از حق انتخاب تا نوآوری؛ هزینه‌های پنهان انحصار در اقتصاد دیجیتال | انصاف نیوز

به قلم دکتر دادجوی توکلی، سخنگوی شورای رقابت و مشاور رئیس شورا و مرکز ملی رقابت در حوزه رسانه، روابط عمومی و بین‌الملل:

اقتصاد دیجیتال با سرعت زیادی در حال گسترش است. بازارهایی مانند خدمات پرداخت، پلتفرم‌های دیجیتال و خرید اعتباری، هر روز پیچیده‌ترمی‌شوند و بازیگران بیشتری را درگیر می‌کنند. در چنین فضایی، حفظ رقابت دیگر فقط یک موضوع حقوقی یا تنظیم‌گری نیست؛ مسئله اصلی، حفظ بازاری است که در آن عرضه و تقاضا بتوانند مسیر طبیعی خود را طی کنند و کاربران و کسب‌وکارها همچنان از امکان انتخاب و مقایسه برخوردار باشند.

رقابت، یکی از پایه‌های کارآمدی بازار است. زمانی که چند بازیگر برای جذب مشتری و حفظ سهم بازار با یکدیگر رقابت می‌کنند، طبیعتا کیفیت خدمات، بهره‌وری و توان پاسخ‌گویی به نیازهای بازار هم تقویت می‌شود. در مقابل، تمرکز و انحصار می‌تواند این فشار رقابتی را تضعیف کند و در نتیجه،بهره‌وری و کارآمدی بازار را کاهش دهد. از همین منظر است که وجود نهادهایی برای حفظ رقابت و مقابله با رویه‌های مخل آن اهمیت پیدا می‌کند.

اقتصاد دیجیتال؛ بازاری که باید دقیق‌تر رصد شود

بازارهای دیجیتال ویژگی‌های متفاوتی دارند. یک بنگاه ممکن است همزمان در چند بازار مرتبط فعالیت کند و رفتار آن در یک بخش بر بخش‌های دیگر اثر بگذارد. به همین دلیل، تشخیص وضعیت رقابتی صرفا با نگاه کردن به تعداد کاربران یا سهم بازار یک شرکت ممکن نیست.

برای ارزیابی وضعیت رقابتی، ابتدا باید محدوده و مختصات بازار مشخص شود. این موضوع در اقتصاد دیجیتال اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا ساختار بازارها سریع تغییر می‌کند و ارتباط میان بخش‌های مختلف نیز پیچیده‌ترمی‌شود. در نتیجه، بررسی این بازارها به داده‌های قابل اتکا، ابزارهای دقیقو روش‌های روزآمد نیاز دارد.

سرعت تحولات دیجیتال نیز ضرورت رصد مستمر بازار و رفتار بنگاه‌ها را افزایش داده است. رشد سریع این بازارها به این معنا نیست که تشخیصوضعیت رقابتی دشوارتر شده، بلکه اهمیت دقت و به‌روز بودن نظارت را بیشترکرده است.

در بازارهای نوپا، زمان‌بندی نظارت اهمیت دارد

بازار خرید اعتباری یا BNPL یکی از بازارهای نوظهور اقتصاد دیجیتالاست. در این حوزه، رویکرد نظارتی می‌تواند هم پیشینی و هم پسینی باشد. در مورد BNPL، رویکرد شورای رقابت به عنوان تنها نهاد …