آغاز مطالبه برکناری معاون رئیس‌جمهور/ تحلیلی بر مغلطه نابجای جعفرخان

جعفر قائم‌پناه گفته است اگر من بودم و می‌دانستم قرار است رهبرم را شهید کنند، غنی‌سازی را متوقف می‌کردم.

 به گزارش تابناک، جعفر قائم‌پناه این را گفته و حالا نوبت به واکاویِ لایه‌های پنهان این سخن رسیده است. اما تأکید می‌شود مقصود از این سطور، داوری درباره‌ی ماهیت غنی‌سازی یا تصمیم به توقف یا عدم توقف و این حرفها نیست؛ آن بحثی کاملاً جداست. آنچه اینجا محل تأمل است، نه محتوای سیاسی یا دیپلماتیک، که شیوه‌ بیان و هندسه‌ی استدلالیِ جناب قائم‌پناه است؛ استدلالی که ظاهراً می‌خواهد با شعور و درک مخاطب گلاویز شود و او را با خود هم‌نوا کند.

 آقای قائم‌پناه، به گواه ظاهر کلام، حرفتان بارِ سنگین ارادتی خالصانه به رهبری و دلی پرخون از غیرت را بر دوش می‌کشد. اما پرسش اینجاست: آیا این روایتِ ساده‌انگارانه، تمامِ ابعادِ پیچیده‌ این ماجراست؟ یا شاید شما خود به لایه‌های عمیق‌ترِ این قضیه واقف‌اید، اما برای بهره‌برداریِ موقعیتی و مصادره‌ی معنایِ مطلوب، آن را چنان موجز و ساده‌سازی‌شده بر زبان می‌رانید که هر شنونده‌ای، فارغ از هر سوگیری، آن را بپذیرد؟

این بیانیه، بسیار ساده‌تر و آسیب‌پذیرتر از آن است که گمان می‌برید، در دلِ مخاطب نفوذ کند. برعکس، ناخودآگاه پشتِ حرفتان را خالی می‌کند و آنچه را پنهان می‌خواستید، آشکارا لو می‌دهد.

اگر از منظرِ رقیبِ فکریِ شما یا حتی مخاطبی ممتنع و بی‌طرف به موضوع بنگریم، کلام شما بیش از آنکه استدلالی قانع‌کننده باشد، شبیه به مغلطه‌ای نیمه‌ماهرانه و سفسطه‌ای فریبنده می‌نماید. چرا که طرفِ مقابلِ شما می‌تواند دقیقاً با همان داده‌ها، روایتی کاملاً متضاد بسازد و بگوید: «اگر رهبری، با آگاهی کامل از بحث شهادت، تا آخرین لحظه بر تداوم غنی‌سازی پای فشرد، معنایش این است که او به مصلحتی والاتر و ضرورتی حیاتی باور داشت که حتی از جانِ خویش برایش گران‌بهاتر بود. پس حالا که دشمن را تا شهادتِ رهبر پیش رفته می‌بینیم، مگر می‌توان از مسیری بازگشت که ایشان با خونِ دلِ خویش هموار کرد؟» این دو برداشتِ کاملاً متضاد از یک واقعیت، نشان می‌دهد که سخن شما نه از استحکامی منطقی، که از انعطافی خطرناک برای مصادره برخوردار است. …