عصرایران: بیش از ۲۰۰۰ سال پیش، زمانی که خبری از برق، مدارهای الکترونیکی و کامپیوترهای امروزی نبود، در جهان یونانی دستگاهی ساخته شد که حتی امروز نیز دانشمندان را شگفت زده می کند. این دستگاه که مکانیزم آنتیکیترا نام دارد، مجموعه ای پیچیده از چرخ دنده های برنزی بود که برای محاسبه و نمایش چرخه ها و پدیده های نجومی به کار می رفت.
پژوهشگران از آن به عنوان قدیمی ترین رایانه مکانیکی آنالوگ شناخته شده جهان یاد می کنند. البته منظور از رایانه در اینجا، دستگاهی مکانیکی برای انجام محاسبات است، نه کامپیوتر الکترونیکی به معنای امروزی.
بازسازی سه بعدی از مکانیزم آنتیکیترا؛ یک رایانه مکانیکی باستانی که حدود ۲۱۰۰ سال پیش برای محاسبه و نمایش چرخه های نجومی ساخته شده بود.
دستگاهی که از دل یک کشتی غرق شده بیرون آمد
داستان آنتیکیترا در سال 1900 آغاز شد؛ زمانی که غواصان در نزدیکی جزیره آنتیکیترا در یونان، بقایای یک کشتی غرق شده را در اعماق دریای اژه پیدا کردند.
در میان مجسمه ها، ظروف و اشیای مختلفی که از کشتی بیرون کشیده شد، قطعاتی از یک شیء برنزی عجیب نیز وجود داشت. در ابتدا کسی نمی دانست این قطعات چه کاربردی داشته اند، اما بررسی های بعدی نشان داد که درون آن ها مجموعه ای از چرخ دنده های بسیار ظریف قرار دارد.
با گذشت زمان مشخص شد این قطعات متعلق به یک دستگاه محاسباتی پیچیده هستند که امروزه آن را مکانیزم آنتیکیترا می نامیم؛ نامی که از جزیره محل کشف آن گرفته شده است.
یک کامپیوتر به اندازه جعبه کفش
شاید تصور کنیم دستگاهی با چنین پیچیدگی باید بسیار بزرگ بوده باشد، اما واقعیت کاملا متفاوت است.
مکانیزم اصلی آنتیکیترا حدود 34 × 18 × 9 سانتی متر اندازه داشته و تقریبا در ابعادی شبیه یک جعبه کفش ساخته شده بود. با این حال، در همین فضای کوچک مجموعه ای از چرخ دنده های برنزی و سازوکارهای دقیق قرار گرفته بود که می توانستند چرخه های مختلف آسمانی را محاسبه کنند.
از دستگاه اصلی تنها بخشی باقی مانده و قطعات کشف شده به 82 قطعه تقسیم شده اند. همین بقایای ناقص، اطلاعات شگفت انگیزی درباره فناوری سازندگان آن در اختیار دانشمندان گذاشته است. کامپیوتر باستانی چه کار می کرد؟
آنتیکیترا اطلاعات را مانند کامپیوترهای امروزی با مدارهای …
