یک مطالعه گسترده که دادههای سلامت بیش از ۱۰ میلیون کودک آمریکایی را بررسی کرده است، نشان میدهد ترتیب تولد در خانواده ممکن است با تفاوتهایی هرچند کوچک در خطر ابتلا به صدها بیماری و اختلال مرتبط باشد.
بر اساس این پژوهش، فرزندان اول در مقایسه با خواهر یا برادر دوم خود، احتمال بیشتری برای ابتلا به برخی اختلالات عصبیروانی از جمله اوتیسم، اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD)، سندرم تورت و اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) داشتند. در مقابل، برخی مشکلات گوارشی، میگرن، زونا و اختلالات مرتبط با مصرف مواد در فرزندان دوم بیشتر دیده شد.
این پژوهش که توسط محققان دانشگاه شیکاگو و دانشگاه کلمبیا انجام شده، در نشریه Nature Health منتشر شده است. بررسی بیش از ۱۰ میلیون کودک و ۵۶۹ بیماری
محققان در این مطالعه دادههای بیمه درمانی آمریکا مربوط به بیش از ۱۰.۳ میلیون کودک را بررسی کردند که هر کدام یک خواهر یا برادر داشتند.
پژوهشگران ارتباط میان اول یا دوم بودن کودک در خانواده و خطر ابتلا به ۵۶۹ بیماری و اختلال مختلف را مورد ارزیابی قرار دادند.
برای افزایش دقت نتایج، هم مقایسه میان خواهر و برادرهای یک خانواده و هم مقایسه فرزندان اول و دوم در خانوادههای مختلف انجام شد. این روش به کاهش تأثیر برخی عوامل خانوادگی و محیطی مانند وضعیت اقتصادی خانواده یا شرایط زندگی کمک میکند.
از میان ۵۶۹ بیماری و اختلال بررسیشده، ۱۵۰ مورد با تفاوت آماری میان فرزندان اول و دوم همراه بود. فرزندان اول؛ خطر بیشتر برخی اختلالات عصبیروانی
نتایج نشان داد فرزندان اول بهطور آماری بیشتر با برخی بیماریها و اختلالات از جمله آلرژی، اوتیسم، اختلال نقص توجه و بیشفعالی، سندرم تورت و اختلال وسواس فکری-عملی مواجه بودند.
پژوهشگران اعلام کردند آثار مرتبط با ترتیب تولد تنها به چند بیماری محدود نمیشود و تقریباً در بسیاری از حوزههای پزشکی مورد بررسی دیده شده است. با این حال، افزایش خطر در فرزندان اول بهویژه در اختلالات عصبیروانی برجستهتر بود. فرزند دوم؛ مشکلات گوارشی و میگرن بیشتر دیده شد
در مقابل، کودکانی که دومین فرزند خانواده بودند، از نظر آماری بیشتر با برخی مشکلات گوارشی، بیماریهای اسکلتیعضلانی، میگرن، زونا و مشکلات مرتبط با مصرف مواد روبهرو بودند.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که این تفاوتها در بیشتر موارد اندازهای کوچک و محدود دارند و نباید به این معنا تفسیر شوند که ترتیب تولد بهتنهایی عامل ایجاد بیماری است. فاصله سنی خواهر و برادرها هم اهمیت دارد
نتایج پژوهش نشان داد در برخی بیماریها، فاصله سنی میان فرزندان نیز میتواند در این ارتباط نقش داشته باشد.
برای مثال، افزایش فاصله سنی میان خواهر و برادرها با احتمال بیشتر ابتلای فرزند اول به اوتیسم همراه بود. در مقابل، فاصله سنی بیشتر احتمال ابتلای فرزند اول به برخی آلرژیهایی را که خواهر یا برادر او نداشت، کاهش میداد.
محققان معتقدند برای مشخص شدن علت این الگوها به مطالعات بیشتری نیاز است. یکی از عواملی که باید بیشتر بررسی شود، سن والدین است؛ زیرا فرزند اول بهطور طبیعی زمانی متولد میشود که والدین جوانتر هستند. چرا ترتیب تولد ممکن است بر سلامت اثر بگذارد؟
پژوهشگران میگویند هنوز نمیتوان با اطمینان مشخص کرد که چرا چنین تفاوتهایی وجود دارد.
برخی نظریهها مطرح میکنند که فرزند اول ممکن است توجه و سرمایهگذاری بیشتری از سوی والدین دریافت کند و همزمان با انتظارات بیشتری روبهرو باشد. در مقابل، فرزندان بعدی در محیطی متفاوت رشد میکنند و از همان سالهای ابتدایی بیشتر در معرض میکروبها و تعاملات اجتماعی ناشی از حضور خواهر یا برادر بزرگتر قرار میگیرند.
تفاوت در مواجهه با عوامل ایمنی، شرایط فیزیولوژیک، محیط اجتماعی و رفتار والدین میتواند بخشی از این ارتباط را توضیح دهد.
پژوهشگران در عین حال تأکید دارند که نتایج این تحقیق یک رابطه آماری را نشان میدهد و ثابت نمیکند که ترتیب تولد علت مستقیم بیماریهاست.
به گفته محققان، شواهد حاصل از مقایسه کودکان در یک خانواده و خانوادههای مختلف نشان میدهد ترتیب تولد با تفاوتهای گسترده اما نسبتاً کوچک در خطر ابتلا به بیماریها همراه است؛ تفاوتهایی که احتمالاً از ترکیبی از عوامل فیزیولوژیک، ایمنیشناختی و اجتماعی ناشی میشوند.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد ترتیب تولد ممکن است نقشی فراتر از آنچه پیشتر تصور میشد در الگوهای سلامت داشته باشد، اما برای مشخص شدن علت این ارتباط و میزان تأثیر عوامل دیگر، تحقیقات بیشتری لازم است.
