به گزارش جماران، بخش دوم دستنوشتههای شهید علی لاریجانی در سفر اربعین سال ۱۴۰۳ هجری شمسی، ۱۴۴۶ هجری قمری منتشر شد:
حق مادر ادا شدنی نیست
در فرودگاه به علیآقا گفتم به پدربزرگش، حاج آقای خراسانچی، و مادربزرگش تلفنی تماس بگیرد و خداحافظی کند. قدر والدین را باید فرزندان امروز ایران، به نحوی مطابق سنت اسلامی، بشناسند که متأسفانه فرهنگ رایج غربمآبی این سنتها را تحت تأثیر قرار داده است.
در حدیثی از پیامبر(ص) است که فردی سؤال کرد: چه کار نیکی انجام دهم؟ فرمود: نیکی به مادر. فرد سؤال کرد: بعد از آن چه کار؟ فرمود: نیکی به مادر. مجدداً سؤال را تکرار کرد، پیامبر فرمود: نیکی به مادر. در مرحله چهارم سؤال کرد، فرمود: نیکی به پدر.
در روایت دیگری آمده است که فردی مادر خود را به دلیل کهولت، بر دوش گرفته و به طواف برد. در آن حال، پیامبر(ص) را ملاقات کرد و سؤال کرد: آیا حق مادر را ادا کردم؟ پیامبر فرمود: کارت نیکوست، ولی نه؛ همه کار تو در حد سختی آهی که مادرت در حمل تو کشید، نیست، تا چه رسد به زحمات دیگر.
و در روایت دیگری آمده است هر کسی با مهربانی و محبت به سیمای پدر و مادر خویش نظر کند، ثواب صد حج و صد عمره دارد. از این قسم روایات که استحکام خانواده را در مدینه اسلامی نشان میدهد، بسیار است.
این روش را با نگهداری سالمندان در خانه سالمندان مقایسه کنید. غمانگیزترین مکانها در عالم، این خانهها هستند. احساس دورافتادگی و بیتوجهی در چنین مکانهایی موج میزند. متأسفانه در کشور ما هم رایج شده است و عملاً مردم با دست خود، خود را از این همه سعادت معنوی محروم میکنند.
من اگر میتوانستم، جز در مواردی که وارث ندارند، تحت هیچ شرایطی بقیه را تعطیل میکردم و در عوض به خانواده آنها کمک مالی میکردم تا از والدین خود در منزل نگهداری کنند، حتی به قیمت داشتن پرستار. اما به این وسیله، سنتهای اسلامی در جامعه حفظ و به نسل بعد منتقل میشد. از نقد تمدن غرب تا الگوی بومی توسعه
فرهنگ غرب در برخی امور، مثل نظم و انضباط، رویکرد علمی و مسیر خوبی دارد، اما در برخی جهات، سقوط است.
روسو که خود از پایهگذاران لیبرالدموکراسی است، در آغاز این حرکت نگران میشود و در رد آثار خود میگوید: کاش این پیشرفتها را خداوند از ما بگیرد و معنویت را به ما برگرداند.
فردگرایی در فرهنگ غرب، انتقادات زیادی را برانگیخت. هایدگر، بعد از جنگ جهانی و وحشیگری در آن جنگ، این مسیر را به نقد کشید. بودریار میگوید: «دوران عشرت تمدن غرب به پایان رسیده و دوران عسرت آن فرا رسیده است.»
متأسفانه کشورهای در حال توسعه، وقتی برای ترقی خود برنامهریزی میکنند، تصور میکنند پیشرفت علم و اقتصاد، ملازم است با همان سیاق در روش فرهنگی و اجتماعی که غرب پیموده است. حال آنکه توسعه، در واقع بدون مشارکت مردم میسر نیست و مردم در فضای فرهنگی تنفس میکنند و حرکت مینمایند. لذا توسعهای قرین توفیق است که در بسترهای سنت جامعه جانمایی شود.
ابنسینا در شفا، وقتی درباره نظام قانونگذاری سخن میگوید، از مجلس نخبگان سخن به میان می آورد که اهل خطابه باشند و با سنت های جامعه آشنا باشند تا بتوانند قوانین را مطابق سنتهای جامعه تدوین کنند تا نفاذ پیدا کند، نه اینکه صرفاً سیاههای باشد و با خطیب بودن بتوانند جامعه را نسبت به این قوانین قانع کنند.
یعنی چهار رکن در قانونگذاری قائل است: اهل بصیرت در قانون باشند، آشنا به سنتهای جامعه باشند، تلاش کنند تا مردم را قانع کنند و چهارم اینکه مطابق نیاز جامعه، قانون تدوین گردد که در این زمینه نکات جالبی دارد. [۲/۲] روایت «طریق العلما»
حدود ساعت ۱۱ هواپیما در فرودگاه نجف به زمین نشست. از فراز شهر نجف، مستمراً به اطراف آن مینگریستم. کشاورزی فراوانی در اطراف این شهر در جریان است. یکی از نکات مهم در وضع عراق، این است که علیرغم تغییرات وسیع و پشت سر هم در سطح مدیریت سیاسی حکومت، کشاورزی مسیر توسعه خود را طی میکند و از این جهت ربطی به حکومت ندارد و کار همه در دست مردم است. البته وضع تجارت و صنعت متفاوت است و این بخشها به حکومت بیشتر ربط پیدا میکند.
البته در ایران نیز بخش کشاورزی عمدتاً در دست مردم است. از نکات دیگری که به صورت سطحی قابل کشف بود، قطعات بزرگ کشاورزی بود که اطراف بحر نجف دیده میشد و به نظر میرسید کاملاً مکانیزه است. آب رودخانه فرات پایین آمده، اما همچنان رودخانه بزرگی است که عامل اصلی سرسبزی اطراف نجف، همین رودخانه است.
از بالا، مسیر حرکت زوار از نجف به کربلا، مخصوصاً از طریق کنار شط، معروف به «طریق العلما»، دیده میشود. چند سال است که در وصف این مسیر میشنوم که در کنار شط فرات امتداد دارد و پر از باغات خرما و سایر محصولات است و کمتر مورد توجه زوار است.
اصلاً مسیر حرکت از نجف به کربلا، در گذشته که علما میرفتند، همین بوده است. به همین دلیل به مسیر علما شهرت یافته است. اما دوستان امنیتی عراق مصلحت نمیدانستند و منع میکردند. به آقا مرتضی گفتم: ببینید امسال امکان حرکت از این مسیر هست یا خیر.
