رژه نیروهای جدید آتش نشانی در برابر شهردار شیراز و فرمانده ارشد ارتش در استان فارس، این پرسش را مطرح کرده که آیا چنین مراسمی در سازمانهای آتشنشانی ایران و جهان نیز رایج است یا آنچه در شیراز رخ داده، رویدادی متفاوت محسوب میشود؟ آیا آنگونه که رسانهها و صفحات مجازی میگویند این، ایده قدرت نمایانه آقای شهردار، بوده است؟ به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، در روزهای اخیر، تصاویری از مراسم صف آرایی و پایان دوره آموزشی ۳۲۸ آتشنشان جدیدالورود در شیراز با عنوان "رژه رفتن نیروهای آتشنشانی در برابر شهردار" بازتاب گستردهای در فضای مجازی و رسانه ای داشته است. این رویداد که با حضور شهردار شیراز، فرمانده ارشد نظامی ارتش در استان و جمعی از مسئولان محلی برگزار شد، پرسشهایی را درباره استاندارد بودن یا خاص بودن این برنامه برای شیراز برانگیخته است. بررسی تجربه کشورهای مختلف، و جزئیات مراسم شیراز نشان میدهد پاسخ این پرسش نه کاملاً مثبت است و نه کاملاً منفی؛ زیرا اصل آموزشهای سختگیرانه و انضباط شبهنظامی در آتشنشانی سابقهای طولانی دارد، اما شکل برگزاری این مراسم و پیامهایی که همراه آن منتقل شد، ویژگیهایی دارد که آن را از یک آیین معمول آموزشی متمایز میکند. حرف و حدیث هایی نیز درباره این که شهردار شیراز برای قدرت نمایی و پرستیژ کار خود چنین برنامه ای را تدارک دیده است، مطرح شده است. آموزش آتشنشانان برخلاف تصور عمومی، مأموریت آتشنشانی تنها خاموش کردن آتش نیست. نیروهای آتشنشانی امروز در عملیات نجات، حوادث صنعتی، زلزله، سیل، تصادفات، نشت مواد خطرناک و دهها مأموریت پرریسک دیگر حضور دارند؛ شرایطی که تصمیمگیری در چند ثانیه میتواند مرز میان مرگ و زندگی باشد. به همین دلیل، برخی از مراکز آموزش آتشنشانی در جهان از ساختارهای موسوم به شبهنظامی استفاده میکنند؛ ساختاری که هدف آن نظامی کردن سازمان نیست، بلکه ایجاد انضباط، هماهنگی تیمی، فرمانپذیری، آمادگی جسمانی و کنترل روانی در شرایط بحران است. در کشورهای مختلف از جمله آمریکا، فرانسه، کانادا و ژاپن، آموزشهای بدنی سنگین، صفآرایی، اجرای دستورات گروهی، تمرینهای طاقتفرسا و آزمونهای استرس، بخشی از فرآیند تربیت نیروهای عملیاتی محسوب میشود. از سوی دیگر، استانداردهای حرفهای بینالمللی نیز حداقل مهارتهای مورد انتظار از آتشنشانان را مشخص کردهاند و بر آموزش مستمر، آمادگی جسمانی و توان عملیاتی تأکید دارند. اظهارات سخنگوی اتش نشانی اما آنچه که در شیراز رخ داده است ظاهرا مبتنی بر استانداردهای آموزشی رسمی در ایران نبوده است و شهردار ایده خودش را در این باره به کار بسته است. مخصوصا اینکه جلال ملکی، سخنگوی آتشنشانی در پیگیری خبرنگار ما درباره این رویداد و حرکات و رژه نظامی آتشنشانها، از نبود دوره نظامی خاص برای این قشر سخن گفت. جلال ملکی گفت: ما دوره آموزش نظامی برای آتشنشانها نداریم. این برنامه، احتمالا برآورد مورد نیاز همکاران در شیراز بوده است. بر اساس اعلام مسئولان و خبرهای قبلی در سابقه، بخشی از آموزشهای نیروهای جدید آتش نشانی شیراز در مراکز نظامی و با همکاری ارتش انجام شده است؛ این همکاری از نگاه موافقان، استفاده از ظرفیت نیروهای مسلح برای ارتقای آمادگی نیروهای امدادی است. در مقابل، برخی منتقدان معتقدند چنین سطحی از حضور نظامیان در مراسم سازمانی شهرداری، سابقه خاصی ندارد و عجیب است. بهره برداری آقای شهردار هچنین یکی از دلایل اصلی خبرساز شدن این مراسم، سخنان شهردار شیراز بود. شهردار در این مراسم علاوه بر تبریک به نیروهای جدید، از عملکرد شهرداری در دوره خودش بسیار تمجید کرد و این مجموعه را سازمانی موفق و کارآمد توصیف کرد. همین موضوع باعث شد مراسم از یک آیین صرفاً حرفهای فاصله بگیرد و به بستری متفاوت برای ارائه روایت مدیریت شهری از عملکرد خود تبدیل شود. در نهایت هرچند نمی شود صرفا اینگونه برداشت کرد که آتش نشانان در برابر شهردار یا به دستور او رژه رفته یا محبور به آن شدهاند، اما می شود گفت که بهرهبرداری آقای شهردار هم از این مراسم کم نبوده است.
