به گزارش رکنا، مدتی پیش بود که فرمانده انتظامی لرستان از شناسایی و دستگیری باندی خبر داد که اقدام به انتشار تصاویر خصوصی افراد در شبکههای اجتماعی میکردند. به گزارش رسانهها اعضای این باند در کانال تلگرامی خود با الفاظ رکیک قربانیان را خطاب قرار میدادند و عکس و اطلاعات شخصی آنها از جمله شماره تماس و ارتباطات خصوصی آنان را منتشر میکردند.
رسانههای اعلام کردهاند که این اتفاق ابتدا در شهرستان ملایر رخ میدهد. بعد هم در خرمآباد و بروجرد و سپس در سایر شهرها. در کشمکش رسانهای شدن این حادثه اما شایعاتی درباره خودکشی برخی قربانیان این مجرمین به گوش رسید که ایلنا نمیتواند صحت این موضوع را تایید یا رد کند. در یک مورد عنوان شد که دختری نوجوان دست به خودکشی زده است.
حالا این سوال مهم مطرح میشود که چرا در چنین جرائمی به جای مجرم، بزهدیده دست به خودکشی زده یا احساس خطر و بیآبرویی میکند؟ برای تحلیل جامعهشناختی این موضوع با عالیه شکربیگی جامعهشناس و استاد دانشگاه گفتوگو کردهایم.
مقصرنمایی قربانی، مشکلی که حل نشده است
در جامعه ما این معضل وجود دارد که شهروندان و بهویژه زنانی که قربانی جرائمی مانند انتشار تصاویر خصوصی، تجاوز و مانند آن میشوند به اندازه و حتی بیش از مجرمان احساس خطر، شرمندگی و بیآبرویی میکنند. از نگاه جامعهشناسی علت این پدیده را چگونه ارزیابی میکنید؟
یکی از مهمترین علل این مساله، پدیده «مقصرنمایی قربانیان» در جامعه ایران، به ویژه درباره زنان و دختران است. اینکه زنان و دخترانی که تصاویر خصوصیشان منتشر شده و مورد هتک حرمت یا اخاذی قرار میگیرند بیش از مجرمان احساس شرم و خطر میکنند، ریشه در ساختارهای عمیق فرهنگی، اجتماعی و ساختاری جامعه ما دارد. طبعاً این الگو در شهرهای کوچکتر و جوامع سنتی خیلی شدیدتر است؛ یعنی مناطقی که کنترل اجتماعی در آنها خیلی فشردهتر و حمایتهای نهادی خیلی ضعیفتر است.
«فرهنگ افتخار» یکی از تئوریهای کلیدی موجود در جامعهشناسی است که در جوامع خاورمیانه، مدیترانه و بعضی جوامع جمعگرا دیده میشود. در این فرهنگها، آبرو و اعتبار خانواده، یا قبیله یا گروه و دسته با مفهوم ناموس …
