صندوق توسعه ملی ایران پس از تجربه ناموفق حساب ذخیره ارزی و بر اساس ماده ۸۴ قانون برنامه پنجم توسعه تشکیل شد. حساب ذخیره ارزی در سال ۱۳۷۹ با هدف مدیریت درآمدهای نفتی، کاهش اثر نوسان قیمت نفت بر بودجه و تامین منابع برای سرمایهگذاری ایجاد شد. اما برداشتهای مکرر دولت برای تامین مخارج و کسریهای مختلف باعث شد منابع آن به اندازه انتظار انباشته نشود و اهداف مربوط به ثبات اقتصادی و کاهش وابستگی بودجه به نفت بهطور کامل محقق نشود. این تجربه، زمینه شکلگیری صندوق توسعه ملی را فراهم کرد.
این صندوق قرار بود منابع خود را عمدتا از طریق تسهیلات و سرمایهگذاری در اختیار بخش خصوصی، تعاونیها و بخش عمومی قرار دهد و از توسعه سرمایهگذاری داخلی و خارجی حمایت کند. همچنین سرمایهگذاری در بازارهای مالی، سپردهگذاری نزد بانکهای تخصصی و توسعهای و حمایت از سرمایهگذاران خارجی از دیگر وظایف آن است. در طراحی اولیه، استقلال صندوق از تغییرات سیاسی و کوتاهمدت نیز مورد تاکید قرار گرفت. با این حال، در قوانین مختلف امکان استفاده از منابع صندوق برای برخی مصارف دولتی، از جمله جبران کاهش درآمدهای نفتی، تامین نیازهای ارزی در شرایط بحرانی و برخی حمایتهای بودجهای، پیشبینی شده است؛ موضوعی که میتواند با هدف اولیه حفظ و انباشت ثروت ملی در تعارض قرار گیرد.
خداداد غریبپور، مدیر اجرایی ۵۶ساله متولد بویراحمد، سابقه فعالیت در حوزههای دولتی، صنعتی و سرمایهگذاری دارد. او از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ فرماندار بویراحمد بود و در سالهای ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ مدیرعامل یک شرکت پتروشیمی شد. غریبپور پیش از حضور در وزارت صمت، مدیرعامل گروه سرمایهگذاری توسعه ملی بود. غریبپور همچنین مدتی سرپرست صندوق بازنشستگی کارکنان بانکها بود. پیش از او، مهدی غضنفری، استاد دانشگاه و مدیر اجرایی، از مهر …
