به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، تصاویر منتشرشده از آسفالت حدود ۱۵ هزار مترمربع از بستر رودخانه درونشهری الیگودرز، بار دیگر بحث درباره نحوه مداخله در حریم و بستر رودخانهها و نسبت میان توسعه شهری و مدیریت ریسک سیلاب را مطرح کرده است.
شهردار الیگودرز اعلام کرده است که با این اقدام حدود ۱.۵ هکتار فضای مفید شهری ایجاد شده و قرار است بخشی از این محدوده به پارکینگ فصلی اختصاص یابد و دستفروشان و وانتبارها نیز در آن ساماندهی شوند. به گفته شهرداری، وجود سد در بالادست نیز خطر سیلاب را کاهش داده است.
با این حال، از منظر مهندسی رودخانه، وجود سد در بالادست بهتنهایی به معنای حذف خطر سیلاب نیست. سد میتواند بخشی از جریان سیلاب را کنترل کند، اما میزان ایمنی پاییندست به ظرفیت مخزن، نحوه بهرهبرداری، وضعیت سرریزها، میزان بارش در حوضه، رخداد سیلابهای فراتر از ظرفیت طراحی و همچنین جریانهای سطحی و روانابهایی که ممکن است خارج از کنترل سد ایجاد شوند، وابسته است. بنابراین «وجود سد» جایگزین مطالعه هیدرولوژیک و هیدرولیکی رودخانه نیست.
موضوع اصلی نیز این نیست که رودخانه در شرایط عادی آب دارد یا خشک است. سؤال فنی این است که آیا محدوده آسفالتشده در زمان وقوع سیلاب همچنان بخشی از پهنه عبور جریان خواهد بود یا خیر. رودخانهها بر اساس دبیهای عادی تعریف نمیشوند؛ بلکه ظرفیت عبور جریان در شرایط سیلابی، تراز آب، سرعت جریان و محدوده انتشار سیلاب باید مبنای تصمیمگیری درباره هرگونه تغییر کاربری در بستر و حریم آنها باشد.
برای ارزیابی علمی این طرح، نخست باید مشخص شود دبی سیلاب طراحی رودخانه بر اساس چه دوره بازگشتی تعیین شده است. آیا سیلاب با دوره بازگشت ۱۰، ۲۵، ۵۰ یا ۱۰۰ ساله مبنای طراحی قرار گرفته است؟ همچنین باید مشخص باشد مطالعات هیدرولوژیکی حوضه و پهنهبندی سیلاب انجام شده یا خیر و برای بررسی رفتار جریان در محدوده شهری، آیا مدل هیدرولیکی رودخانه تهیه شده است یا خیر. استفاده از مدلهایی مانند HEC-RAS میتواند در صورت وجود دادههای مناسب، تصویری از تراز سطح آب، سرعت جریان، محدوده آبگرفتگی و اثر مداخلات عمرانی بر ظرفیت عبور سیلاب ارائه دهد.
