روزنامه فرانسوی «لو فیگارو» در گزارشی نوشت طرح روبیو برای ونزوئلا بر سه مرحله استوار است: ثبات سیاسی، احیای اقتصادی و در نهایت برگزاری انتخابات آزاد؛ اما تحولات میدانی نشان میدهد این طرح تاکنون نتیجه مطلوبی نداشته است.
در این مدت، ونزوئلا عملا به کشوری تحت نفوذ مستقیم آمریکا تبدیل شده و روبیو در مرکز تصمیمگیریهای آن قرار گرفته است. نیویورکتایمز نیز به دلیل نفوذ گسترده او، لقب «نایبالسلطنه» را برایش به کار برده است.
اداره ونزوئلا با واتساپ
یک روز پس از سقوط مادورو، روبیو با دلسى رودریگز، معاون وقت رئیسجمهور، تماس گرفت و به او هشدار داد که یا با واشنگتن همکاری کند یا با حملات بیشتری روبهرو شود. رودریگز در نهایت ریاست دولت موقت را پذیرفت و از آن زمان، ارتباط روزانه او و روبیو از طریق واتساپ ادامه دارد.
بر اساس این گزارش، روبیو در تصمیمگیری درباره هزینههای عمومی، مصاحبههای رسانهای، سرمایهگذاری شرکتها و انتصاب مقامهای دولتی نقش مستقیم دارد. همچنین درآمد صادرات ونزوئلا در چارچوب سازوکاری در اختیار آمریکا قرار گرفته است؛ واشنگتن میگوید هدف از این اقدام مقابله با فساد و جلوگیری از دسترسی طلبکاران به این درآمدهاست.
روبیو همچنین رودریگز را برای پاکسازی ارتش و نهادهای دولتی تحت فشار گذاشته و دستگاههای اطلاعاتی آمریکا در شناسایی و بازداشت برخی چهرههای نزدیک به مادورو و رهبران گروههای تبهکار نقش داشتهاند.
دولت آمریکا شرکتها را به سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری در صنعت انرژی ونزوئلا تشویق کرده، اما بیثباتی سیاسی مانع تحقق بخش عمده این سرمایهگذاریها شده است. دو زمینلرزه اخیر نیز که بیش از ۶ هزار کشته بر جای گذاشت، بحران اقتصادی و اجتماعی کشور را تشدید کرده است.
وعده رفاه، واقعیت بحران
دونالد ترامپ پس از برکناری مادورو مدعی شد ونزوئلاییها «خوشحال» هستند، اما شرایط اقتصادی تصویر دیگری ارائه میدهد. تورم همچنان بسیار بالاست، ارزش پول ملی کاهش یافته و قطعی برق ادامه دارد. با وجود افزایش تولید نفت، بهبود اقتصادی همچنان محدود است.
ترامپ همچنین مدعی شده بود آمریکا و ونزوئلا از فروش سوخت «صدها میلیارد دلار» درآمد داشتهاند؛ اما برآورد فایننشال تایمز این رقم را از زمان سقوط مادورو حدود ۱۳ میلیارد دلار اعلام میکند.
در عین حال، نحوه توزیع این درآمدها همچنان روشن نیست. روبیو مدعی شده این مبالغ توسط شرکت «کیپیامجی» حسابرسی میشود، اما تاکنون گزارشی از این شرکت منتشر نشده و نمایندگان دموکرات کنگره خواستار شفافسازی درباره این معاملات شدهاند.
ادواردو گامارا، استاد دانشگاه بینالمللی فلوریدا، معتقد است هدف اصلی آمریکا بیش از آنکه دموکراتیکسازی ونزوئلا باشد، کنترل منابع هیدروکربنی و کنار زدن چین و روسیه از این کشور است.
کریستوفر هرناندز روی، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، نیز این سیاست را «مدیریت نظام» توصیف میکند؛ یعنی تبدیل یک کشور مخالف به کشوری همسو با منافع آمریکا، بدون آنکه انتقال واقعی به دموکراسی صورت گرفته باشد.
خاویر کورالس، استاد دانشگاه امهرست، نیز میگوید آمریکا اکنون بیشترین نفوذ خود در ونزوئلا از زمان جنگ سرد را در اختیار دارد، اما از آن برای ایجاد تحول سیاسی واقعی استفاده نمیکند. به گفته او، روند برگزاری انتخابات همچنان نامشخص است و روبیو تحقق بهبود اقتصادی و آشتی ملی را بر برگزاری انتخابات مقدم دانسته است.
در همین حال، مذاکراتی میان دولت ونزوئلا و بخشی از مخالفان برای ایجاد نهادهای دموکراتیک در کاراکاس جریان دارد؛ مذاکراتی که به دلیل کنار گذاشته شدن ماریا کورینا ماچادو، رهبر اصلی مخالفان، با تردیدهایی درباره جدیت و نتیجهبخشی آن روبهرو است.
