احداث ساختمان دادگستری در دهه هشتاد، خواب کاخ گلستان را آشفته کرد. اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در همان دوران، مراحل مقدماتی ساخت و ساز را متوقف کرد و قرار بود طبقاتی از این ساختمان حذف شود اما هرگز این اتفاق رخ نداد. در جنگ اخیر که این ساختمان نیز تخریب شد، کارشناسان بر این نظر بودند که اینک فرصت دوبارهای پیش آمده است تا حریم کاخ گلستان به عنوان تنها میراث جهانی شهر تهران، دوباره آزاد شود و یا سازههای اطراف آن همسو با هویت کاخ گلستان و محله قدیمی بازار، تغییر کاربری دهند.
پیش از این این دیدگاه مطرح شد که آسیبهای ایجادشده، در کنار همه خسارتها و تهدیدها، میتواند فرصتی برای بازنگری در وضعیت برخی بناها و آزادسازی حریم آثار تاریخی باشد، از جمله حریم کاخ گلستان که سالهاست تحت تأثیر ساختوسازهای پیرامونی قرار دارد.
بر همین اساس، جمعی از پیشکسوتان و صاحبنظران میراث فرهنگی نامهای را با موضوع «آزادسازی حریم کاخ گلستان و جلوگیری از مرمت و بازسازی ساختمان دادگستری در مجاورت این مجموعه» تهیه کردهاند؛ درخواستی که هدف آن، بازگرداندن بخشی از منظر و حریم مخدوششده این میراث جهانی است.
با این حال، آنچه اکنون در محدوده ساختمان دادگستری دیده میشود، نشانههایی از آغاز یا ادامه روند بازسازی این ساختمان است. فعالیت تاورکرینها در حریم کاخ گلستان این پرسش را ایجاد کرده که آیا قرار است ساختمان آسیبدیده دادگستری بار دیگر در همین نقطه بدون هیچ بازنگریای، بازسازی شود؟
کاخ گلستان بهعنوان یکی از مهمترین مجموعههای تاریخی تهران، در سال ۲۰۱۳ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد که هر نوع اقدامی در حریم آن باید مطابق با ضوابط باشد با این حال، تحرکات گسترده در حریم کاخ گلستان با احداث این ساختمان دادگستری و پس از آن سرای دلگشا و اکنون دو مرکز تجاری دیگر، موقعیت جهانی این کاخ را همواره در تهدید قرار داده است.
منتقدان نیز معتقدند ادامه این فعالیتها علاوهبر ایجاد اختلال در منظر تاریخی کاخ گلستان، از نظر عملکردی نیز با ماهیت یک مجموعه میراث جهانی و محدوده گردشگری پیرامون آن همخوانی ندارد. کاخ گلستان و بازار تهران روزانه پذیرای گردشگران و شهروندانی …
