تحول شاخص‌ها

صفحه اقتصاد -

توسعه تجارت الکترونیک، تغییر الگوی مصرف خانوار، افزایش اهمیت اوقات فراغت و شکل‌گیری سبک‌های تازه زندگی شهری باعث شده است که «خرید» دیگر به‌تنهایی دلیل کافی برای مراجعه مستمر مردم به یک مرکز تجاری نباشد.

در چنین شرایطی، نسل جدید مراکز تجاری در جهان به تدریج از مفهوم Shopping Center فاصله گرفته و به سمت «مقصد شهری» حرکت کرده‌اند؛ مکان‌هایی که خرید تنها یکی از دلایل حضور در آنهاست و تعاملات فرهنگی، سرگرمی، غذا، سلامت، ورزش، کار و تعامل اجتماعی، اجزای دیگر این تجربه را تشکیل می‌دهند. در واقع، رقابت آینده مراکز تجاری بیش از آنکه بر سر تعداد فروشگاه‌ها باشد، رقابت بر سر زمان مردم خواهد بود.

پروژه البرزمال در کرج را می‌توان با چنین نگاهی ارزیابی کرد؛ پروژه‌ای که در زمره پنج مال بزرگ ایران قرار می‌گیرد، اما مقیاس بزرگ، تنها ویژگی تعیین‌کننده آن نیست. آنچه می‌تواند جایگاه این مجموعه را در آینده مشخص کند، تنوع کاربری‌ها و تلاش برای تبدیل‌شدن از یک «مرکز خرید» به یک «مرکز زندگی شهری» است.

یک پروژه فراتر از تجارت

در برنامه‌ریزی البرزمال، فضای تجاری تنها یکی از اجزای مجموعه است. مرکز تخصصی زیبایی و تندرستی ویژه بانوان در سه طبقه، مجموعه ورزشی مردانه، سالن های سینما و کنسرت با ظرفیت حدود هزار نفر، کافه‌ها و رستوران‌ها، فضای کار اشتراکی و مجموعه تفریحی و شهربازی با پنج زون متفاوت، در کنار مجموعه فروشگاه‌ها و برندهای تجاری، ساختار چندعملکردی پروژه را شکل می‌دهند.

منطق اقتصادی پشت این ترکیب ساده اما مهم است.هرچه دلایل بیشتری برای مراجعه افراد به یک مجموعه وجود داشته باشد، میزان مراجعه، دفعات بازگشت و مدت زمان حضور مخاطب افزایش پیدا می‌کند. در ادبیات حرفه‌ای صنعت مال‌داری، این موضوع مستقیماً بر پایداری اقتصادی مجموعه اثر می‌گذارد. یک مراجعه‌کننده ممکن است برای خرید وارد مجموعه شود، اما حضور او می‌تواند با صرف غذا، استفاده از خدمات سلامت و زیبایی، حضور در سینما یا کنسرت، ورزش، سرگرمی کودکان یا حتی انجام یک جلسه کاری ادامه پیدا کند.

بنابراین آنچه ارزش اقتصادی یک مال مدرن را ایجاد می‌کند فقط «مترمربع تجاری» نیست؛ بلکه اکوسیستم فعالیت‌هایی است که در آن مترمربع شکل می‌گیرد.

معماری؛ بخشی از اقتصاد تجربه

یکی از شاخص‌ترین عناصر معماری البرزمال، اسکای‌لایت مرکزی آن است؛ سازه‌ای با مساحت حدودا 4000 متر مربع و وزن تقریبی هزار و ۱۰۰ تن که از نظر مهندسی و اجرایی یکی از عناصر متمایز پروژه محسوب می‌شود. اما اهمیت چنین عنصری نباید فقط در وزن سازه یا پیچیدگی اجرای آن خلاصه شود.

