این خودروها برای کنترل بسیاری از عملکردهایی که زمانی کاملا مکانیکی بودند یا توسط فناوری سادهتری مدیریت میشدند، به رایانهها و نرمافزارهای پیشرفته متکی هستند. آنها همچنین میتوانند بهروزرسانیهای نرمافزاری از راه دور دریافت کنند و معمولا به اینترنت یا شبکههای ارتباطی متصل هستند که به خودروسازان اجازه میدهد از راه دور برخی از مشکلات را تشخیص دهند، برخی از اصلاحات را انجام دهند و ویژگیهای جدیدی اضافه کنند.
طبق گزارش گلوبال موبیلیتی، خودروهای مبتنی بر نرمافزار، بهویژه در میان برندهایی نظیر تسلا و ریویان، روزبهروز رایجتر میشوند. واسیم بنسعید، معاون بخش توسعه نرمافزار ریویان گفت: یک خودروی نرمافزارمحور در واقع خودرویی است که دیگر در طول زمان کهنه نمیشود. این خودرویی است که با گذشت زمان از طریق بهروزرسانیهای از راه دور، پیوسته بهبود مییابد.
ظهور این خودروهای مملو از فناوری، پیامدهایی برای کل صنعت خودروسازی به همراه دارد. قیمت یک خودرو در آمریکا بهطور میانگین نزدیک به ۵۰ هزار دلار است - که سرمایهگذاری بسیار بزرگتری نسبت به خرید یک گوشی هوشمند محسوب میشود - اما با گذشت زمان، ممکن است برخی از قابلیتهای آن به دلیل قدیمی شدن سختافزار یا توقف پشتیبانی از محصول، دیگر در دسترس نباشند. فناوریهایی که دائما در حال تغییرند و اغلب ماهیتی انحصاری دارند، پرسشهایی را درباره امکان تعمیر و نگهداری بلندمدت این خودروها ایجاد میکنند.
سام فیورانی، معاون شرکت تحقیقاتی «اتو فورکست سولوشنز» (AutoForecastSolutions) گفت: صادقانه بگویم، ما نمیدانیم عمر مفید این خودروها چقدر خواهد بود. همین حالا هم شاهد مشکلاتی هستیم که در آنها سختافزار قادر به سازگاری با نرمافزارهای جدید نیست.
فناوری قدیمی
این نخستین باری نیست که مالکان وسایل نقلیه با از دست رفتن فناوری مواجه میشوند.
شرکت «ای تی اند تی» (AT&T) نخستین شرکت مخابراتی بود که شبکه نسل سوم (۳G) خود را در سال ۲۰۲۲ تعطیل کرد؛ اقدامی که باعث شد میلیونها خودرو از برندهای مختلف، دسترسی خود را به امکاناتی نظیر خدمات واکنش اضطراری و برخی قابلیتهای مسیریابی و سرگرمی-اطلاعرسانی از دست بدهند. این خودروها همچنان قابل استفاده بودند، اما فاقد آن دسته از امکانات و مزایایی شدند که هنگام خرید خودرو توسط مالکان، در آنها گنجانده شده بود.
در همین حال، تسلا در سال ۲۰۱۶ اعلام کرد که تمام خودروهای در حال تولید، از سختافزار لازم برای قابلیت رانندگی کاملا خودران (FSD) برخوردارند و ایلان ماسک، مدیرعامل این شرکت، در سال ۲۰۱۹ مجددا تاکید کرد که سیستم Hardware ۳ (که در آن زمان جدید محسوب میشد) از این قابلیت پشتیبانی خواهد کرد. اما در آوریل سال جاری، ماسک اظهار کرد: خودروهای مجهز به Hardware ۳ برای دستیابی به قابلیت رانندگی کاملا خودران «بدون نظارت»، به ارتقا رایانه و دوربینها نیاز خواهند داشت. تسلا اعلام کرد مشتریان واجد شرایط میتوانند یا از ارتقا سختافزاری بهرهمند شوند و یا از طرح تعویض خودرو با تخفیف استفاده کنند.
نگرانیهای بلندمدت
سام ابوالسمید، معاون تحقیقات بازار در شرکت «تلمتری» (Telemetry)، پیشبینی میکند که بهروزرسانی قابلیتها برای چند سال، امری رایج خواهد بود و سپس با پیشی گرفتن نیازهای نرمافزاری از توان سختافزار، این روند متوقف خواهد شد، اما خودروسازان احتمالا همچنان سطحی از پشتیبانی پایه را، بهویژه در قالب وصلههای ایمنی و امنیتی و رفع اشکالات نرمافزاری، ارائه خواهند داد.
او گفت: از دیدگاه مسئولیت حقوقی محصول و همچنین ایمنی، آنها انگیزه دارند تا حد امکان این مشکلات را برطرف کنند. اما نگهداری نرمافزار هزینه دارد، در حالی که سختافزار میتواند خراب شود و به تعویض نیاز داشته باشد.
قطع خدمات شبکه نسل سوم در آن خودروها در سال ۲۰۲۲، این پرسش را مطرح کرد که آیا ارزش فروش مجدد آنها در نتیجه این اتفاق کاهش خواهد یافت یا خیر.
خودروهای قدیمیتر چالشهای خاص خود از جمله کمیاب بودن قطعات و دشواری در یافتن دفترچههای راهنمای تعمیر و نگهداری را دارند. اما خودرویی که با یک پلتفرم نرمافزاری اختصاصی کار میکند، چالشهای متفاوتی ایجاد میکند و سرویسدهی به آن میتواند به مهارتها، ابزارهای تخصصی و دسترسی به دادههای خودرو نیاز داشته باشد.
بر اساس گزارش شبکه سیانبیسی، قوانین موسوم به حق تعمیر که به مصرفکنندگان امکان دسترسی بیشتری برای تعمیر گوشیها، خودروها و سایر تجهیزات فناورانه میدهد، در سراسر آمریکا در حال گسترش است.
