به گزارش خبرنگار تابناک از استان چهارمحال و بختیاری، نگین زاگرس و مروارید آبهای خروشان، این روزها بیش از آنکه با چشمهساران زلالش در خاطرهها بدرخشد، با آمار تلخ غرقشدگی در اذهان نقش بسته است. استانی که نه ساحل دارد و نه موج دریا، اما رودخانههای موذیاش در گرمای تابستان، مهمانان را به سفری بیبازگشت دعوت میکنند.
خبرنگار تابناک در استان چهارمحال و بختیاری، با ورود به این بحران خاموش، پرده از واقعیتهایی پرده برمیدارد که مسئولان را به چالش کشیده و گردشگران را غافلگیر کرده است.
معمای آب شفاف؛ چرا رودخانه فریبدهندهتر از دریاست؟
برخلاف تصور عمومی، عمق کم و شفافیت آب در رودخانههای استان چهارمحال و بختیاری، بزرگترین توهم ایمنی را ایجاد میکن و بسیاری از اتفاقات تلخی که برای گردشگران رخ میدهد، به همین دلیل است.
دکتر «سعید محمدی» هیدرولوژیست و عضو هیات علمی دانشگاه شهرکرد، در گفتوگو با خبرنگار تابناک در استان چهارمحال و بختیاری در این رابطه اظهار کرد: رودخانههای استان، از سنگهای لغزنده و حفرههای پنهان تشکیل شده که با کوچکترین لغزش، شناگر را درون گردابهای مرگبار میکشد.
وی افزود: دمای زیر ۱۰ درجه نیز در عرض ۳ دقیقه باعث گرفتگی عضلات میشود؛ عاملی که ۴۰ درصد تلفات را رقم زده است.
آماری که سکوت را میشکند
بر اساس اسناد محرمانه پزشکی قانونی که برای اولین بار توسط تابناک منتشر میشود، از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا ۶ مرداد، دستکم ۱۴ نفر (نه ۱۲ نفر) در آبهای این استان غرق شدهاند که ۱۰ نفر آنان گردشگرانی از استانهای همجوار بودند.
نقاط کور بحران، مناطقی چون «پل زمانخان»، «تنگ گلاب» و «آبشار کوهرنگ» است؛ جایی که نه تنها ناجی غریق مستقر نیست، بلکه حتی سیستم هشدار صوتی نیز وجود ندارد.
از بیتوجهی تا مقاومت فرهنگی
خبرنگار تابناک در یک عملیات میدانی ۷۲ ساعته در حاشیه رودخانه زایندهرود، صحنههای تأملبرانگیزی را ثبت کرد: خانوادههایی که با وجود تابلوهای «شنا ممنوع»، بساط ناهار را در حریم ۲ متری آب پهن کرده بودند.
یک نجاتگر داوطلب با چشمانی خسته در خصوص بیتوجهی گردشگران به تابلوهای هشدار دهنده، تاکید کرد: متأسفانه وقتی تذکر میدهیم، برخی پاسخ میدهند که «ما قهرمان شنای استان هستیم!»، غافل از اینکه ۸۰ درصد غرقشدگان سال گذشته، شناگران حرفهای بودند که قدرت خروش رودخانه را نادیده گرفتند.
راهکارهای زمینمانده در پشت بودجههای خاکخورده
مدیرکل مدیریت بحران استان در گفتوگو با خبرنگار تابناک، در مورد حل این مشکل، از سه طرح کلیدی رونمایی کرد که همچنان روی کاغذ مانده است:
- طرح «نجاتگران سیار»: استقرار تیمهای واکنش سریع در ۷ نقطه بحرانی (نه ۵ نقطه) تا پایان شهریورماه
- سامانه «هشدار موقعیتمحور»: ارسال پیامک هشداردهنده به تمامی گردشگرانی که وارد حریم ۵۰۰ متری رودخانهها میشوند.
- طرح «طنابهای نجات»: نصب ۲۰۰ ایستگاه امدادی شامل طناب و شناور در طول مسیرهای پرخطر.
با این حال، فرماندار اردل در گفتگو با تابناک فاش میکند که تنها ۱۸ درصد بودجه مورد نیاز برای این طرحها تخصیص یافته و خواستار ورود بخش خصوصی و سازمان گردشگری به موضوع ایمنیسازی شده است.
افزایش ۳۵ درصدی غرقشدگی در استانی بدون دریا/ از کمبود ناجی تا گردشگرانی که هشدارها را مسخره میکنند
لایههای پنهان بحران؛ نگاهی فراتر از آمار
یک کارشناسان جامعهشناسی به تابناک اعلام کرد که ریشه این فاجعه، فراتر از کمبود تجهیزات است؛ «فقدان فرهنگ مواجهه با طبیعت وحشی» در میان شهرنشینان و تبلیغات افسانهوار از جاذبههای آبی بدون هشدارهای لازم، بزرگترین چالش است. از سوی دیگر، مسئولان گردشگری استان نیز با صراحت به تابناک اعتراف میکنند که برای جذب توریست، از خطرات طبیعی رودخانهها غافل شدهاند.
چهارمحال و بختیاری با داشتن بیش از ۸۰۰ رودخانه دائمی و فصلی، نیازمند یک «پیمان نامه ایمنی گردشگری» است؛ پیمانی که در آن، دستگاه قضا، هلالاحمر، میراث فرهنگی و آموزشوپرورش (برای آگاهیبخشی به دانشآموزان) همپیمان شوند.
برای حل یا کاهش این چالش، مسئولان استان میبایست دیگر به نصب تابلوهای شنا ممنوع اکتفا نکنند و با استفاده از ظرفیت شبکههای اجتماعی محلی و همیاران طبیعت، فرهنگ خطرپذیری را به چالش بکشند.
و اما توصیه نهایی به مسافران: اگر به این بهشت آبی سفر کردید، لذت تماشا را جایگزین شنا کنید و به خاطر بسپارید که «هر رودخانه، یک تراژدی بالقوه است»؛ حتی اگر آبش زلال و آرام به نظر برسد.
