دیپلماسی ایرانی: حزب سوسکها در هند که اقداماتشان در ماه گذشته به استعفای دارمندرا پرادهان، وزیر آموزش این کشور منجر شد، آیندهای تازه را پیش چشم جوانان هندی گشوده است. شمار خودکشیهای دانشجویی در هند طی ۱۰ سال گذشته بهشدت افزایش یافته است و بسیاری از خانوادهها سوءمدیریت نظام آموزشی را یکی از عوامل مؤثر در این تراژدی میدانند. فشار ناشی از امتحانات در هند در سالهای اخیر بیش از پیش افزایش داشته است. بر اساس گزارش مرگهای تصادفی و خودکشیها در هند که اداره ملی ثبت جرائم این کشور منتشر کرده، شمار خودکشیهای دانشجویی از هشتهزارو ۶۸ مورد در سال ۲۰۱۴، به ۱۴هزارو ۴۸۸ مورد در سال ۲۰۲۴ رسیده و افزایشی حدود ۸۰درصدی را به ثبت رسانده است. پس از مشکلات خانوادگی، شکست در امتحانات به عنوان دومین عامل اصلی خودکشی در میان دانشجویان و دانشآموزان دانسته میشود.
پیش به سوی آیندهای متفاوت
وقتی دولت هند در اواخر جولای و پس از هفتهها اعتراض، استعفای وزیر آموزش این کشور را اعلام کرد، موجی از شادی در سراسر هند به راه افتاد. دانشجویان از نقاط مختلف کشور به تظاهرات گستردهای پیوسته بودند که جنبش سوسکها رهبری آن را بر عهده داشت؛ اعتراضهایی که در پی افزایش نارضایتی از لغوهای مکرر امتحانات و افشای سؤالات آزمونها شکل گرفته بود. جنبش سوسکها پس از طرح اتهامهایی درباره افشای سؤالات چندی از بزرگترین آزمونهای ورودی دانشگاههای هند آغاز شد. این حرکت ابتدا با مطالبه اصلاحات آموزشی شکل گرفت، اما به تدریج به اعتراضی گستردهتر علیه بیکاری، پاسخگویی دولت و فرصتهای اقتصادی بدل شد.
دانشجویان، شاغلان، خانوادهها و کنشگران در دهلینو و دیگر شهرهای هند به این تجمعها پیوستند. نسل زدیهایی که علیه دولت مودی و سیاستهای جوانستیزانهاش به خیابانها آمده بودند، پس از آن اسم سوسک را بر خود گذاشتند که رئیس دیوان عالی این کشور، از معترضان به نام سوسک یاد کرده بود. بعد از این سخنان، جوانی به نام آبهیجیت دیپکه پا پیش گذاشت و در شبکههای اجتماعی جنبشی به راه انداخت و طرفداران زیادی را به خود جلب کرد. آبهیجیت دیپکه، کارشناس ارتباطات سیاسی و دانشجوی دانشگاه بوستون، این حزب را ایجاد کرد. جنبش سوسکها که به حزب سوسکها هم مشهور است، البته امروز هیچ جایی در عرصه سیاسی هند ندارد. با این حال، جوانان و نسل «زد» در این کشور به آن اقبال فراوانی نشان دادهاند. جنبشی که در میان شوخی و خشم کاربران شبکههای اجتماعی تشکیل شد، تا جایی پیش رفت که خیابانهای هند را درنوردید و ناراندرا مودی، نخستوزیر سنتی هند را وادار به عقبنشینی و دادن امتیاز کرد.
وضعیت اقتصادی جوانان در هند
جوانان هندی معتقدند کشورشان به دست پیرمردان مصلحتطلب اداره میشود. آنها امروز اعتقاد دارند سیاستهای پیشین نتوانستهاند وضعیت را برایشان بهتر کنند. نگاهی به آمار و ارقام نشان میدهد اعتراض نسل زدیها نه از سر شکمسیری، بلکه ریشه در واقعیات اقتصادی و سیاسی دارد. آخرین دادههای مرکز ملی آمار هند (MoSPI)، نتایج پیمایشهای دورهای نیروی کار (PLFS) و گزارشهای بینالمللی مانند اتحادیه بینالمجالس (IPU) و سازمان بینالمللی کار (ILO) وضعیت جوانان در هند را در آستانه بحران توصیف میکنند. هند با میانه سنی حدود ۲۸ سال و حضور بیش از ۶۵ درصد جمعیت زیر ۳۵ سال، جوانترین اقتصاد بزرگ جهان را در اختیار دارد. جمعیت گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال این کشور حدود ۴۲۰ میلیون نفر برآورد میشود. با وجود این جمعیت عظیم از جوانان، رشد اقتصادی هند نتوانسته است به همان نسبت فرصتهای شغلی باکیفیت برای نسل جوان ایجاد کند.