در نسل جدید مراکز تجاری، معماری خود به بخشی از محصول تبدیل شده است. مردم تنها برای استفاده از واحدهای تجاری وارد ساختمان نمی‌شوند؛ کیفیت فضا، نور، مقیاس، امکان مکث، دید و تجربه حضور در محیط نیز بر تصمیم آنها برای بازگشت تاثیر می‌گذارد.

اسکای‌لایت البرزمال علاوه بر تامین نور طبیعی بخش بزرگی از فضای مرکزی، ارتباط بصری میان طبقات مختلف را تقویت کرده و تلاش می‌کند یک فضای مرکزی قابل تشخیص برای مجموعه ایجاد کند؛ فضایی که بتواند به نوعی «میدان داخلی» پروژه تبدیل شود.

در نمای بیرونی پروژه نیز نورپردازی شبانه به‌عنوان بخشی از هویت معماری مجموعه مورد توجه قرار گرفته است.

برای یک ساختمان بزرگ‌مقیاس در شهر، معماری پس از پایان ساعات کاری متوقف نمی‌شود. نورپردازی می‌تواند ساختمان را در شب به بخشی از منظر شهری تبدیل کند و هویت بصری آن را تقویت کند. به همین دلیل، در پروژه‌هایی از این جنس، معماری فقط هزینه ساخت نیست؛ بخشی از سرمایه‌گذاری برای ساخت هویت و برند پروژه است.

۸۰ هزار نفر در روز؛ فراتر از یک عدد تجاری

در سناریوی بهره‌برداری البرزمال، ظرفیت ایجاد پاخور روزانه در حدود ۸۰ هزار نفر پیش‌بینی شده است.

برای پشتیبانی از این حجم مراجعه، نزدیک به دو هزار فضای پارک خودرو در مجموعه در نظر گرفته شده است.

اما عدد ۸۰ هزار نفر، اگر محقق شود، تنها یک شاخص فروش و درآمد نیست. این حجم مراجعه به معنای شکل‌گیری یک نقطه مهم شهری است. هر فضای شهری که بتواند روزانه ده‌ها هزار نفر را جذب کند، دیگر صرفاً یک ملک تجاری نیست؛ خواه‌ناخواه بر ترافیک، حمل‌ونقل، اقتصاد محلی، الگوی رفت‌وآمد، کسب‌وکارهای اطراف و حتی رفتار اجتماعی شهروندان تاثیر می‌گذارد.

از این منظر، مدیریت یک مال بزرگ به همان اندازه که موضوعی اقتصادی است، یک موضوع شهری نیز هست.

دسترسی مناسب، پارکینگ، ایمنی، مدیریت جمعیت، مصرف انرژی، کیفیت فضای عمومی، خدمات و ارتباط مجموعه با بافت اطراف، همگی بخشی از کیفیت نهایی چنین پروژه‌ای هستند. همین موضوع مرز میان «ساخت یک ساختمان بزرگ» و «توسعه یک مقصد شهری» را مشخص می‌کند.

اشتغال؛ اثری فراتر از دوران ساخت

صنعت ساختمان یکی از صنایعی است که شبکه گسترده‌ای از فعالیت‌های اقتصادی را به حرکت درمی‌آورد.

در حال حاضر حدود هزار تا هزار و ۲۰۰ نفر در فرآیند ساخت البرزمال مشغول فعالیت هستند.

این اشتغال تنها شامل نیروی کار ساختمانی نمی‌شود؛ مهندسان، مشاوران، پیمانکاران تخصصی، سازندگان تجهیزات، تامین‌کنندگان مصالح، شرکت‌های تاسیساتی و مجموعه بزرگی از خدمات حرفه‌ای در اجرای پروژه مشارکت دارند.

