بر اساس سازوکار این برنامه، باشگاههایی که بازیکنان خود را برای حضور در تیمهای ملی حاضر در جام جهانی در اختیار فدراسیونها قرار میدهند، بابت مدت حضور این بازیکنان در اردوهای ملی، پاداش دریافت میکنند. برای جام جهانی ۲۰۲۶، فیفا در مجموع ۳۵۵ میلیون دلار برای این برنامه در نظر گرفته است؛ رقمی که حدود ۷۰ درصد بیشتر از دوره قبلی جام جهانی در قطر است. در این میان، باشگاههای اماراتی سهم قابل توجهی از این درآمد را به خود اختصاص دادهاند و مجموع دریافتی آنها از این محل حدود یک میلیون و ۷۵۶ هزار دلار، معادل ۶.۴ میلیون درهم برآورد شده است. نکته قابل توجه اما نقش بازیکنان ایرانی در این چرخه مالی است؛ ملیپوشانی که حضورشان در جام جهانی، برای باشگاههای اماراتی علاوه بر ارزش فنی، ارزش اقتصادی مستقیم نیز ایجاد کرده است. سهم ملیپوشان ایرانی
در مجموع، پنج ملیپوش ایرانی که در باشگاههای مختلف اماراتی حضور داشتند، در افزایش سهم این باشگاهها از برنامه فیفا نقش داشتند. باشگاه کلباء یکی از اصلیترین برندگان این طرح است. حضور سامان قدوس، مهدی قایدی و شهریار مغانلو در تیم ملی ایران، حدود ۳۱۲ هزار دلار درآمد برای این باشگاه ایجاد کرده است. شباب الاهلی نیز به واسطه حضور سعید عزتاللهی، مهدی قایدی و عزیز غنیاف حدود ۱۶۰ هزار دلار از محل برنامه مزایای باشگاههای فیفا دریافت خواهد کرد. در الوحده نیز حضور محمد قربانی در تیم ملی ایران، نزدیک به ۷۹ هزار دلار درآمد به همراه داشته است. نام مهدی قایدی همچنین در فهرست باشگاه النصر نیز دیده میشود؛ موضوعی که به نحوه محاسبه سهم باشگاهها بر اساس دورههای مختلف حضور بازیکن در آنها بازمیگردد و نشان میدهد یک بازیکن میتواند در مقاطع مختلف، برای بیش از یک باشگاه درآمد فیفایی ایجاد کند.
العین در صدر درآمدها
با این حال، بیشترین درآمد در میان باشگاههای اماراتی به العین اختصاص دارد؛ باشگاهی که با اتکا به حضور بازیکنانی همچون سفیان رحیمی، آلخاندرو رومرو کاکو و رامی ربیعه حدود ۴۶۰ هزار دلار دریافت خواهد کرد. پس از العین، باشگاههای کلباء، البطائح، الجزیره، شباب الاهلی، دبا، بنییاس، الوحده، النصر و الظفره در ردههای بعدی درآمدزایی از این برنامه قرار دارند. این ارقام یک واقعیت مهم را درباره اقتصاد فوتبال حرفهای نشان میدهد؛ جذب بازیکن ملیپوش دیگر صرفاً یک تصمیم فنی نیست. باشگاهی که بازیکن ملیپوش جذب میکند، در صورت حضور او در یک تورنمنت بزرگ مانند جام جهانی، میتواند بخشی از هزینه سرمایهگذاری خود را از مسیرهای اقتصادی دیگری نیز جبران کند.
سازوکار فیفا نیز در این میان جالب توجه است. برای هر بازیکن، حداقل ۵ هزار دلار به ازای هر روز حضور در اردوی تیم ملی محاسبه میشود و مبلغ نهایی به تعداد روزهای حضور بازیکن در اختیار تیم ملی بستگی دارد؛ نه تعداد دقایق حضور او در مسابقات. به این ترتیب، حتی بازیکنی که فرصت چندانی برای بازی پیدا نمیکند، میتواند برای باشگاهش درآمد ایجاد کند؛ کافی است در فهرست تیم ملی قرار داشته باشد و در بازه موردنظر در اختیار تیم ملی باشد.
یک سؤال برای فوتبال ایران
ماجرای درآمد باشگاههای اماراتی از ملیپوشان ایرانی، یک سؤال مهم را نیز پیش روی فوتبال ایران قرار میدهد. بازیکنان ایرانی طی سالهای اخیر به یکی از سرمایههای قابل توجه لیگ امارات تبدیل شدهاند. باشگاههای این کشور از حضور آنها در رقابتهای داخلی سود فنی میبرند، از فروش و قراردادهای تجاری بهره میگیرند و حالا در سطحی دیگر، از حضور همین بازیکنان در جام جهانی نیز درآمد مستقیم دریافت میکنند. در واقع، بخشی از سرمایه انسانی فوتبال ایران، برای باشگاههای خارجی به یک دارایی چندمنظوره و درآمدزا تبدیل شده است.
این اتفاق البته بیش از آنکه صرفاً یک موفقیت برای فوتبال امارات باشد، باید یک زنگ هشدار برای فوتبال ایران تلقی شود؛ فوتبالی که همچنان درگیر مشکلات ساختاری باشگاهداری، درآمدزایی و اقتصاد حرفهای است و هنوز نتوانسته از بسیاری از ظرفیتهای اقتصادی بازیکنان ملیپوش خود به شکل مستقیم بهره ببرد.
باشگاههای اماراتی نشان دادهاند که بازیکن ملیپوش فقط برای داخل زمین خریداری نمیشود؛ او میتواند یک سرمایه اقتصادی نیز باشد. سؤال اصلی اینجاست که چرا سهم فوتبال ایران از این سرمایه، تا این اندازه محدود است؟
