به گزارش جماران، به نقل از اکونومیست؛ جنگ ایران بزرگترین شوک عرضه در تاریخ صنعت نفت را رقم زد. با این حال، حتی در اوج درگیریها، قیمت نفت هرگز به سطح 150 دلار در هر بشکه که بسیاری از تحلیلگران در آغاز جنگ پیشبینی کرده بودند، نرسید. تحقق این امر به دلیل اقدامات چند دولت بود. بلافاصله پس از آنکه تنگه هرمز مسدود شد و روزانه 14 میلیون بشکه نفت خام را در خلیج فارس محبوس کرد، حاکمان نفتی ابوظبی و ریاض با هدایت 5 میلیون بشکه اضافی در روز از طریق خطوط لوله جایگزین که این آبراه استراتژیک را دور میزدند، همزمان، مقامات در واشنگتن و توکیو رکورد بیسابقهای از آزادسازی 2 میلیون بشکه نفت در روز از ذخایر اضطراری را اجرایی شد و دولتهای کشورهای کمدرآمدتر نیز با اجرای طرحهای سهمیهبندی دولتی، بخش قابلتوجهی از تقاضای داخلی را کاهش دادند.
چین عامل اصلی عدم افزایش شدید قیمت نفت
اما بدون تصمیماتی که در پایتخت دیگری به صورت استراتژیک و با برنامهریزی دقیق اتخاذ شد، امکان نداشت قیمت نفت کنترل شود، آن پایتخت پکن بود، در بازه زمانی فوریه تا ژوئن 2026، چین واردات نفت خام خود را به میزان 50 درصد یا معادل 5.5 میلیون بشکه در روز کاهش داد؛ اقدامی که به باور کارشناسان برجسته بازار نفت، بیش از 30 دلار از قیمت هر بشکه نفت برنت کاست، این میزان کاهش، بیش از نیمی از افت تقاضای جهانی در دوران همهگیری کووید-19 است، زمانی که تقاضای جهانی نفت 9 میلیون بشکه در روز کاهش یافت. نکته حائز اهمیت آن است که در تضاد با دوران همهگیری کویید که اقتصاد جهانی وارد رکود عمیقی شد ، تولید ناخالص داخلی چین در این دوره با ثبات و رشد قابلقبول به مسیر خود ادامه داد. به عبارت دیگر، کاهش واردات نفت خام چین نه ناشی از ضعف اقتصادی، بلکه نتیجه یک استراتژی عمدی و برنامهریزیشده بود.
چین به اوپک جدید تبدیل شده است
این توانایی منحصربهفرد در تنظیم دقیق تقاضای نفت، ظاهراً با حداقل هزینه اقتصادی، به بزرگترین واردکننده نفت جهان این امکان را میدهد که قیمتهای جهانی را همانگونه مدیریت و جابهجا کند که سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش مدتها از طریق کنترل نیمی از تولید جهانی این کار را انجام میدادند. با تضعیف تدریجی اوپک به دلیل خروج امارات متحده عربی و فشار فزاینده بر ظرفیت تولید اعضای باقیمانده عربی ، قدرت بازار چین به طور پیوسته در حال افزایش است. همانطور که یکی از مدیران ارشد شرکتهای تجارت نفت بینالمللی بیان میکند: «چین به اوپک جدید تبدیل شده است.»
اوپک نقش خود را از دست میدهد؟
به مدت چهار دهه، اوپک با اعمال سهمیههای تولید تلاش کرده تا قیمتها را در سطوح بالا حفظ کند. در مقابل، واردکنندگان نفت نمیتوانند با سهمیهبندی تقاضا قیمتها را پایین نگه دارند، زیرا ساختار بازار خریداران در مقایسه با فروشندگان بسیار پراکندهتر است و تقاضای داخلی انرژی هر کشور حاصل تصمیمات میلیونها عامل اقتصادی مستقل میباشد. چین با نظام اقتصادی دولتیاش یک استثنا محسوب میشود و برخلاف اوپک پلاس که تصمیمگیریهای آن نیازمند اجماع و توافق میان 21 کشور عضو است، برنامهریزان مرکزی پکن میتوانند به دستور مستقیم یک نفر، رئیسجمهور چین (شی جی پینگ) به صورت یکجانبه و سریع عمل کنند از همین جهت چین میتواند به مرور با اقدامات یکجانبه خود نقش اوپک را کمرنگ و کمرنگ تر کند و براساس منافع خود بازار نفت را کنترل کند.