با تکمیل پروژه و ورود آن به مرحله بهره‌برداری نیز پیش‌بینی می‌شود حدود هزار و پانصد نفر به‌طور مستقیم و تا چهار هزار نفر به‌طور غیرمستقیم در زنجیره اقتصادی مرتبط با مجموعه فعالیت کنند. ماهیت این اشتغال نیز متفاوت از دوران ساخت خواهد بود. فروش و خرده‌فروشی، خدمات فرهنگی، سینما، برگزاری رویداد، غذا و نوشیدنی، ورزش، سلامت و زیبایی، سرگرمی، فناوری اطلاعات، بازاریابی، امنیت، نگهداری، مدیریت ساختمان، لجستیک و تامین کالا، مجموعه‌ای متنوع از فرصت‌های شغلی را ایجاد خواهند کرد.

به همین دلیل پروژه‌های بزرگ تجاری و چندمنظوره را نباید صرفاً با میزان سرمایه‌گذاری ساختمانی آنها سنجید. مهم‌تر از حجم سرمایه‌ای که در دوره ساخت وارد پروژه می‌شود، توان پروژه برای تولید جریان اقتصادی پایدار پس از تکمیل است. مال‌داری؛ صنعتی متفاوت از ساختمان‌سازی

یکی از چالش‌های پروژه‌های تجاری بزرگ در ایران این بوده است که در بسیاری از موارد، نگاه ساختمانی بر نگاه بهره‌برداری غلبه کرده است. ساخت یک مجتمع تجاری بزرگ به‌خودی‌خود تضمین‌کننده موفقیت آن نیست. تفاوت مهم میان «ساخت مال» و «مال‌داری» دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود.

مال‌داری یک فعالیت بلندمدت است. انتخاب درست ترکیب برندها، طراحی Anchorها، مدیریت رویدادها، بازاریابی دائمی، تحلیل رفتار مشتری، بهبود تجربه مراجعه‌کننده و مدیریت مستمر فضا، تعیین می‌کنند که یک مرکز تجاری پس از افتتاح تا چه اندازه زنده خواهد ماند. در البرزمال نیز بخشی از برنامه‌ریزی پروژه بر ایجاد همین Anchorهای متفاوت متمرکز شده است.

مجموعه فرهنگی، سینما و سالن کنسرت، فضای سرگرمی، مراکز ورزش و سلامت، کافه و رستوران‌ها و سایر کاربری‌های مکمل، در صورتی که در بهره‌برداری به‌درستی مدیریت شوند، می‌توانند مراجعه به مجموعه را از یک رفتار مناسبتی به یک رفتار تکرارشونده تبدیل کنند. این موضوع از منظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد.

یک مال موفق نباید منتظر باشد مشتری صرفاً زمانی که قصد خرید دارد به آن مراجعه کند؛ باید بتواند برای روزها و ساعات مختلف هفته دلیل مستقلی برای حضور ایجاد کند، لذا تلاش شده در کلیه انکرها تعامل با بهره برداران تخصصی باتجربه در دستور کار قرار گیرد. کرج؛ شهری که به مقصد نیاز دارد

در کلان‌شهرهای امروز، کیفیت زندگی تنها به کیفیت مسکن محدود نمی‌شود. شهروندان علاوه بر خانه مناسب، به فضاهایی برای تفریح، ورزش، فرهنگ، ارتباط اجتماعی، غذا، خرید و گذران اوقات فراغت نیاز دارند. در نتیجه، ارزش چنین مجموعه‌ای فقط در ارزش اقتصادی فروشگاه‌های آن نیست؛ بخشی از ارزش آن در زمانی است که برای شهروندان ذخیره می‌کند و تجربه‌ای است که برای آنها می‌سازد.

موقعیت البرزمال در کرج نیز از این منظر اهمیت ویژه‌ای دارد. کرج در دهه‌های گذشته رشد جمعیتی و کالبدی قابل‌توجهی را تجربه کرده است، اما توسعه بسیاری از زیرساخت‌های فرهنگی، تفریحی و خدماتی آن متناسب با این رشد صورت نگرفته است.

بخشی از شهروندان استان البرز برای دسترسی به برخی خدمات، سرگرمی‌ها یا تجربه‌های شهری همچنان به تهران مراجعه می‌کنند.

