در گفتوگو با فعالان این مجموعه و بررسی عملکرد آن، مشخص میشود که اندرز تنها یک ابزار پاسخگویی به سوالات درسی نیست. بلکه تلاش میکند نقش یک همراه آموزشی را برای دانشآموزان ایفا کند. همراهی که در هر ساعت از شبانهروز در دسترس است و میتواند مسیر یادگیری را متناسب با نیاز هر فرد تنظیم کند. اندرز چگونه شکل گرفت؟
رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی باعث شد بسیاری از دانشآموزان برای حل سوالات درسی به سراغ مدلهای عمومی هوش مصنوعی بروند. اما این ابزارها اغلب بر اساس محتوای آموزشی ایران آموزش ندیدهاند و پاسخهای آنها همیشه با کتابهای درسی شیوه تدریس مدارس و اهداف آموزشی کشور هماهنگ نیست.
همین مسئله زمینه شکلگیری اندرز را فراهم کرد. این استارتآپ با هدف ارائه یک دستیار آموزشی فارسیزبان طراحی شد تا بتواند سوالات دانشآموزان را براساس کتابهای درسی محتوای آموزشی رسمی و روشهای استاندارد یادگیری پاسخ دهد. به همین دلیل تمرکز اصلی این مجموعه از ابتدا تنها تولید پاسخ نبود بلکه تلاش برای ایجاد درک عمیقتر از مفاهیم درسی در میان دانشآموزان محسوب میشد.
امین امینی مدیر جوانی که آموزش را از زاویه فناوری میبیند
یکی از چهرههای شناختهشده این استارتآپ امین امینی مدیرعامل اندرز است. او دانشآموخته مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف بوده و سالها در حوزه استارتآپ فناوریهای آموزشی و هوش مصنوعی فعالیت کرده است.
امینی اعتقاد دارد مهمترین چالش نظام آموزشی امروز کمبود محتوا نیست. بلکه نبود آموزش شخصیسازیشده است. از نگاه او هر دانشآموز شیوه یادگیری متفاوتی دارد و فناوری میتواند این تفاوتها را شناسایی کند. به همین دلیل توسعه اندرز با تمرکز بر تحلیل رفتار یادگیری کاربران و ارائه مسیر آموزشی متناسب با نیاز هر فرد انجام شده است. اندی دستیار هوشمندی که فقط پاسخ نمیدهد
در مرکز پلتفرم اندرز دستیار هوش مصنوعی «اندی» قرار گرفته است. این دستیار برخلاف بسیاری از ابزارهای عمومی هوش مصنوعی، صرفاً به ارائه پاسخ نهایی اکتفا نمیکند و تلاش دارد مراحل رسیدن به پاسخ را نیز برای دانشآموز توضیح دهد.
دانشآموز میتواند سوال خود را بهصورت متن، تصویر یا حتی عکس دستنویس ارسال کند و اندی پس از تحلیل سوال، راهحل مرحلهبهمرحله را ارائه دهد. همچنین تلاش میکند اشتباهات رایج را شناسایی کرده و با ارائه تمرینهای مشابه به تثبیت یادگیری کمک کند.
همین رویکرد باعث شده بسیاری از کاربران اندرز را بیشتر شبیه یک معلم همراه بدانند تا یک موتور پاسخگویی ساده. تفاوت اندرز با ابزارهای عمومی هوش مصنوعی
در حالی که ابزارهای عمومی هوش مصنوعی به طیف گستردهای از موضوعات پاسخ میدهند، اندرز تنها بر آموزش دانشآموزان تمرکز دارد. منابع اصلی این سامانه کتابهای درسی و منابع کمکآموزشی معتبر هستند و پاسخها نیز بر همان اساس تولید میشوند.
از سوی دیگر این سامانه توانایی تحلیل تصاویر فارسی و دستخط دانشآموزان را دارد. قابلیتی که همچنان یکی از چالشهای مهم بسیاری از مدلهای بینالمللی هوش مصنوعی محسوب میشود.
هدف این رویکرد آن است که دانشآموز هنگام استفاده از هوش مصنوعی پاسخی هماهنگ با محتوای آموزشی مدرسه دریافت کند و دچار سردرگمی ناشی از تفاوت منابع نشود. آیا هوش مصنوعی میتواند جای معلم را بگیرد؟
یکی از پرسشهایی که همواره درباره توسعه هوش مصنوعی مطرح میشود آینده نقش معلمان است. با این حال تجربه اندرز نشان میدهد این فناوری بیشتر در نقش مکمل آموزش ظاهر شده است تا جایگزین معلم.
