کد خبر: 785356 | ۱۴۰۵/۰۵/۱۴ ۰۹:۳۵:۳۴ اعتمادآنلاین |
«چرخه تندروی در برابر آرمان مشروطه»عنوان یادداشت محمد گلزاری برای روزنامه اعتماد است که در آن آمده: امروز یکصد و بیستمین سال صدور فرمان مشروطه است. روزی که ایرانیان خواستند قدرت را به قانون مقید کنند، عدالتخانه برپا شود، حکومت در برابر ملت پاسخگو باشد و مردم از جایگاه رعیت به مقام شهروند برسند. مشروطه فقط تاسیس یک مجلس نبود؛ آغاز راهی تاریخی برای آزادی، عدالت، قانون و حق تعیین سرنوشت بود؛ راهی که ملت ایران بیش از یک قرن است، با همه فرازها، شکستها و بازگشتها آن را ادامه میدهد. مشروطه به همه آرمانهای خود نرسید، اما شکست کامل هم نخورد. قانون اساسی، مجلس، آزادی مطبوعات، مسوولیت دولت، حقوق ملت و نظارت بر قدرت از همان دوران وارد ادبیات سیاسی ایران شد و دیگر هرگز از حافظه جامعه ایرانی بیرون نرفت. از آن پس، حتی قدرتهایی که نسبتی با آزادی نداشتند، ناگزیر بودند خود را به نام مردم، قانون یا عدالت توجیه کنند. این شاید بزرگترین پیروزی نهضت مشروطه است. اما چرا آن نهضت بزرگ ناتمام ماند؟ پاسخ را نمیتوان فقط در مداخله روسیه و بریتانیا، قرارداد ۱۹۰۷، به توپ بستن مجلس یا اولتیماتوم روسیه جستوجو کرد. دخالت بیگانگان واقعی و ویرانگر بود، اما زمانی موثر شد که نیروهای داخلی نتوانستند اختلافهای خود را در چارچوب قانون و نهادهای مشروطه مدیریت کنند. رقابت سیاسی به دشمنی، اختلاف به حذف و گفتوگو به تهمت و خشونت تبدیل شد. یکی از روشنترین نمونهها، حوادث مجلس دوم است. اختلاف میان دموکراتها و اعتدالیون به تدریج از مرز رقابت سیاسی گذشت. سیدعبدالله بهبهانی، از رهبران برجسته مشروطه در خانهاش ترور شد. پس از آن فضای انتقام شدت گرفت. سرانجام نیز در جریان خلع سلاح مجاهدان و درگیری پارک اتابک، مشروطهخواهان در برابر یکدیگر قرار گرفتند و ستارخان، قهرمان مقاومت تبریز زخمی شد. کسانی که روزی در برابر استبداد ایستاده بودند، اینبار به جای …