ایجاد مقصدهای بزرگ و باکیفیت در داخل استان می‌تواند بخشی از این جریان را تغییر دهد. اگر مجموعه‌ای مانند البرزمال بتواند ترکیبی از تجارت، سرگرمی، فرهنگ، ورزش و خدمات را با کیفیت مناسب فراهم کند، بخشی از تقاضایی که تاکنون به سمت تهران حرکت می‌کرد، می‌تواند در داخل استان پاسخ داده شود. این اتفاق علاوه بر تاثیر بر کیفیت زندگی شهروندان، از منظر اقتصاد محلی نیز حائز اهمیت است؛ زیرا بخشی از هزینه خانوار، اشتغال و فعالیت اقتصادی در همان منطقه باقی خواهد ماند.به هر حال موفقیت البرزمال را نباید فقط با میزان فروش واحدهای تجاری یا ارزش دارایی آن اندازه گرفت.  معیار مهم‌تر، سهمی خواهد بود که این مجموعه از زندگی روزمره شهروندان به دست می‌آورد.

در آن صورت البرزمال دیگر صرفاً یکی از بزرگ‌ترین مراکز تجاری کشور نخواهد بود؛ بخشی از شهر خواهد بود.

 گفتنی است هلدینگ فناوری اطلاعات بانک شهر به‌عنوان بازوی نوآوری و تحول دیجیتالی بانک شهر با درک عمیق از اهمیت تبادل نظر و هم‌اندیشی در عصر فناوری‌های نوین از بهار سال ۱۴۰۳ حمایت از برگزاری سلسله نشست‌هایی تخصصی با عنوان «کافه تیف» را در دستور کار خود قرار داده است. مطالعه بیشتر: در دهمین نشست « کافه تیف» مطرح شد: کالبد شکافی آینده پرداخت اعتباری و چالش‌های تنظیم‌گری در ایران اخبار مرتبط circle برق چند اداره پرمصرف قطع شد؟ circle سرمایه‌گذاری در تاب‌آوری و بومی‌سازی، ضامن ثبات اقتصادی کشور در شرایط عدم قطعیت است circle شعب کشیک بانکها چهارشنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۴ circle آغاز فصل جدید همکاری‌های بیمه تعاون و بانک شهر پیشنهاد سردبیر circle پیش بینی قیمت طلا و سکه فردا شنبه ۳۱ مرداد / گرانی بیشتر طلا در راه است؟ circle پیش بینی بورس فردا شنبه ۳۱ مرداد / بورس طوفانی صعود می کند؟ circle سرپرست وزارت دفاع: اجازه تجاوز به کشورمان را نخواهیم داد circle رئیس ستادکل نیروهای مسلح: پاسخ ایران به تهدیدات نوین دشمن ویرانگر خواهد بود

علی نصیری‌اقدم اظهار کرد: امروز شکل اشتغال در جهان و ایران در حال تغییر است و سهم مشاغل سنتی مبتنی بر رابطه کارگر و کارفرما به تدریج کاهش یافته، در حالی که مشاغل نوین مبتنی بر فناوری، پلتفرم‌ها و فعالیت‌های مستقل در حال گسترش است.

وی افزود: اکنون افراد بسیاری به صورت مستقل فعالیت می‌کنند؛ از برنامه‌نویسان، طراحان و تولیدکنندگان محتوا گرفته تا فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارهای اینترنتی که در چارچوب‌های سنتی اشتغال تعریف نمی‌شوند.

دبیر هیات امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های تابعه با تأکید بر لزوم تطبیق نظام بیمه‌ای با این تحولات، گفت: ساختارهای فعلی بیمه‌ای عمدتاً بر اساس الگوهای سنتی بازار کار و وجود رابطه مزدی میان کارکن و کارفرما طراحی شده‌اند و به همین دلیل لازم است الگوهای جدیدی برای پوشش بیمه‌ای شاغلان پلتفرمی و فریلنسرها طراحی و اجرا شود.

