گزارش،اختصاصی آفتاب نیوز؛ شهر خوی که همواره به عنوان یکی از کانونهای فرهنگی و مذهبی آذربایجانغربی شناخته میشود، گنجینههای معماری بسیاری را در دل خود جای داده است. در این میان، مسجد «داش آغلیان» به عنوان یکی از نمونههای شاخص معماری بومی عصر قاجار، حکایتی متفاوت از ایمان و هنر دارد. این بنای تاریخی که در خیابان انقلاب واقع شده، با زیربنایی در حدود ۴۰۰ متر مربع، بیش از هر چیز به خاطر معماری خاص و حذف ستونهای میانی، مورد توجه کارشناسان میراث فرهنگی قرار گرفته است.
شاهکار معماری بدون ستون
آنچه بیش از همه در ساختار این مسجد توجه را جلب میکند، نبوغ معماران قاجاری در طراحی فضای داخلی است. مسجد داش آغلیان با ابعاد ۱۸ در ۱۸ متر، بدون استفاده از حتی یک ستون بنا شده است؛ ویژگی فنی قابلتوجهی که با بهرهگیری از سقف چوبی و ترکیب هنرمندانه سنگ و آجر به دست آمده است. بام شیروانی مسجد در کنار نمای سنگی آن، تصویری از معماری اصیل منطقه را به نمایش میگذارد که علیرغم گذشت زمان، همچنان استوار مانده است. این بنا در تاریخ دوم شهریور ۱۳۷۸ با شماره ۲۳۹۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و تحت حفاظت قرار دارد.
راز سنگِ گریان در ضریح
نامگذاری این مسجد ریشه در روایتی مذهبی و باوری دیرینه دارد که در کتب تاریخی محلی نیز بازتاب یافته است. بر اساس نقلقولهای کهن، محل فعلی مسجد، منزلگاه سیدی پارسا بوده که در شب عاشورا، رویایی صادقه میبیند. او در خواب، بانوانی سیاهپوش را میبیند که در حیاط خانه، گرد سنگی حلقه زده و در حال سوگواریاند. بیداری او با مشاهده قطرات اشک بر روی همان سنگ همراه میشود که این رویداد، آغازی بر تقدس این مکان بوده است.
امروز، آن سنگِ مقدس در داخل ضریحی کوچک در میان مسجد نگهداری میشود و با پارچهای سبز پوشانده شده است. برای مردمان محلی، داش آغلیان تنها یک ساختمان نیست؛ بلکه نمادی از پیوند تاریخ و باور است که در ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، رنگوبویی دیگر به خود میگیرد. بیتی که بر سردر این مسجد نقش بسته، گویای همین ارادت است:
*«طرفه رواقی است به فضل کریم / سایه افکن بر سر عرش عظیم / گریه سنگش به حسین شهید / آیت قرب است به عدل حکیم»*
مسجد داش آغلیان اکنون با وجود فعالیت مستمر، به یکی از مقاصد اصلی گردشگری مذهبی در خوی تبدیل شده و بازدیدکنندگان علاوه بر تماشای معماری خاص آن، در جستجوی لمس معنویتِ جاری در میان دیوارهای سنگی این بنای قاجاری هستند.
خبرنگار ناصر غلامی هوجقان
