وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است: پژوهشگران دانشگاه سِمِلوایز در مجارستان با بررسی صدها مطالعه آزمایشگاهی، حیوانی، جمعیتی و بالینی، به جمعبندی رسیدهاند که ترکیبات گیاهی به نام پلیفنول میتوانند از طریق فعالیت آنتیاکسیدانی و ضد التهابی خود، به حفظ عملکرد سلولهای عصبی کمک و با برخی از فرآیندهای آسیبزای مرتبط با پیری مغز مقابله کنند. این تحلیل در مجله نوترییِنتز/ Nutrients منتشر شده است.
یک فنجان چای، یک مشت توت یا کمی روغن زیتون فرابکر، همگی حاوی ترکیبات گیاهی هستند که میتوانند بر فرآیندهای مرتبط با پیری مغز تأثیر بگذارند. این ترکیبات که به پلیفنول معروف هستند، در مسیرهای زیستی مرتبط با آلزایمر و سایر بیماریهای ناشی از تخریب سلولهای عصبی نقش دارند.
رژیمهای غذایی غنی از پلیفنول
این بررسی توجه ویژهای به رژیم غذایی مدیترانهای داشت که بر سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون تأکید دارد. همچنین رژیم مایند/MIND را بررسی کرد که گونهای از رژیم مدیترانهای است و بهطور خاص برای حمایت از سلامت مغز طراحی شده است. این رژیم بر سبزیجات با برگ سبز و توتها تأکید دارد و مصرف گوشت قرمز، کره، پنیر، شیرینیها، غذاهای سرخشده و فستفود را کاهش میدهد.
ترکیباتی که بیشتر بررسی شدهاند عبارتاند از:
اپیگالوکاتشین گالات/ EGCG (آنتیاکسیدان اصلی موجود در چای سبز)؛
رنگدانههای طبیعی که به توتها رنگ میدهند؛
فلاونولهای کاکائو؛
کورکومین، مادهای که به زردچوبه رنگ زرد متمایز میبخشد.
نقش باکتریهای روده در پاسخهای فردی
بدن بسیاری از پلیفنولها را مستقیماً جذب نمیکند. در عوض، باکتریهای روده، آنها را به ترکیبات دیگری تبدیل میکنند که میتوانند بر التهاب، مصرف انرژی سلولی و از طریق این مسیرها، بر عملکرد سیستم عصبی تأثیر بگذارند. از آنجا که ترکیب میکروبیوم روده (مجموعه باکتریهای مفید ساکن در دستگاه گوارش) در هر فرد متفاوت است، یک ماده غذایی مشابه ممکن است در افراد مختلف پاسخهای زیستی یکسانی ایجاد نکند.
دکتر نوئمی موزس (Noémi Mózes)، استادیار مؤسسه پزشکی پیشگیرانه و بهداشت عمومی دانشگاه سملوایز و نویسنده اول این مطالعه، میگوید: این موضوع ممکن است توضیح دهد که چرا یک رژیم غذایی یکسان در همه افراد تأثیر مشابهی ندارد. در آینده، تغذیه شخصیسازیشده میتواند به ما کمک کند تا بهتر بفهمیم چه کسانی بیشتر از یک رژیم غذایی غنی از پلیفنول بهره میبرند.
زوال عقل؛ ضرورتی فزاینده برای پیشگیری
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از ۵۵ میلیون نفر در سراسر جهان با زوال عقل (دمانس) زندگی میکنند و این تعداد در دهههای آینده رو به افزایش خواهد بود. از آنجا که زوال عقل یکی از مهمترین چالشهای سلامتی مرتبط با پیری است، پژوهشگران توجه بیشتری به عوامل سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، دارند که ممکن است به محافظت از سلامت مغز و کاهش خطر زوال شناختی کمک کنند.
با وجود نتایج امیدوارکننده در مطالعات انسانی، شواهد هنوز به اندازهای قوی نیست که بتوان یک ماده غذایی یا مغذی خاص را بهعنوان روشی مستقل برای پیشگیری از زوال عقل توصیه کرد.
نویسندگان تأکید میکنند که سالمندی سالم مغز بیشتر به عادات غذایی طولانیمدت وابسته است تا یک اَبَرغذای خاص. هیچ رژیم غذایی معجزهآسایی برای پیشگیری از آلزایمر اثبات نشده است. با این حال، شواهد فعلی نشان میدهد که مصرف منظم سبزیجات، میوهها، توتها، غذاهای پر فیبر، ماهی و مغزها، همراه با کاهش غذاهای فوقفرآوریشده، میتواند از سلامت مغز حمایت و به حفظ عملکرد شناختی در طول زمان کمک کند.
