات را کاهش داده و در مقابل، بخشی از بار صادراتی ایران را به سمت روسیه، عراق و افغانستان هدایت کرده است. فعالان اقتصادی معتقدند در کنار توسعه بازارهای جایگزین، اصلاح سازوکار رفع تعهد ارزی برای حفظ جریان صادرات ضروری است. این تغییر و بازآرایی بهویژه در سایه تشدید تنشهای سیاسی میان ایران و امارات متحده عربی ضروری به نظر میرسد. تجارت خارجی بخش کشاورزی ایران با چالش تمرکز بالای شرکای تجاری مواجه است؛ وضعیتی که در شرایط تنشهای منطقهای میتواند تامین کالاهای اساسی و صادرات محصولات کشاورزی را با اختلال روبهرو کند.
بررسی وضعیت تجارت کشاورزی در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد امارات متحده عربی همچنان یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران در این بخش است؛ بهگونهای که بیش از ۳۰ درصد واردات محصولات کشاورزی از این کشور انجام شده و حدود یکپنجم صادرات این محصولات نیز به امارات اختصاص داشته است. بر اساس آمار مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق بازرگانی ایران، تراز تجاری محصولات کشاورزی و صنایع غذایی در ۹ ماه نخست سال ۱۴۰۴ به منفی 4.6میلیارد دلار رسید. عراق با سهم ۳۹درصدی مهمترین مقصد صادراتی و امارات با سهم ۳۳درصدی اصلیترین مبدأ واردات این بخش بودهاند. این تمرکز، آسیبپذیری زنجیره تجارت کشاورزی را در برابر اختلال در روابط با امارات و کشورهای جنوبی خلیجفارس افزایش میدهد. در چنین شرایطی، توسعه بازارها و مسیرهای جایگزین، تقویت زیرساختهای لجستیک و حرکت به سمت کشاورزی مدرن و قراردادی، اهمیت بیشتری پیدا میکند. تداوم صادرات در فضای جنگی …