نصیری‌اقدم تصریح کرد: مطالعات و بررسی‌های مختلفی در این زمینه در حال انجام است و تجربه کشورهای دیگر نیز نشان می‌دهد نظام‌های تأمین اجتماعی ناگزیر از انطباق با تغییرات بازار کار هستند و ایران نیز از این روند مستثنی نیست.

وی افزود: یکی از موضوعات مهم در دستور بررسی، چگونگی ایجاد پوشش بیمه‌ای برای گروه‌هایی است که در قالب‌های سنتی کارفرما و کارگر قرار نمی‌گیرند اما بخش قابل توجهی از نیروی کار کشور را تشکیل می‌دهند.

دبیر هیات امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های تابعه خاطرنشان کرد: پایداری بلندمدت صندوق‌های بیمه‌ای مستلزم آن است که نظام تأمین اجتماعی بتواند خود را با تحولات فناوری، تغییرات بازار کار و شکل‌های جدید اشتغال هماهنگ کند تا هم پوشش بیمه‌ای گسترش یابد و هم منابع صندوق‌ها پایدارتر شود.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی  اندیشه معاصر ؛در ماه‌های اخیر تحولات ژئوپلیتیک ناشی از جنگ رمضان و انسداد تنگه هرمز، اقتصاد آمریکا را در معرض یکی از جدی‌ترین آزمون‌های پس از همه‌گیری کرونا قرار داده است. آنچه این جنگ را از منظر اقتصادی متمایز می‌کند، ماهیت دوگانه پیامدهای آن است؛ از یک‌سو، شوک قیمت انرژی عمدتا به ‌صورت فشار تورمی جذب شده و اثر چندانی بر تولید و رشد اقتصادی نداشته و از سوی دیگر، اثرات آن بر بازار بدهی و نرخ بهره، تهدیدی پایدار و جدی‌تر برای آینده اقتصاد آمریکا محسوب می‌شود. تولید و رشد اقتصادی؛ تاب‌آوری نسبی در برابر شوک عرضه

برخلاف انتظار اولیه مبنی بر کاهش شدید تولید، داده‌های اقتصادی آمریکا در سه‌ماهه ابتدایی جنگ، تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. رشد تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۵ (فصل دوم میلادی) معادل ۲.۱ درصد (نرخ سالانه) به ثبت رسید که هرچند نسبت به پیش‌بینی ۳ درصدی پیش از جنگ و انتظار ۲.۳ درصدی بازارها ضعیف‌تر بود اما همچنان به میانگین تاریخی بلندمدت اقتصاد آمریکا نزدیک است و نشان‌دهنده وضعیت رکودی نیست.

شاخص تولیدات صنعتی نیز با وجود افت ۰.۳ درصدی در ماه مارس، در آوریل با رشد ۰.۹ درصدی جبران شد و در ماه مه به روند روبه‌رشد پیش از جنگ بازگشت؛ به ‌طوری ‌که در مجموع نسبت به ماه مه سال گذشته رشد ۱.۷ درصدی را ثبت کرد. با این ‌حال پیش‌بینی فدرال رزرو آتلانتا از رشد تابستان، به ۱.۲ درصد کاهش پیدا که نشان از تضعیف تدریجی رشد اقتصادی دارد.

در بازار کار نیز نشانه‌های متناقضی مشاهده می‌شود. نظرسنجی خانوارها از ابتدای جنگ، کاهش ۶۴۸ هزار نفری تعداد شاغلان را نشان می‌دهد، در حالی ‌که داده‌های بنگاه‌ها از افزایش ۵۴۸ هزار نفری اشتغال بخش غیرکشاورزی حکایت دارد. این اختلاف قابل‌ توجه، تا حدی ناشی از بازنگری‌های بعدی در داده‌های بنگاه‌هاست که در دوره‌های مشابه معمولا با کاهش همراه بوده است.

