به گزارش جماران، با پایان مهلت ۶۰ روزه تعیینشده در تفاهمنامه ایران و آمریکا موسوم به «تفاهمنامه اسلامآباد»، دو طرف بدون دستیابی به توافق نهایی وارد مرحلهای حساس شدهاند؛ مرحلهای که در آن، هم امکان احیای مسیر دیپلماسی وجود دارد و هم خطر بازگشت به رویارویی افزایش یافته است.
پایان این مهلت لزوما به معنای پایان تفاهم یا توقف مذاکرات نیست. در متن تفاهمنامه، ۶۰ روز بهعنوان بازهای برای مذاکره و دستیابی به توافق نهایی تعیین شده و تمدید آن نیز با موافقت دو طرف امکانپذیر است.
با این حال، اختلافات اصلی همچنان حل نشده است؛ از سرنوشت برنامه هستهای ایران و نحوه رفع تحریمها گرفته تا داراییهای بلوکهشده، ترتیبات کشتیرانی در تنگه هرمز و برنامه بازسازی و توسعه اقتصادی ایران.
چرا مذاکرات به نتیجه نرسید؟
مذاکرات اولیه در سوئیس و دوحه با میانجیگری پاکستان و قطر، در ابتدا نشانههایی از پیشرفت داشت، اما تشدید درگیریهای نظامی در اوایل ژوئیه بار دیگر فضای دیپلماتیک را تحت تأثیر قرار داد.
همزمان، آمریکا برخی معافیتهای نفتی ایران را لغو و فشارهای اقتصادی را تشدید کرد؛ اقدامی که تهران آن را نقض تعهدات واشنگتن دانست. ایران نیز اعلام کرد تا زمانی که آمریکا به تعهدات خود بازنگردد، بحث درباره تمدید مهلت یا آغاز مذاکرات جدید نمیتواند جدی باشد.
در پرونده هستهای نیز تفاهمنامه بر تأکید ایران بر عدم تلاش برای ساخت سلاح هستهای و مذاکره درباره سرنوشت ذخایر مواد غنیشده با نظارت آژانس تأکید داشت، نه برچیدن فوری برنامه هستهای یا توقف کامل غنیسازی.
در تنگه هرمز نیز قرار بود ایران برای عبور امن کشتیهای تجاری تلاش کند و آمریکا به رفع محدودیتهای دریایی و فراهم کردن زمینه صادرات نفت ایران و دسترسی به داراییهای بلوکهشده کمک کند. با این حال، این ترتیبات نیز به توافق پایدار منجر نشد.
دیپلماسی هنوز زنده است
با وجود تشدید اختلافات، کانالهای ارتباطی میان تهران و واشنگتن کاملا قطع نشده …
