روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی از جزئیات گفتگوی ایران و عمان درباره تنگه هرمز نوشت: در حالی که بازار انرژی و تجارت جهانی همچنان زیر سایه بسته شدن تنگه هرمز قرار دارد، ایران و عمان به توافقی نزدیک شدهاند که هدف آن بازگرداندن رفتوآمد کشتیها در این گذرگاه حیاتی است؛ اما پشت این توافق احتمالی، یک مناقشه بزرگتر نهفته است: اینکه آیا بازگشایی تنگه به معنای بازگشت آن به وضعیت پیش از جنگ خواهد بود یا اینکه عملاً به تثبیت نقش ایران در مدیریت و کنترل یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان منجر میشود.
بر اساس اطلاعاتی که مقامهای ایرانی، آمریکایی و افراد مطلع از روند مذاکرات ارائه کردهاند، کشتیهایی که قصد ورود به خلیج فارس را دارند، قرار است از مسیری عبور کنند که در نزدیکی سواحل ایران قرار دارد و تحت کنترل تهران خواهد بود. در مقابل، کشتیهایی که از خلیج فارس خارج میشوند، از مسیری نزدیک به آبهای عمان عبور خواهند کرد.
همین جزئیات، نقطه اصلی اختلاف میان تهران و واشنگتن است. ایران معتقد است این سازوکار، واقعیت جدیدی را به رسمیت میشناسد: اینکه تهران توانایی مدیریت امنیت و عبور و مرور در تنگه هرمز را دارد. اما آمریکا تأکید دارد که هیچ توافقی نباید به معنای پذیرش حق کنترل ایران بر یک آبراه بینالمللی باشد.
مقامهای ایرانی میگویند در توافق احتمالی، قرار نیست از کشتیها «عوارض عبور» دریافت شود، اما یک «هزینه خدماتی» در نظر گرفته خواهد شد؛ هزینهای که به گفته آنها برای جبران آثار زیستمحیطی تردد کشتیها، تأمین امنیت نفتکشها و کشتیهای باری و همچنین هزینههای نیروی انسانی دریافت میشود.
دو مقام ایرانی گفتهاند درآمد حاصل از این هزینه میان ایران و عمان به صورت مساوی تقسیم خواهد شد.
اما یک مقام …