در تازه‌ترین داده منتشرشده در ماه ژوئن، نظرسنجی خانوار کاهش شدید ۵۰۷ هزار نفری را ثبت کرده و داده‌های کارفرمایان نیز افزایش تنها ۵۷ هزار شغل جدید را نشان می‌دهد که بسیار ضعیف‌تر از پیش‌بینی ۱۱۰ هزارتایی بازارها است. تورم؛ اصلی‌ترین کانال انتقال شوک

انسداد تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت و فراورده‌های نفتی، تاثیر عمیق و فوری خود را بر سطح عمومی قیمت‌ها در آمریکا بر جای گذاشته است. نرخ تورم سالانه مصرف‌کننده از ۲.۴ درصد پیش از جنگ، در ماه مه به ۴.۲ درصد رسید که بالاترین سطح از بهار ۲۰۲۳ تاکنون محسوب می‌شود. شاخص مخارج مصرفی شخصی (PCE) که معیار ترجیحی فدرال رزرو محسوب می‌شود، از ۲.۹ درصد به ۴.۱ درصد افزایش پیدا کرد. در بخش تولیدکننده نیز وضعیت هشداردهنده‌تر است؛ تورم سالانه تولیدکننده از ۳.۹ درصد پیش از جنگ به ۶.۵ درصد در ماه مه جهش کرد که از زمان جنگ روسیه و اوکراین بی‌سابقه بوده است.

با این‌ حال نشانه‌هایی از تعدیل موقت در ماه ژوئن مشاهده شد. به ‌دنبال امضای تفاهم‌نامه پایان جنگ و بازگشایی نسبی تنگه هرمز، قیمت نفت کاهشی شده و تورم ماهیانه مصرف‌کننده منفی شد و نرخ سالانه به ۳.۵ درصد کاهش پیدا کرد. تورم تولیدکننده نیز با کاهش به ۵.۵ درصد رسید. اما همچنان این سطوح بالاتر از ارقام پیش از جنگ است و آنچه نگران‌کننده‌تر به ‌نظر می‌رسد، افزایش تورم هسته (بدون احتساب غذا و انرژی) است که بر اساس شاخص قیمت مصرف‌کننده از ۲.۵ درصد در فوریه به ۲.۹ درصد در مه رسیده و روند نزولی پیش از جنگ را متوقف کرده است. انتظارات تورمی یک‌ساله دانشگاه میشیگان نیز از ۳.۴ درصد در فوریه به ۴.۸ درصد در مه افزایش پیدا کرد که شدیدترین جهش از زمان جنگ تعرفه‌ای آمریکا با چین در بهار ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. فروش اوراق توسط خارجی‌ها؛ فشار مضاعف بر بازار بدهی

یکی از ابعاد مهم بحران کنونی، فشار خارجی بر بازار بدهی آمریکاست. کشورهای واردکننده نفت که به ‌دلیل انسداد تنگه هرمز با افزایش هزینه‌های واردات انرژی و فشار بر تراز تجاری مواجه شده‌اند، برای تامین منابع ارزی و حمایت از پول ملی خود، ناچار به فروش اوراق بدهی دولتی آمریکا شده‌اند. در نخستین ماه جنگ، خالص موجودی اوراق قرضه آمریکا نزد کشورهای خارجی حدود ۱۳۸ میلیارد دلار کاهش پیدا کرد. ژاپن و چین به ‌عنوان بزرگ‌ترین دارندگان این اوراق، فروش قابل‌ توجهی انجام دادند. داده‌های هفتگی فدرال رزرو نیز نشان می‌دهد ذخایر امانی کشورهای خارجی از اوراق بدهی آمریکا از ابتدای جنگ تا ۱۰ ژوئن بیش از ۱۴۰ میلیارد دلار کمتر شده است. مداخله اخیر ژاپن در بازار ارز با فروش اوراق آمریکایی، نمونه عینی این فشار خارجی محسوب می‌شود. سیاست پولی در بن‌بست؛ پایان دوران کاهش نرخ بهره

