دکتر عرفان میرزا زاده، پژوهشگر حقوق بین الملل در یادداشتی با عنوان «چین امروز؛ از شریک تجاری تا رقیب ژئوپلیتیک» که در اختیار انصاف نیوز قرار داده، نوشت:
در پادکست مشترک رادیو داووس و Asian Insider، موضوعی مهم مورد بررسی قرار گرفته است: چگونه باید چین امروز را شناخت؛ کشوری که همزمان شریک اقتصادی، رقیب فناوری و بازیگری اثرگذار در معادلات ژئوپلیتیکی جهان است؟
چین دیگر صرفاً «کارخانه جهان» نیست. این کشور در سالهای اخیر تلاش کرده است از جایگاه تولیدکننده کالاهای ارزانقیمت به سمت قدرت فناوری، نوآوری و زنجیرههای تأمین راهبردی حرکت کند. از هوش مصنوعی و خودروهای برقی گرفته تا نیمهرساناها، انرژیهای نو و زیرساختهای دیجیتال، رقابت چین با اقتصادهای بزرگ جهان ابعاد تازهای پیدا کرده است.
یکی از نکات مهم این گفتوگو، ضرورت کنار گذاشتن نگاههای سادهانگارانه درباره چین است. رابطه کشورها و شرکتها با چین را نمیتوان صرفاً در قالب «همکاری» یا «رقابت» تعریف کرد. یک شرکت ممکن است همزمان برای بازار چین به این کشور وابسته باشد و در حوزه فناوری با شرکتهای چینی رقابت کند. این وضعیت در تجارت جهانی نیز قابل مشاهده است. شرکتهای بینالمللی در حالی تلاش میکنند وابستگی خود به یک کشور یا یک زنجیره تأمین را کاهش دهند که کنار گذاشتن کامل چین عملاً برای بسیاری از صنایع امکانپذیر یا اقتصادی نیست.
از سوی دیگر، فناوری به یکی از مهمترین عرصههای رقابت تبدیل شده است. رقابت چین و آمریکا در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، تراشهها و زیرساختهای فناوری صرفاً یک رقابت تجاری نیست؛ بلکه با امنیت ملی، قدرت اقتصادی و نفوذ ژئوپلیتیکی پیوند خورده است.
برای اروپا و سایر اقتصادهای بزرگ نیز مسئله اصلی یافتن تعادل میان کاهش ریسک وابستگی و حفظ روابط اقتصادی با چین است؛ رویکردی که در ادبیات سیاستگذاری امروز بیشتر با مفهوم «کاهش ریسک» شناخته میشود تا قطع کامل روابط.
بنابراین، شاید مهمترین نکته این گفتوگو این باشد که برای شناخت چین امروز باید آن را در سه سطح همزمان دید:
چین بهعنوان قدرت اقتصادی، قدرت فناوری و قدرت ژئوپلیتیکی. آینده تجارت جهانی نیز تا حد زیادی به نحوه مدیریت همین رابطه پیچیده میان همکاری، رقابت و وابستگی متقابل بستگی …
