افزایش طول عمر فقط به تعداد سالهایی که زندگی میکنیم مربوط نیست. پژوهشگران حوزه سالمندی بیشتر بر مفهومی به نام «طول دوره سلامت» تأکید دارند؛ یعنی سالهایی از زندگی که فرد بدون بیماریهای ناتوانکننده و با توانایی جسمی و ذهنی مناسب سپری میکند.
ژنتیک در روند پیری نقش دارد، اما همهچیز را تعیین نمیکند. نوع تغذیه، میزان فعالیت بدنی، کیفیت خواب، وزن، مصرف دخانیات و وضعیت سلامت قلب و عروق نیز میتوانند بر سرعت پیرشدن بدن اثر بگذارند.
مطالعات حوزه ژروساینس یا زیستشناسی پیری نشان میدهد آنچه بهطور منظم میخوریم، بیش از یک غذای خاص یا مکمل گرانقیمت اهمیت دارد. رژیمهایی که بر سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل، مغزها، ماهی و چربیهای غیراشباع تأکید دارند، با سلامت بهتر در دوران سالمندی ارتباط دارند. مؤسسه ملی سالمندی آمریکا نیز مصرف میوه و سبزی، غلات کامل، چربیهای سالم و منابع مناسب پروتئین را بخشی از الگوی تغذیه سالم در سنین مختلف میداند. علت طول عمر چیست؛ ژنتیک یا سبک زندگی؟
هیچ عامل واحدی را نمیتوان بهعنوان علت قطعی طول عمر معرفی کرد. برخی افراد به دلیل ویژگیهای ژنتیکی، احتمال بیشتری برای رسیدن به سنین بالا دارند؛ اما ژنها تنها بخشی از ماجرا هستند.
فشار خون کنترلشده، قند و چربی خون مناسب، وزن متعادل، حفظ توده عضلانی، تحرک کافی و نداشتن عادتهایی مانند سیگار کشیدن، در کاهش خطر بیماریهای مزمن نقش مهمی دارند.
در سطح سلولی نیز مسیرهایی مانند AMPK، سرتوئینها و mTOR در تنظیم انرژی، رشد و ترمیم سلول نقش دارند. فرایندی به نام «اتوفاژی» نیز به سلول کمک میکند بخشی از اجزای فرسوده خود را بازیافت کند. بااینحال، نباید چنین فرایندهایی را به یک خوراکی یا مکمل مشخص نسبت داد؛ بخش زیادی از تحقیقات این حوزه همچنان در مرحله آزمایشگاهی یا مطالعات اولیه انسانی قرار دارد.
تلومرها نیز ساختارهایی در انتهای کروموزومها هستند که از ماده ژنتیکی محافظت میکنند و با تقسیم سلولی کوتاهتر میشوند؛ اما اندازهگیری طول تلومر بهتنهایی نمیتواند زمان مرگ یا طول عمر یک فرد را پیشبینی کند. نشانههای عمر طولانی را چگونه بشناسیم؟
هیچ آزمایش سادهای وجود ندارد که مشخص کند یک فرد دقیقاً چند سال عمر خواهد کرد. بااینحال، بعضی شاخصها میتوانند …