پیش از جنگ، بازارهای مالی هیچ شانسی برای افزایش نرخ بهره سیاستی فدرال رزرو قائل نبودند اما شوک تورمی ناشی از جنگ نه فقط این روند را متوقف کرد، بلکه احتمال افزایش نرخ بهره را تا پایان سال ۲۰۲۶ به بیش از ۵۰ درصد رسانده است. بازارهای مالی هم‌اکنون حداقل یک نوبت افزایش نرخ بهره را با احتمال بیش از ۵۰ درصد پیش‌بینی می‌کنند. این تغییر مسیر در سیاست پولی، به ‌معنای افزایش هزینه تامین مالی برای دولت، بنگاه‌ها و خانوارهای آمریکایی و تشدید فشار بر بودجه دولت است. در واقع جنگ با ایران، فرصت کاهش نرخ بهره و کاهش هزینه تامین مالی را از آمریکا سلب کرد و مسیر معکوسی را در پیش گرفته است. بازار سهام؛ بازیابی سریع اما نابرابر

بازار سهام آمریکا رفتاری کاملا وابسته به ریسک‌های ژئوپلیتیک از خود نشان داده است. در ماه مارس و هم‌زمان با اوج‌گیری تنش‌ها، شاخص S&P ۵۰۰ افت ۷.۸ درصدی و نزدک افت ۷.۹ درصدی را تجربه کردند. شاخص نوسان (VIX) نیز تا سطح ۶۰ واحد افزایش یافت که بالاترین مقدار از زمان جنگ تعرفه‌ای آمریکا و چین در بهار ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. اما با شروع مذاکرات و اعلام آتش‌بس، این شاخص‌ها مسیر صعودی در پیش گرفتند و در بازه دو ماهه، S&P ۵۰۰ رشد ۱۹.۸ درصدی و نزدک رشد ۳۲.۹ درصدی را به ثبت رساندند و سقف‌های تاریخی جدیدی را تجربه کردند.

نکته قابل ‌تامل، نابرابری در بازیابی بخش‌های مختلف بازار است. رشد سریع شاخص کل عمدتا ناشی از دو بخش مرتبط با فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی بوده؛ به ‌گونه‌ای که شاخص S&P ۵۰۰ بدون احتساب بخش تکنولوژی، حتی با گذشت سه ماه از جنگ نتوانسته به سطوح پیش از جنگ بازگردد. شاخص ارزش‌گذاری شیلر از ابتدای جنگ ۱۱ درصد رشد کرده و به بالاترین سطح پس از حباب دات‌کام رسیده و هم‌اکنون ۶۰ درصد بالاتر از سطوح پیش از بحران مالی ۲۰۰۷ قرار دارد که احتمال وجود حباب در بازار سهام را تقویت می‌کند.

براساس بررسی‌های به عمل آمده، چهار راهکار سیاستی برای نظام حکمرانی ایران به شرح ذیل پیشنهاد می‌شود.

با توجه به اینکه اصلی‌ترین فشار اقتصادی جنگ بر آمریکا از کانال بازار بدهی و افزایش نرخ بهره اعمال شده و این فشار برخلاف تورم، ماهیتی پایدار و غیرقابل‌بازگشت یافته، ایران باید بر تداوم استفاده از اهرم تنگه هرمز به ‌عنوان ابزاری راهبردی در مذاکرات تاکید کند. تجربه نشان داده که حتی امضای تفاهم‌نامه نیز نتوانسته نرخ بهره اوراق ۲ ساله را به سطح پیش از جنگ برگرداند و همچنان ۰.۳۶ واحد درصد بالاتر از روز آتش‌بس باقی مانده است؛ بنابراین هرگونه عقب‌نشینی بدون اخذ امتیازات متناسب نه فقط دستاورد اقتصادی ندارد، بلکه موقعیت چانه‌زنی را تضعیف خواهد کرد.