بر اساس آخرین گزارشها، نرخ عمومی بیکاری کشور حدود ۵.۵ درصد است؛ اما این آمار، چالشهای زیرپوستی را پوشش نمیدهد. نرخ بیکاری شهری میان جوانان بهمراتب بالاتر است و بیکاری در میان جوانان دارای مدرک دانشگاهی به بیش از ۳۵ تا ۴۰ درصد میرسد. علت اصلی این امر، عدم انطباق شدید میان خروجی سیستم آموزشی و نیازهای بازار کار مدرن است. پدیده نیت در هند هم مشکلی بر مشکلات این کشور اضافه کرده است. حدود ۲۵ درصد از جوانان ۱۵ تا ۲۹ساله در گروه نیت قرار دارند؛ یعنی نه در حال تحصیل هستند، نه اشتغالی دارند و نه دورههای مهارتآموزی را میگذرانند و اغلب در خانه والدینشان روزگار میگذرانند. نزدیک به ۹۰ درصد از مشاغل جوانان در بخش غیررسمی، بدون قرارداد مکتوب، امنیت شغلی و مزایای اجتماعی است.
در این میان، اقتصاد گیگ و پلتفرمهای دیجیتال (مانند خدمات تحویل و حملونقل) به پناهگاه اصلی جذب سریع جوانان تبدیل شدهاند؛ شغلی که اگرچه در کوتاهمدت درآمدزاست، اما ارتقای شغلی بلندمدت ایجاد نمیکند. رخ مشارکت زنان در نیروی کار در مناطق روستایی بهبود نسبی نشان داده، اما در مناطق شهری نرخ مشارکت زنان جوان همچنان پایین (حدود ۲۵ درصد) باقی مانده است. مسئولیتهای خانگی، مسائل امنیتی در رفتوآمد و فشارهای سنتی همچنان مانع ورود پایدار زنان جوان به بازار کار رسمی میشوند. مسئله دیگر این است که تمایل به مهاجرت تحصیلی و کاری در میان جوانان طبقه متوسط شهری به دلیل دستیابی به کیفیت زندگی بهتر و درآمدهای متناسب با مدرک تحصیلی، در بالاترین حد خود قرار دارد.
جای خالی نسل جوان در تصمیمگیریهای سیاسی
سیاست در هند هم از دسترس جوانان دور است. آنها با جمعیت بزرگ خود نقش اندکی در سیاستگذاریهای این کشور دارند. گزارشهای آماری اتحادیه بینالمجالس نشان میدهد با وجود اینکه هند جوانترین کشور دنیاست، سهم نمایندگان زیر ۳۵ سال در پارلمان ملی فقط حدود سه درصد است. درصد نمایندگان بین ۲۵ تا ۴۵ سال طی چند دهه گذشته روندی نزولی داشته و از حدود ۳۰ درصد به نزدیک ۱۰ درصد کاهش پیدا کرده است. میانگین سنی نمایندگان پارلمان همچنان بین ۵۵ تا ۶۵ سال است. در هند ورود جوانان بدون پیشینه خانوادگی سیاسی به سطوح بالای احزاب بسیار دشوار است. هزینههای بالای رقابتهای انتخاباتی و ساختارهای سنتی احزاب اصلی، مانعی جدی برای نخبگان جوان غیروابسته ایجاد کرده است.
طرحهایی مانند پارلمان جوانان با هدف شبیهسازی فضای قانونگذاری و درگیرکردن جوانان با سیاستگذاریهای ملی اجرا شدند، اما این برنامهها بیشتر جنبه آموزشی و مشورتی داشته و فاقد ضمانت قانونی بودند. اگرچه حضور فیزیکی جوانان در ساختار قانونگذاری کمرنگ است، حضور آنان در سیاستهای خیابانی، جنبشهای دانشجویی و بهویژه کنشگری در شبکههای اجتماعی بسیار پررنگ است. جوانان هندی بیشترین تأثیر را بر گفتمانهای عمومی از طریق کمپینهای دیجیتال، مطالبات مربوط به آزمونهای استخدامی و شفافیت اداری میگذارند./شرق