براساس اطلاعات منتشرشده از این مجموعه صدها معلم نیز از امکانات اندرز برای بررسی شیوههای جدید آموزش طراحی تمرین و تحلیل سوالات دانشآموزان استفاده کردهاند. این موضوع نشان میدهد بخش قابل توجهی از جامعه آموزشی هوش مصنوعی را ابزاری برای افزایش کیفیت تدریس میدانند نه رقیبی برای کلاس درس.
در واقع وظیفه معلم همچنان آموزش، ایجاد انگیزه، مدیریت کلاس و پرورش مهارتهای انسانی است. در حالی که هوش مصنوعی میتواند بخشی از فرایند پاسخگویی، رفع اشکال و تمرین را بر عهده بگیرد. آیا اندرز قابل اعتماد است؟
یکی از دغدغههای اصلی خانوادهها هنگام استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی اعتبار محتوای آموزشی است. در همین راستا اندرز موفق شده است پس از ارزیابی توسط دفتر انتشارات و فناوری آموزشی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی اعتبارنامه «انطباق با محتوای آموزشی و تربیتی» درجه ۲ را دریافت کند.
این اعتبارنامه نشان میدهد محتوای آموزشی این پلتفرم از نظر میزان انطباق با کتابهای درسی اهداف آموزشی و ملاحظات تربیتی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این موضوع میتواند برای والدین، مدارس و معلمان در انتخاب یک ابزار کمکآموزشی معتبر اهمیت داشته باشد.
علاوه بر این اندرز دارای نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) و ثبت در سامانه ساماندهی رسانههای دیجیتال نیز هست و فعالیت خود را از طریق وبسایت و اپلیکیشن موبایل در اختیار دانشآموزان قرار داده است. آموزش آینده بدون مرزهای جغرافیایی
یکی از مهمترین مزیتهای فناوریهای آموزشی، از بین بردن محدودیتهای مکانی است. دانشآموزی که در یک روستای دورافتاده زندگی میکند، میتواند به همان ابزار آموزشی دسترسی داشته باشد که دانشآموزی در تهران یا سایر کلانشهرها از آن استفاده میکند.
پلتفرمهایی مانند اندرز تلاش میکنند این فاصله را کاهش دهند و امکان دسترسی شبانهروزی به یک راهنمای آموزشی را برای همه دانشآموزان فراهم کنند. در شرایطی که هزینه کلاسهای خصوصی افزایش یافته و دسترسی به معلمان متخصص در همه مناطق یکسان نیست چنین ابزارهایی میتوانند نقش مهمی در توسعه عدالت آموزشی ایفا کنند. آینده آموزش با هوش مصنوعی
کارشناسان معتقدند نسل آینده آموزش، ترکیبی از حضور معلم محتوای آموزشی استاندارد و فناوریهای هوشمند خواهد بود. در چنین مدلی هوش مصنوعی وظیفه تحلیل نقاط ضعف پیشنهاد تمرینهای شخصیسازیشده ارائه بازخورد سریع و همراهی مستمر با دانشآموز را بر عهده خواهد داشت و معلم نیز بر آموزش مفهومی پرورش مهارتهای اجتماعی و هدایت کلاس تمرکز میکند.
برنامههای توسعه اندرز نیز در همین مسیر تعریف .شده است از طراحی حالت ویژه شب امتحان و تولید فلشکارتهای هوشمند گرفته تا ارائه نمونهسوالات شخصیسازیشده بر اساس سابقه یادگیری هر دانشآموز.
در نهایت به نظر میرسد آینده آموزش نه در حذف معلمان و نه در تکیه کامل بر فناوری خلاصه میشود بلکه در همکاری این دو شکل خواهد گرفت. جایی که هوش مصنوعی بهعنوان یک دستیار آموزشی فرصت یادگیری عمیقتر سریعتر و در دسترستر را برای دانشآموزان فراهم میکند و استارتآپهایی مانند اندرز تلاش دارند این چشمانداز را در نظام آموزشی ایران به واقعیت نزدیکتر کنند.