از آنجایی که افزایش قیمت انرژی عمدتا به ‌صورت شوک تورمی جذب شده و اثر چندانی بر تولید و رشد اقتصادی آمریکا نداشته، تمرکز صرف بر افزایش قیمت نفت کافی نیست. تورم هسته که از ۲.۵ درصد به ۲.۹ درصد افزایش پیدا کرده، نشان از سرایت تدریجی شوک انرژی به سایر بخش‌ها دارد. ایران باید به ‌دنبال گسترش دامنه تحریم‌پذیری اقتصاد آمریکا از طریق هدف‌گیری سایر کالاهای راهبردی نظیر کودهای شیمیایی و محصولات پتروشیمی باشد تا فشار بر بخش‌های گسترده‌تری از اقتصاد این کشور وارد شود.

فروش اوراق بدهی آمریکا توسط کشورهای واردکننده نفت، یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار بدهی این کشور بوده است. کاهش ۱۳۸ میلیارد دلاری اوراق نزد کشورهای خارجی در نخستین ماه جنگ و کاهش بیش از ۱۴۰ میلیارد دلاری ذخایر امانی نزد فدرال رزرو، نشان از عزم جدی این کشورها برای تامین منابع ارزی دارد. ایران می‌تواند با تقویت همکاری‌های اقتصادی با این کشورها و تسهیل تامین انرژی مورد نیاز آنها به ‌صورت پایدار، زمینه تداوم این روند را فراهم کند و کشورهای مذکور را به کاهش هرچه بیشتر ذخایر اوراق خود ترغیب کند.

با عنایت به اینکه شاخص ارزش‌گذاری شیلر در بالاترین سطح پس از حباب دات‌کام قرار دارد و هم‌اکنون ۶۰ درصد بالاتر از سطوح پیش از بحران مالی ۲۰۰۷ است، احتمال وجود حباب در بازار سهام آمریکا قوت گرفته است. ایران می‌تواند با مدیریت هوشمندانه اخبار و سیگنال‌های مرتبط با تنگه هرمز، نوسانات بازار را به ‌نفع خود مدیریت کرده و از حساسیت بالای بازارهای مالی به تحولات ژئوپلیتیک برای اعمال فشار روانی و اقتصادی استفاده کند. تجربه نشان داده که حتی اخبار مذاکرات نیز توانسته مسیر نزولی بازار سهام را معکوس کند؛ بنابراین سیاست‌گذاری خبری در این حوزه از اهمیت راهبردی برخوردار است.

در پایان باید اظهار داشت، جنگ رمضان و انسداد تنگه هرمز اقتصاد آمریکا را در دو سطح متفاوت تحت تاثیر قرار داده است. در بخش واقعی اقتصاد، با وجود رشد ۲.۱ درصدی بهار و ثبت اشتغال ۵۷ هزار واحدی در ژوئن، تولید و بازار کار تاب‌آوری نسبی نشان داده‌اند اما در حوزه پولی و مالی شوک عمیق‌تر بوده؛ نرخ تورم مصرف‌کننده به ۴.۲ درصد و تورم تولیدکننده به ۶.۵ درصد رسیده و نرخ بهره اوراق ۲ساله ۰.۷۵ واحد درصد افزایش یافته است. فروش ۱۳۸ میلیارد دلاری اوراق توسط خارجی‌ها در نخستین ماه جنگ و افزایش حق بیمه به ۰.۲۱ درصد، فشار بدهی را پایدار کرده است. بازار سهام با رشد ۱۹.۸ درصدی S&P ۵۰۰ بهبود پیدا کرده اما شاخص شیلر با ۶۰ درصد بالاتر از بحران ۲۰۰۷، هشدار حباب را تقویت می‌کند. در مجموع، جنگ تاکنون به رکود منجر نشده اما تداوم آن می‌تواند از کانال افزایش هزینه‌های تامین مالی، بخش واقعی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.