پایان دوران دلار ارزان
اجرای سیاست تازه بانک مرکزی در روزهای اخیر، برداشت های متفاوتی را در بازار به دنبال داشته است. برخی فعالان اقتصادی بر این باور بودند که افزایش عرضه دلار، نشانه ای از بازگشت به روش "ارزپاشی" و فروش ارز با قیمت های پایین تر است؛ روشی که در گذشته برای مهار قیمت ارز اجرایی می شد. در این روش، بانک مرکزی بخشی از ذخایر ارزی را با قیمت کمتر از بازار عرضه می کرد که باعث ایجاد اختلاف قیمت و تشکیل صفوف طولانی برای دریافت ارز می شد. این تصور با توجه به تفاوت قابل ملاحظه میان نرخ اعلامی مرکز مبادله ایران و نرخ بازار آزاد تقویت شد.
اما نکته ای که اهمیت دارد این است که نرخ های اعلام شده در مرکز مبادله مربوط به حواله های ارزی هستند و از دی ماه سال گذشته، این مرکز نرخ ارز اسکناس را اعلام نمی کند. پس مقایسه این نرخ با قیمت اسکناس دلار در شبکه بانکی، درست نیست. همچنین عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس به شبکه بانکی نشان دهنده آن نیست که بانک مرکزی ارز را با نرخ پایین تر به متقاضیان ارائه کرده است. بررسی قیمت های اعلام شده در شعب ارزی بانک ها و صرافی ها حاکی از آن است که نرخ اسکناس دلار حدود ۱۹۵ هزار تومان بوده که نزدیک به قیمت بازار آزاد است. تمایز «عرضه هدفمند» و روش قدیمی «ارزپاشی»
نقطه ی اصلی تفاوت سیاست جدید بانک مرکزی با ارزپاشی سنتی در همینجا روشن می شود. در مدل ارزپاشی گذشته، نرخ ارز کاهش می یافت که هدف اصلی، پایین آوردن مستقیم قیمت ها بود. هرچند چنین سیاستی در کوتاه مدت تاثیرگذار بود، اما افزایش فشار تقاضا مجدداً نرخ ارز را بالا می برد و ذخایر بانک مرکزی کاهش پیدا می کرد. این روش همچنین باعث ایجاد رانت در بازار می شد و منابع ارزی به جای تنظیم بازار، میان متقاضیان با نرخ های پایین تر توزیع می شد.
حال، سیاست بانک مرکزی بر پایه افزایش عرضه بدون تعیین دستوری قیمت قرار گرفته است. در این رویکرد، نرخ ارز با توجه به شرایط بازار و عرضه و تقاضا تعیین می شود و تلاش بر این است که به جای کاهش مصنوعی نرخ، توازن در بازار برقرار شود. منبع تأمین ارز چگونه مشخص شده است؟
یکی از مسائل مهم درباره عرضه اسکناس اخیر، منشأ تأمین این مقدار دلار …
